II SA 3649/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek (spr.) Sędzia NSA Małgorzata Jaśkowska Asesor WSA Janusz Walawski Protokolant Grzegorz Walczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 maja 2004 r. sprawy ze skargi Spółki z o.o. F. w W. na 1) postanowienie egzekutora - inspektora Państwowej Inspekcji Pracy z dnia [...] sierpnia 2002 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia 2) postanowienie okręgowego inspektora Państwowej Inspekcji Pracy z dnia [...] października 2002 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia grzywny 1) odrzuca skargę na postanowienie wymienione w pkt. 1, 2) stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia wymienionego w pkt. 2 i poprzedzającego go postanowienia egzekutora - inspektora pracy Państwowej Inspekcji Pracy z dnia [...] sierpnia 2002 r., 3) zasądza od Państwowej Inspekcji Pracy na rzecz Spółki z o.o. F. w W. 10 (dziesięć) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, 4) stwierdza, iż zaskarżone postanowienia wymienione w pkt. 2 nie podlegają wykonaniu w całości. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2002 r. egzekutor - starszy inspektor pracy Państwowej Inspekcji Pracy Okręgowy Inspektorat Pracy w W., na podstawie art. 119 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 1991 r. Nr 36, poz. 161 ze zm.) nałożył na "F." Spółkę z o.o. w P. grzywnę w kwocie 9.000 zł w celu przymuszenia do wykonania zaleceń wydanych w wyniku kontroli przeprowadzonej w spółce w dniu [...] maja 2002 r., wymienionych w nakazie z dnia [...] maja 2002 r. Powyższe zalecenia dotyczyły niezwłocznego wypłacenia 13 pracownikom zaległych wynagrodzeń oraz zwrotu 2 pracownikom kosztów podróży służbowej. Kontrola przeprowadzona w spółce w dniu [...] czerwca 2002 r. wykazała, iż pracodawca częściowo wypłacił pracownikom zaległe wynagrodzenia za pracę (za miesiąc luty 2002 r.). Nie wypłacił natomiast wynagrodzeń za pozostałe miesiące i nie rozliczył kosztów podróży służbowych. Nakładając grzywnę egzekutor - starszy inspektor pracy wezwał spółkę do natychmiastowego wykonania obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym z dnia [...] sierpnia 2002 r., tj. wypłacenia zaległych wynagrodzeń i rozliczenia kosztów podróży służbowych. Jednocześnie egzekutor pouczył spółkę o prawie złożenia zażalenia na postanowienie o nałożeniu grzywny do Okręgowego Inspektora Pracy oraz prawie wniesienia do organu egzekucyjnego zarzutów na postępowanie egzekucyjne. Pismem z dnia 20 sierpnia 2002 r. skierowanym do Okręgowego Inspektora Pracy za pośrednictwem egzekutora - starszego inspektora pracy Spółka z o.o. "F." w P. złożyła zażalenie na postanowienie o nałożeniu grzywny, wnosząc o jego uchylenie. Egzekutor - starszy inspektor pracy, postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2002 r., na podstawie art. 141 kpa w zw. z art. 125 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym i administracji, odmówił umorzenia grzywny. W dniu 10 września 2002 r. Spółka z o.o. "F." w P. złożyła do Okręgowego Inspektora Pracy zażalenie na postanowienie o odmowie umorzenia grzywny oraz zarzuty w sprawie postępowania egzekucyjnego. Okręgowy Inspektor Pracy postanowieniem z dnia [...] października 2002 r. orzekł o odmowie umorzenia grzywny nałożonej w dniu [...] sierpnia 2002 r. Kolejnym postanowieniem z tej samej daty Okręgowy Inspektor Pracy, na podstawie art. 34 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji -oddalił zarzuty w przedmiocie postępowania egzekucyjnego. Na postanowienie egzekutora - starszego inspektora pracy z dnia [...] sierpnia 2002 r. o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia oraz na postanowienie Okręgowego Inspektora Pracy z dnia [...] października 2002 r., którym po rozpatrzeniu zażalenia na postanowienie egzekutora z dnia [...] sierpnia 2002 r. o odmowie umorzenia grzywny, Okręgowy Inspektor Pracy ponownie odmówił umorzenia grzywny, Spółka z o.o. "F." w P. złożyła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W ocenie skarżącej, powołany jako podstawa nałożenia grzywny art. 119 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, ma zastosowanie do obowiązków o charakterze niepieniężnym, podczas gdy niewykonane obowiązki miały charakter pieniężny. Nadto, w przekonaniu spółki, nakładając grzywnę organ nie uwzględnił trudnej sytuacji ekonomicznej spółki, czym naruszył art. 7 kpa. W odpowiedzi na skargę Okręgowy Inspektor Pracy wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przede wszystkim wyjaśnienia wymaga, że zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W myśl art. 134 § 1 ww. ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kontrolując zaskarżone rozstrzygnięcie w ten właśnie sposób Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga na postanowienie Okręgowego Inspektora Pracy z dnia [...] października 2002 r. zasługuje na uwzględnienie, albowiem wymienione postanowienie oraz postanowienie inspektora - starszego inspektora pracy z dnia [...] sierpnia 2002 r. dotknięte są wadą nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. W sprawie jest bezsporne, że po wydaniu postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia skarżąca nie składała wniosku o umorzenie grzywny w trybie 125 § 1 i § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 1991 r. Nr 36, poz. 161 ze zm.). Zgodnie z pouczeniem zawartym w postanowieniu o nałożeniu grzywny skarżąca w ustawowym terminie złożyła na nie zażalenie, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Stosownie do art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Oznacza to, że stosownie do art. 138 § 1 kpa w zw. z art. 144 kpa zażalenie powinien rozpoznać Okręgowy Inspektor Pracy, wydając jedno z rozstrzygnięć wymienionych w art. 138 § 1 kpa. Jak wynika z akt sprawy, do chwili obecnej zażalenie spółki na postanowienie z dnia [...] sierpnia 2002 r. nie zostało rozpatrzone przez organ odwoławczy, skutkiem czego skarga złożona na to postanowienie do Naczelnego Sądu Administracyjnego, jako przedwczesna w rozumieniu art. 52 § 1 ustawy -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 powołanej ustawy. Trzeba wyraźnie podkreślić, że egzekutor, nie mając wniosku zobowiązanego w przedmiocie umorzenia grzywny, nie miał podstaw do wydania postanowienia z dnia [...] sierpnia 2002 r. o odmowie umorzenia grzywny. W żadnym wypadku zażalenia skarżącej na postanowienie o nałożeniu grzywny nie można było potraktować inaczej niż wyraźnie wynikało to z jego treści. W zażaleniu skarżąca zawarła jednoznaczny wniosek o uchylenie postanowienia o nałożeniu grzywny. Z treści zażalenia nie wynika, aby oprócz uchylenia zaskarżonego postanowienia z dnia [...] sierpnia 2002 r., intencją skarżącej było także umorzenie grzywny. Sprawa umorzenia grzywny pojawiła się dopiero w skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w której skarżąca poinformowała Sąd, że "obecnie składa wniosek o umorzenie zaległych danin". Z powyższego wynika, że skarżąca wyraźnie odróżnia wniosek o uchylenie postanowienia o nałożeniu grzywny, od wniosku o umorzenie grzywny. Wobec braku wniosku strony o umorzenie grzywny, postanowienie z dnia [...] sierpnia 2002 r. o odmowie umorzenia grzywny jest nieważne. Okręgowy Inspektor Pracy, rozpoznając zażalenie skarżącej od ww. postanowienia, którym, chociaż nie wynika to wyraźnie z sentencji postanowienia, utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy, dopuścił się rażącego naruszenia prawa - art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Niezależnie od powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zauważa, że powołana w zaskarżonym postanowieniu z dnia [...] października 2002 r. podstawa prawna, tj. art. 141 kpa nie stanowi prawidłowej podstawy orzekania przez organ odwoławczy. Także, o czym było wcześniej, sentencja zaskarżonego postanowienia nie odpowiada żadnej z przewidzianych prawem form rozstrzygnięć, do jakich wydania uprawniony jest organ odwoławczy. Reasumując, ponieważ zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu I instancji z dnia [...] sierpnia 2002 r. dotknięte są wadą nieważności, to na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 i art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji.