II SA 3708/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grażyna Śliwińska (spr.) Sędziowie: NSA Stanisław Gronowski Asesor WSA Piotr Borowiecki Protokolant Iwona Kozłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2004 r. sprawy ze skargi A. T. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] września 2003 r., Nr [...] w przedmiocie odmowy ustanowienia tłumaczem przysięgłym 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w L. z dnia [...] lipca 2003 r.; 2. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz skarżącej A.T. kwotę 50,- (pięćdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pani A.T., która uzyskała w czerwcu 2002r. tytuł magistra filologii w zakresie filologii angielskiej na Wydziale Humanistycznym [...] w L. – z wynikiem dobrym, zwróciła się do Prezesa Sądu Okręgowego w L. o ustanowienie jej tłumaczem przysięgłym. Wraz z wnioskiem złożyła zaświadczenia potwierdzające znajomość języka z firmy "A." H. T., z Biura Poselskiego J.Ż., świadectwo znajomości języka obcego wydane przez Wojewodę [...] w zakresie wymaganym dla pilotów wycieczek, ponadto w odpowiedzi na wezwanie odnośnie złożenia dowodów dorobku tłumaczeniowego na potrzeby sądów i prokuratury podnosiła prowadzenie korespondencji procesowej w jęz. angielskim z Europejskim Trybunałem Praw Człowieka w Strasburgu jak i udział w przesłuchaniu Polaków zatrzymanych na terenie Niemiec i Kanady, na co dowodów nie przedłożyła. Ponadto przedstawiła zaświadczenia o dokonywanych tłumaczeniach zleconych przez kilka osób fizycznych i dwie firmy. Prezes Sądu Okręgowego w L. w decyzją z dnia [...] lipca 2003r. odmówił wnioskodawczyni ustanowienia ją tłumaczem przysięgłym z języka angielskiego przy Sądzie Okręgowym w L.. Jako podstawę prawną decyzji wskazał § 1 ust. 1 i § 17 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 8 czerwca 1987r. w sprawie biegłych sądowych i tłumaczy przysięgłych (Dz.U. nr 18 z 1987r. poz. 112 z późn. zm.) podnosząc, że osoba ubiegająca się o funkcję tłumacza przysięgłego powinna wykazać odpowiednią znajomość danego języka obcego, dla którego ma być ustanowiona tłumaczem oraz odpowiednią umiejętność tłumaczenia. Wskazał wprawdzie na § 18 ust.1 w/w rozporządzenia stanowiący, iż znajomość języka obcego i umiejętności tłumaczenia winna być wykazana dyplomem ukończenia studiów filologicznych lub studiów w zakresie lingwistyki stosowanej, ale powołał się na utrwalony w orzecznictwie pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego co do kryteriów oceny umiejętności tłumaczenia kandydata na tłumacza przysięgłego: posiadania szczególnie wysokich kwalifikacji w dokonywaniu tłumaczeń posiadających ściśle określony walor urzędowy. Sam zaś fakt potwierdzenia odpowiednim dyplomem znajomości języka obcego i umiejętności tłumaczenia bez posiadania odpowiedniej praktyki szczególnie w zakresie tłumaczenia prawa sądowego jest niewystarczający. Podniósł także, że ukończenie studiów jedynie z wynikiem dobrym nie może świadczyć o ponadprzeciętnej znajomości języka i umiejętności tłumaczenia. Od decyzji tej pani A.T. odwołała się do Ministra Sprawiedliwości podnosząc bezzasadność rozstrzygnięcia i powołanie się na nieistniejący przepis § 1 ust. 1 rozp., który nie obowiązuje od 21 grudnia 2000r., ograniczenie się do wymienienia złożonych dokumentów, nie dokonanie ich oceny, pominięcie zaświadczenia wystawionego przez Kancelarię Adwokacką z J.. Zarzuciła brak w zaskarżonej decyzji prawidłowego uzasadnienia faktycznego i prawnego, które zostało ograniczone do powołania podstawy prawnej. Wskazała, ze obowiązujące przepisy nie nakładają wymogu co do stopnia otrzymanego przez kandydata na dyplomie. Minister Sprawiedliwości na podstawie art. 138 § 1 p.1 k.p.a. decyzją z dnia [...] września 2003r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu powołał § 17 pkt 3 cyt. wyż. rozporządzenia wyjaśniając, że tłumaczem przysięgłym może być osoba, która wykaże zarówno odpowiednią znajomość języka obcego, dla którego ma być ustanowiona tłumaczem przysięgłym jak i odpowiednią umiejętność tłumaczenia. Powołał się na dotychczasowe orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, zwracając uwagę, iż akt ustanowienia tłumaczem przysięgłym jest dowodem uznania dla wysokiej wiedzy, dorobku zawodowego kandydata i ponadprzeciętnej umiejętności tłumaczenia. Odwołująca zdaniem Ministra posiada minimum wymagań formalnych niezbędnych do ubiegania się o ustanowienie tłumaczem przysięgłym, a od ukończenia studiów do złożenia wniosku upłynął zbyt krótki czas, aby uzyskać odpowiednie do tej funkcji doświadczenie w zakresie tłumaczenia. Złożone dokumenty nie świadczą o ponadprzeciętnej i profesjonalnej umiejętności tłumaczenia wymaganej od tłumacza przysięgłego. Odnosząc się do złożonego dodatkowo dokumentu z zaświadczenia adw. K.G., Minister ocenił go podobnie jak treść pozostałych zaświadczeń, czyli przedstawiony przez nią dorobek translatorski jako niewystarczający do ustanowienia jej tłumaczem przysięgłym języka angielskiego. Decyzję tę pani A.T. zaskarżyła do NSA zarzucając naruszenie art. 7 k.p.a. poprzez zaniechanie prawidłowej oceny przedstawionych dowodów oraz art. 8 k.p.a. poprzez wydanie decyzji w sposób dowolny i wbrew interesowi państwa i skarżącej, nierozpoznanie oświadczenia złożonego przez adw. K.G. z Kancelarii w J., złożonego faktycznie [...] lipca 2003r., na którym datownik Sądu został –zdaniem Skarżącej – pomyłkowo oznaczony datą [...] lipca 2003r. Na tę okoliczność domagała się przesłuchania świadka J.T.. Podnosiła, że trzyletnia korespondencja w języku angielskim prowadzona z Trybunałem Praw Człowieka w Strasburgu jest dowodem, ze jako tłumacz przysięgły tego języka zapewni organom państwowym i społeczeństwu usługi na najwyższym poziomie. W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie i wyjaśnił, że akt ustanowienia tłumaczem przysięgłym nie jest jedynie ewidencyjnym zapisem osoby, która skończyła studia filologiczne i zgłosiła się do prezesa sądu. Odpowiednia znajomość języka i umiejętność tłumaczenia wymagane w § 17 pkt 3 powołanego rozporządzenia oznaczają kwalifikacje ponadprzeciętne, a o takich nie stanowią przedstawione dowody, także w postaci zaświadczenia adw. K.G.. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 97 § 1 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisów wprowadzających ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. (Dz. U. z dnia 20 września 2002 r. Nr 153, poz.1271 ze zm.) - sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. (Dz.U.02.153.1269) Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 3 § 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz.U.02.153.1270) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana - nie według kryteriów słusznościowych, ale pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, według stanu prawnego obowiązującego w dacie wydania decyzji. Wymaga podkreślenia, ze Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co znajduje wyraz w art.134 p.s.a. Analizując zatem zaskarżone decyzje pod kątem zgodności z obowiązującym w dacie ich wydania prawem materialnym i przepisami procesowymi Sąd stwierdził, iż zarzutom naruszenia prawa nie można odmówić słuszności, aczkolwiek z innych nieco przyczyn niż podniesione w zarzutach. Wskazać bowiem należy, że podstawą materialnoprawną zaskarżonych decyzji są nie tylko wskazane przez organ § 1 ust. 1 i § 17 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 8 czerwca 1987r. w sprawie biegłych sądowych i tłumaczy przysięgłych (Dz.U. nr 18 z 1987r. poz. 112 z późn. zm.), ale także § 18 ust. 1 tego rozporządzenia.. W myśl powołanych przepisów obowiązujących w dniu wydania obu decyzji tłumaczem języka obcego może być ustanowiona osoba, która: 1) posiada obywatelstwo polskie i korzysta z pełni praw cywilnych i obywatelskich, 2) ukończyła 25 lat życia, 3) wykaże odpowiednią znajomość języka polskiego i języka obcego, dla którego ma być ustanowiona tłumaczem, oraz umiejętność tłumaczenia, 4) daje rękojmię należytego wykonywania obowiązków tłumacza, 5) ukończyła wyższe studia magisterskie, 6) wyrazi zgodę na pełnienie funkcji tłumacza. (§ 17) Przy czym istotne jest, że termin "odpowiednia znajomość" uregulował § 18 ust. 1 zmieniony przez § 1 pkt 4 rozporządzenia z dnia 21 grudnia 2000 r. (Dz.U.01.1.10) zmieniającego nin. rozporządzenie z dniem 30 stycznia 2001 r. stanowiąc, że znajomość języka obcego oraz umiejętność tłumaczenia powinna być wykazana dyplomem ukończenia i uzyskaniem tytułu zawodowego magistra odpowiednich dla danego języka wyższych studiów filologicznych lub studiów w zakresie lingwistyki stosowanej. ( § 18 ust. 1) Jak wynika z powyższego, posiadanie dyplomu magisterskiego studiów filologicznych w dziedzinie danego języka lub studiów w zakresie lingwistyki stosowanej jest jedyną przesłanką, którą osoba zainteresowana ma wykazać znajomość języka obcego oraz umiejętność tłumaczenia. Przepisy cytowanego rozporządzenia nie stanowią podstawy do przeprowadzenia przez prezesów sądów okręgowych dla kandydatów na tłumaczy przysięgłych dodatkowego postępowania w celu wykazania znajomości języka obcego i umiejętności tłumaczenia, czyli żadnych dodatkowych sprawdzianów znajomości języka i umiejętności tłumaczenia, ani też wymagania "pozytywnie ocenianej bogatej praktyki tłumaczeniowej", czy dowodzenia "dorobku zawodowego kandydata i ponadprzeciętnej umiejętności tłumaczenia". Nie ulega wątpliwości, że wobec niezwykłej doniosłości pracy wykonywanej przez tłumaczy przysięgłych oraz konieczności zapewnienia bezwzględnej poprawności i rzetelności tłumaczeń, zasadne jest stawianie szczególnie wysokich wymagań tłumaczom przysięgłym. Zasadne może się więc okazać wprowadzenie wymogu wykazania umiejętności nie tylko odpowiednim dyplomem magisterskim ale również wynikiem specjalnego sprawdzianu umiejętności tłumaczenia tekstów prawniczych, znajomości terminologii różnych dziedzin prawa oraz zwrotów urzędowych używanych w dokumentach, bowiem jest oczywiste, że nawet osoba doskonale znająca dany język może nie znać terminologii specjalistycznej, której znajomość wiąże się z reguły z pewną wiedzą specjalistyczną z danej dziedziny. Jednak dopuszczalność innych wymagań musiałaby zostać wprowadzona odpowiednimi przepisami, stawiającymi tłumaczom przysięgłym wyższe niż obecnie kryteria ubiegania się o ustanowienie tego tytułu. Obecnie obowiązujące przepisy takich uregulowań nie zawierają. Zdaniem Sądu brak jest podstawy prawnej do stawiania kandydatom na tłumaczy przysięgłych innych wymagań niż przewidziane obecnymi przepisami rozporządzenia, które nie przewidują w ogóle sytuacji poddawania w wątpliwość kwalifikacji wykazanych odpowiednimi dyplomami wyższej uczelni. Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości precyzuje w sposób wyczerpujący wymogi stawiane tłumaczom, zaś swobodne wprowadzanie nowych wymogów przez prezesów sądów okręgowych musi prowadzić do dowolności, na którą nie może być miejsca w kwestii przyznawania uprawnień zawodowych. Stawianie Skarżącej innych wymagań niż zakreślone w cyt. rozporządzeniu miało zatem miejsce bez podstawy prawnej. W tej sytuacji odmowna decyzja prezesa Sądu Okręgowego w S. i utrzymująca ją w mocy decyzja Ministra Sprawiedliwości opierają się wyłącznie na życzeniu na przyszłość, a nie na unormowaniu obowiązującego prawa, obie decyzje należało uchylić, jako wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego tj. §17 pkt 3 i §18 ust.1 cytowanego rozporządzenia, które nie przewidują wprowadzenia dodatkowych wymagań kandydatom na tłumaczy przysięgłych. Ponieważ zaskarżona decyzja Ministra Sprawiedliwości i utrzymana nią w mocy decyzja Prezesa Sądu Okręgowego zapadły z naruszeniem przepisów prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy, na zasadzie art. 145 § 1 p.1 lit.a ustawy z 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł jak w sentencji. Zważywszy , że z zaskarżonymi decyzją nie wiąże się bezpośrednio kwestia jej wykonalności, bezprzedmiotowe jest o orzekanie o wykonalności w trybie art. 152 p.p.s.a. W zakresie kosztów Sąd orzekł po myśli art. 200 p.p.s.a.