II SA 3734/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska (spraw.) Sędziowie: WSA Halina Emilia Święcicka Asesor WSA Andrzej Czarnecki Protokolant Beata Bińkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 maja 2004 r. sprawy ze skargi W. Sp. z o.o. z/s w S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2002 r. Nr [...] w przedmiocie opłaty drogowej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję z dnia [...] czerwca 2002r.; 2. orzeka o niewykonywaniu zaskarżonych decyzji. Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2002r. działającego na podstawie art. 127§ 2 kpa w związku z art.17 pkt 1 kpa została utrzymana w mocy decyzja Dyrektora [...] Zarządu Dróg Wojewódzkich w W. Nr [...] wydana w dniu [...] czerwca 2002r. obciążająca firmę W. sp. z o.o z siedzibą w S. opłatą drogową w wysokości 2 173, 60 zł za przejazd pojazdem nienormatywnym, u którego stwierdzono przekroczenie nacisku na oś bez wymaganego prawem zezwolenia nienormatywnym na trasie z O. do W. Decyzja organu I instancji wydana została na podstawie o oraz art. 19 ust.2 pkt 2, art.20 pkt 8 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. Nr 14, poz 60 z późn. zm) w związku z § 2 ust.2,3,4 i § 9 ust. 1,2,3 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 czerwca 2000r. w sprawie opłat drogowych (Dz. U. Nr 51 poz. 607), § 8 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 stycznia 2002r. w sprawie opłat drogowych (Dz. U. Nr 8 poz. 60), § 3,4,5 Rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 kwietnia 1999r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz.U. Nr 44, poz. 432) oraz na podstawie Uchwały Nr [...] Zarządu Województwa [...] z dnia [...] lipca 2001 r. w sprawie upoważnienia Dyrektora i Zastępcy Dyrektora do wydawania decyzji administracyjnych w sprawach dotyczących opłat drogowych. Ustalono, że w dniu [...] października 2001 r. w miejscowości S. w ciągu drogi nr 631, zaliczonej do kategorii dróg wojewódzkich zatrzymano i przeprowadzono kontrolę samochodu ciężarowego marki RENAULT PREMIUM o nr rej. [...], stanowiącego własność firmy B. sp. z o.o. W wyniku przeprowadzonego postępowania administracyjnego oraz wyjaśnień złożonych przez B. sp. z o.o. stwierdzono, że na podstawie umowy leasingu z dnia [...] czerwca 1997 r. nr: [...] użytkownikiem pojazdu jest firma W. sp. z o.o z/s w S. Podczas przeprowadzonej kontroli (ważenia) pojazdu stwierdzono przekroczenie nacisku na II-gą oś pojedynczą pojazdu o 13,88 kN, ponieważ stwierdzono nacisk 93,88kN, w sytuacji, gdy dopuszczalny nacisk wynosił - 80kN (przy uwzględnieniu tolerancji 200 kg + 2% dla każdej osi). Stwierdzone przekroczenie dopuszczalnych parametrów pojazdu wraz z protokołem z kontroli i zatrzymania pojazdu stanowiły podstawę do wyliczenia wysokości opłaty na podstawie § 2 ust.2,3 i § 9 ust. 1,2,3 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 czerwca 2001 r. o opłatach drogowych (Dz. U. Nr 51 poz.607). Od tej decyzji W. Sp z o.o. złożył odwołanie podnosząc, że nie została przekroczona dopuszczalna całkowita masa zestawu, a większy nacisk został stwierdzony jedynie na II osi pojedynczej, co nie uzasadnia nałożenia opłaty. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wywodziło, że odwołanie nie może być uwzględnione, chociaż w zaskarżonej decyzji naliczono opłatę na podstawie przepisu § 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 czerwca 2000 r. w sprawie opłat drogowych (Dz.U. nr 51, poz. 607). Stwierdziło, że nie jest zasadne odnoszenie się obecnie do tego przepisu, wobec utraty przez w/w rozporządzenie mocy od 1 stycznia 2002 r. w zakresie dotyczącym ustalania opłat karnych ze względu na nowelizację ustawy o drogach publicznych dokonaną w art. 99 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. nr 125, poz. 1371) i wprowadzenie w ustawie o drogach publicznych odrębnego załącznika ustalającego opłaty karne na podstawie jej art. 13 ust. 2a. Z tego względu gdyby organ uwzględnił aktualny stan prawny i zastosował się do ustaleń zawartych w protokóle z dnia [...] października 2001 r. nowe stawki wprowadzonych zamiast opłat - kar - za przekroczenie dopuszczalnej masy i za przekroczenie dopuszczalnego nacisku na osie na drogach gdzie dopuszczony jest ruch pojazdów o naciskach osi do 100 kN, należałoby ustalić obecnie karę w znacznie wyższej wysokości. Miał jednak na względzie dyspozycję art. 139 k.p.a. zakazującą w przypadku rozpoznawania odwołania, wydać decyzji niekorzystnej dla strony i z tego względu utrzymano zaskarżoną decyzję w mocy. Na poparcie swojego stanowiska powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1998.06.01 Sygn. II SA 554/95 (LEX nr 41352) w którym stwierdzono, że obciążenie przewoźnika opłatami drogowymi za przejazd pojazdem nienormatywnym jest obligatoryjne. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego W. Sp z o.o. domagała się uchylenia przedmiotowej decyzji SKO w W. Kwestionowała przede wszystkim możliwość przekroczenia dopuszczalnego nacisku jednej osi ze względu na to, że pojazd został zarejestrowany jako normatywny i nie został przekroczony ciężar masy całkowitej. Ponadto, w przypadku przewożenia towaru jakim jest węgiel nie można wykluczyć przesunięcia w trakcie transportu. W odpowiedzi Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi jako bezzasadnej wobec faktu, iż powołane w decyzji przepisy przewidują sankcje zarówno przy przekroczeniu masy całkowitej pojazdu jak i za samo przekroczenie nacisku na oś/osie pojazdu i bez względu na rodzaj przewożonego ładunku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 97 § 1 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. (Dz. U. z dnia 20 września 2002 r. Nr 153, poz.1271 ze zm.) - sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. (Dz.U.02.153.1269) Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 3 § 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz.U.02.153.1270) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, a nie zaś według kryteriów słusznościowych. W niniejszej sprawie rzeczą Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie było skontrolowanie, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu, czy też zarzuty skarżącego są uzasadnione. Wprawdzie skarżący nie wskazał jakie konkretnie przepisy prawa naruszała zaskarżona decyzja, należy mieć jednak na względzie zasadę wynikającą z art. 134 ustawy o p.s.a., która stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przesłanką materialnoprawną wydanych decyzji są przepisy w nich wskazane, tj. art. 19 ust.2 pkt 2, art.20 pkt 8 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. Nr 14, poz 60 z późn. zm), ), § 3,4,5 Rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 kwietnia 1999r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz.U. Nr 44, poz. 432) w związku z § 2 ust.2,3,4 i § 9 ust. 1, 2, 3 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 czerwca 2000r. w sprawie opłat drogowych (Dz. U. Nr 51 poz. 607) i § 8 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 stycznia 2002r. w sprawie opłat drogowych (Dz. U. Nr 8 poz. 60). Należy na marginesie podnieść, iż w decyzji nastąpiła omyłka pisarska w oznaczeniu roku wydania Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 czerwca 2000r. w sprawie opłat drogowych (Dz. U. Nr 51 poz. 607), bowiem wpisano 2001, zamiast 2000. Zaskarżone decyzje podlegają uchyleniu, ale z innych przyczyn, niż to podnosił skarżący, bowiem na skutek zastosowania § 9 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 czerwca 2000r. w sprawie opłat drogowych(Dz. U. Nr 51, poz. 607), który to przepis zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 grudnia 2002r w sprawie (P 6/02 OTK-A 2002/7/91) jest niezgodny z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP. W obszernym uzasadnieniu Trybunał Konstytucyjny powołał się na swój wyrok z 27 kwietnia 1999 r. (sygn. akt. P. 7/98, OTK ZU nr 4/1999, poz. 72) gdzie stwierdził, że § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 października 1996 r. w sprawie opłat drogowych (Dz. U. Nr 123, poz. 578, ze zm.) był niezgodny z art. 2 i art. 92 ust. 1 Konstytucji przez to, że naruszał zakres ustawowego upoważnienia oraz stanowił przepis o charakterze represyjnym. Stwierdził, że ustalanie opłaty za przejazd pojazdu nienormatywnego bez zezwolenia na podstawie § 9 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 27 czerwca 2000 r. w sprawie opłat drogowych, następuje w istocie w taki sam sposób, jak ustalanie tej opłaty na podstawie § 4 ust. 1 powołanego wyżej rozporządzenia uznanego przez Trybunał za niekonstytucyjny. Delegacja ustawowa wynikająca z art. 13 ust. 4 ustawy o drogach publicznych nie upoważniała do wydania rozporządzenia o treści wynikającej z zakwestionowanych przepisów. Przepisy te przez to, że naruszały wskazane granice upoważnienia ustawowego, nie mogły stanowić formalnej podstawy do nakładania przewidzianych tam "opłat podwyższonych". Trybunał Konstytucyjny stwierdził niekonstytucyjność art. 13 ust. 4 w zakresie, w którym upoważniał on Radę Ministrów do określenia w drodze rozporządzenia szczegółowych zasad wprowadzania opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach, oraz organu właściwego do ustalania tych opłat - stąd badanie kwestionowanych przepisów rozporządzenia z tym wzorcem uznał za niedopuszczalne. Wyeliminowanie z porządku prawnego przepisu prawnego powoduje, że nie może on być też wzorcem kontroli dla innych przepisów prawnych. W rozpoznawanej sprawie obie decyzje administracyjne zostały wydane na podstawie § 9 ust. 1, 2, 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 czerwca 2000r. w sprawie opłat drogowych, który wobec stwierdzenia przez Trybunał niekonstytucyjności stanowi przesłankę wznowieniową. Zarówno bowiem art. 145a § 1 kodeksu postępowania administracyjnego, jak i art. 272 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20.09.2002r., Nr 153,poz.l270) przewidują w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją - żądanie wznowienia postępowania na podstawie którego została wydana decyzja. Zauważyć należy, że nie znajdowało uzasadnienia powołanie przez SKO w niniejszej sprawie art. 139 kpa zakazującego w przypadku odwołania wydania decyzji niekorzystnej dla strony, bowiem organ w niniejszej sprawie nie mógłby zastosować nowych przepisów wobec treści § 8 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 stycznia 2002r. w sprawie opłat drogowych (Dz. U. Nr 8 poz. 60) - na którą to normę powołuje się w zaskarżonej decyzji. W świetle powyższej regulacji rozważanie pozostałych zarzutów skargi stało się zbędne. Mając powyższe na uwadze, zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą należało uchylić na podstawie art. 145 § 1 pkt lb orzekając o jej niewykonywaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku w myśl art. 152, zaś w zakresie zwrotu kosztów - art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.02.,Nr 153, poz.1270).