II SA 3688/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Stanisław Gronowski Sędziowie: Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Asesor WSA Piotr Borowiecki (spr.) Protokolant: Aleksandra Borowiec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 maja 2004 r., sprawy ze skargi B. B. na decyzję Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia [...] września 2002 r., nr [...] w przedmiocie opłaty drogowej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Generalnego Dyrektora Dróg Publicznych z dnia [...] czerwca 2001 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad na rzecz skarżącej B. B. kwotę 87,00 zł (osiemdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Generalny Dyrektor Dróg Publicznych decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2001 r., wydaną na podstawie art. 13 ust. 2a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2000 r., Nr 71, poz. 838 ze zm.) oraz § 2 ust. 2 - tabela Lp.5 oraz § 9 ust. 2, 3 oraz § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 czerwca 2000 r. w sprawie opłat drogowych (Dz.U. z 2000 r. Nr 51, poz. 607) w zw. z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 kwietnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz.U. z 1999 r. Nr 44, poz. 432) oraz na podst. art. 104 § 1 k.p.a., obciążył skarżącą B. B. opłatą drogową w wysokości 2.175,58 zł za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia w dniu [...] maja 2001 r. na trasie S. – S. W uzasadnieniu tej decyzji podano wyniki stwierdzonych podczas kontroli przekroczeń dopuszczalnych parametrów pojazdu, stanowiących podstawę naliczenia opłaty. Decyzja ta została utrzymana w mocy ostateczną decyzją Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia [...] września 2002 r., nr [...]. Powyższa decyzja została zaskarżona w dniu 4 listopada 2002 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi, podnosząc w uzasadnieniu, iż w rozpatrywanej sprawie istniała pełna podstawa prawna do naliczenia ustalonych w zaskarżonych decyzjach podwyższonych opłat drogowych za przekroczenie nacisku na poszczególne osie pojazdu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W świetle przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne. Skarżąca wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 4 listopada 2002 r., a więc zgodnie z cytowanym przepisem ustawy sprawa niniejsza podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270). Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów należało uznać, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, lecz z innych przyczyn, niż wskazane w uzasadnieniu skargi. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 10 grudnia 2002 r., sygn. akt P 6/02, wydanym po rozpoznaniu pytania prawnego Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie o zbadanie zgodności m. in. § 9 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 cytowanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 czerwca 2000 r. o opłatach drogowych z art. 2 i art. 92 ust. 1 Konstytucji RP orzekł, że § 9 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 tego rozporządzenia jest niezgodny z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP. W obszernym uzasadnieniu Trybunał Konstytucyjny powołał się na swój wcześniejszy wyrok z dnia 27 kwietnia 1999 r. (sygn. akt P 7/98, OTK ZU nr 4/1999, poz. 72), w którym stwierdził, że § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 października 1996 r. w sprawie opłat drogowych był niezgodny z art. 2 i art. 92 ust. 1 Konstytucji RP przez to, że naruszał zakres ustawowego upoważnienia oraz stanowił przepis o charakterze represyjnym. Według Trybunału Konstytucyjnego ustalanie opłaty za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia na podstawie § 9 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 czerwca 2000 r. w sprawie opłat drogowych następuje w istocie w taki sam sposób, jak ustalenie tej opłaty na podstawie § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 października 1996 r. w sprawie opłat drogowych, uznanego przez Trybunał za niekonstytucyjny. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 czerwca 2000 r. w sprawie opłat drogowych, pomimo wspomnianego wcześniejszego wyroku Trybunału Konstytucyjnego wydanego w sprawie sygn. akt P 7/98, dalej powtórzyło i utrzymało przepisy niezgodne z Konstytucją RP. Mając to na względzie należało przyjąć, że kwestionowane przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 czerwca 2000 r. w sprawie opłat drogowych zostały wydane na podstawie niekonstytucyjnego upoważnienia ustawowego (bez wyraźnego i szczegółowego upoważnienia ustawowego) i dlatego są niezgodne z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP. W rozpoznawanej sprawie obie zaskarżone decyzje administracyjne zostały wydane na podstawie zakwestionowanego przez Trybunał Konstytucyjny § 9 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 czerwca 2000 r. w sprawie opłat drogowych. Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego (potwierdzające niezgodność kwestionowanego przepisu z aktem wyższej rangi) ma wpływ na sposób załatwienia sprawy zawisłej przed Sądem. Takie orzeczenie stanowi przesłankę wznowienia postępowania (art. 145a k.p.a.) i w konsekwencji uchylenie zaskarżonej decyzji. Stosownie bowiem do art. 145 § 1 pkt 1 litera b) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Skoro więc orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności aktu normatywnego z ustawą lub Konstytucją RP jest podstawą do wznowienia postępowania administracyjnego, to także dla sądów administracyjnych jest ono podstawą do uchylenia zaskarżonej decyzji, opartej na niekonstytucyjnym przepisie, nie zaś do stwierdzenia jej nieważności (tak również: J.P.Tarno /w:/ ,Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- Komentarz", Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 212). Należy dodać, iż również na gruncie poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. z 1995 r. Nr 74, poz. 368 ze zm.), Sąd uchylał zaskarżoną decyzję, jeżeli stwierdził występowanie w sprawie przesłanek do wznowienia postępowania administracyjnego, zaś taką podstawę stwarzał art. 145a k.p.a. (por. np. wyrok NSA w Warszawie z dnia 2 września 1999 r. sygn. akt IV SA 1360/97). Ponieważ obie decyzje wydane w sprawie oparte są na niekonstytucyjnym przepisie sąd administracyjny zobowiązany jest uchylić te decyzje uznając jednocześnie, iż rozważanie dalszych zarzutów podniesionych w skardze staje się w tej sytuacji niecelowe. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad oraz poprzedzającą ją decyzję Generalnego Dyrektora Dróg Publicznych z dnia [...] czerwca 2001 r., działając w tym zakresie na podstawie przepisu art. art. 145 § 1 pkt 1 litera b) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 152 cyt. ustawy orzeczono o niewykonywaniu uchylonych decyzji do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zasądzając od organu administracji na rzecz skarżącego kwotę 87,00 złotych tytułem zwrotu uiszczonego wpisu.