II SA 3877/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Gronowski, Sędziowie WSA Halina Emilia Święcicka, as WSA Andrzej Wieczorek (spr.), Protokolant Aleksandra Borowiec, po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2004 r. sprawy ze skargi C. J. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2002 r. Nr [...] w przedmiocie przejęcia na własność Skarbu Państwa, za świadczenia emerytalne, gospodarstwa rolnego bez budynków. 1. uchyla zaskarżona decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję z dnia [...] października 1998r., Nr [...] 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz C. J. kwotę 10 zł. (dziesięć złotych) tytułem zwrotu wpisu sądowego. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] listopada 2002r. Nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 1998r, Nr [...] mocą której odmówiono stwierdzenia nieważności decyzji Kierownik Urzędu Rejonowego w B. z dnia [...] września 1994 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi ustalił, że na wniosek M. J. Burmistrz Miasta B. decyzją z dnia [...] kwietnia 1981 r. przejął na własność Skarbu: Państwa, za świadczenia emerytalne, gospodarstwo rolne bez budynków o łącznej powierzchni 2,30 ha położone w B.. Budynki, wzniesione na działce nr [...], pozostały własnością M. J. i stanowiły odrębny przedmiot własności. - Na podstawie wniosku M. J. Kierownik Urzędu Rejonowego w B. decyzją z dnia [...] września 1994 r. przeniósł własność działki oznaczonej nr [...] (dawna numeracja [...]) o pow. 0,0951 na rzecz M. J. C. J. - skarżący (następca prawny M. J.), pismem z dnia 12 września 1998r. wniósł o wydanie decyzji uzupełniającej decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w B. z dnia [...] września 1994r. Nr.[...] mocą, której przyznano nieodpłatnie M. J. własność działki oznaczonej Nr [...] (dawna numeracja [...]) o pow.0,0951 ha. Skarżący wnosił o przywrócenie na własność działki Nr [...] (dawna numeracja [...]). Podnosił, że Kierownik Urzędu Rejonowego w B. przyznając decyzją z dnia [...] września 1994r. nieodpłatnie M. J. własność działki oznaczonej Nr [...] o pow.0,0951 ha. popełnił błąd bowiem decyzja nie obejmowała całej powierzchni na której stały budynki. Wskazywał, że M. J. przekazując dnia [...] kwietnia 1981 r. na własność Skarbu Państwa, za świadczenia emerytalne, gospodarstwo rolne bez budynków o łącznej powierzchni 2,30 ha położone w B. przekazała również grunt [...], który nie został jej zwrócony decyzją z dnia [...] września 1994 r. . Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] października 1998r, Nr [...] odmówi stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w B. z dnia [...] września 1994 r. Wojewoda wskazał, Sygn.akt 6 II SA 3877/02 że M. J. przekazując dnia [...] kwietnia 1981 r. na własność Skarbu Państwa, za świadczenia emerytalne, gospodarstwo rolne bez budynków o łącznej powierzchni 2,30 ha położone w B. nie przekazała zabudowanego gruntu Nr [...]. Wojewoda wskazał, że ze zgromadzonych dokumentów nie wynika, że część działki Nr [...] była własnością M. J. Wojewoda wskazał, że przed założeniem jednolitej ewidencji gruntów tj. od roku 1967 do działki siedliskowej M. J. przylegały działki Nr [...] i [...] (aktualnie [...]) zajęta przez Fabrykę Domów. Wskazano, że przed wywłaszczeniem działki przynależały odpowiednio: [...] - do S. P., [...] do braci W. i K. T.. Powołując się na powyższe Wojewoda uznał, że skoro część działki Nr [...] nie była własnością M. J. i nie była przedmiotem przekazania za rentę nie zachodzą przesłanki do nieodpłatnego jej zwrotu spadkobiercom M. J. w trybie przepisów art.6 ustawy z 24 lutego 1989r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym (Dz.U Nr 10, poz.52). Zgodnie z powołaną ustawą przedmiotem zwrotu może być działka, która wchodziła w skład przejmowanego gospodarstwa rolnego. . Od tej decyzji pismem dnia 2 listopada 1998r. odwołanie do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł C. J. podnosząc, iż zaskarżona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ budynki, do których uzyskał prawo po zmarłej matce zlokalizowane są również na sąsiedniej działce i jego zdaniem powinien uzyskać do niej tytuł własności na podstawie przepisów art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym. Na potwierdzenie swoich roszczeń przeprowadził wywód w oparciu o akt własności ziemi Nr [...] [...] i akt notarialny notariusza A. M. z dnia [...] lipca 1906r. Rep.[...], który obejmował działkę gruntu ok.3.300m.kw. Rozpatrując przedmiotową sprawę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdził, że zgodnie z art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym właścicielom budynków znajdujących się na działce gruntu, która wchodziła w skład gospodarstwa rolnego przekazanego Państwu na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem 1 stycznia 1983 r, przysługuje nieodpłatnie na własność działka gruntu, na której te budynki zostały wzniesione. O przeniesieniu własności działki, jej wielkości oraz o ustanowieniu służebności orzeka terenowy organ administracji państwowej o właściwości Sygn.akt 6 II SA 3877/02 szczególnej stopnia podstawowego. Właściciele budynków wyłączonych od przekazania przed 1 stycznia 1983 r. mogą domagać się nieodpłatnego przeniesienia na nich własności działki gruntu pod takimi budynkami jedynie w odniesieniu do gruntów, które wchodziły w skład gospodarstwa rolnego przekazanego Państwu. W ocenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w skład przejętego gospodarstwa M. J. wchodziła działka gruntu pod budynkami oznaczona wg dawnej numeracji nr [...]. Pozostałe działki przekazane na podstawie decyzji Burmistrza Miasta B. z dnia [...] kwietnia 1981 r. przez M. J. na własność Skarbu Państwa były niezabudowane. W wyniku aktualizacji ewidencji gruntów miasta B. przeprowadzonej w 1986 r. działka nr [...] odpowiada obecnie działce nr [...] o pow. 0,0951 ha. O przeniesieniu własności tej działki na rzecz M. J. orzekł Kierownik Urzędu Rejonowego w B. decyzją z dnia [...] września 1994 r. Zatem decyzja organu stopnia podstawowego, o której mowa wyżej, przyznająca M. J. własność działki nr [...] o pow.0,0951 ha, położonej w B., tj. w granicach w jakich ta działka została przekazana na rzecz Skarbu Państwa jest zgodna z przepisami art. 6 cytowanej wyżej ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. Wobec powyższego uznano, że w przedmiotowej sprawie nie zachodziły przesłanki określone w art. 156 § 1 pkt 2 kpa i Wojewoda [...] słusznie odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w B. z dnia [...] września 1994 r. W związku z poniesioną w odwołaniu przez C. J. okolicznością, że budynki, których stał się współwłaścicielem zlokalizowane są również na sąsiedniej działce nr [...] i że zdaniem w/w przysługuje mu tytuł własności do tej działki na podstawie przepisów art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. Minister stwierdził, że z akt sprawy, wynika, iż działka ta nie wchodziła w skład gospodarstwa M. J. i nie była przedmiotem przekazania na własność Państwa. Zatem w odniesieniu do tej nieruchomości nie mają zastosowania przepisy art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. Skargą z dnia 20 listopada 2002r. skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji. Powoływał się na błędy w ustaleniu stanu faktycznego. Podnosił, iż postępowaniu nie uwzględniono dowodów z aktu notarialnego sporządzonego przez notariusza A. M. z dnia [...] lipca 1906r. Rep.[...], który obejmował działkę gruntu ok.3.300m.kw. tj tę działkę w obszarze, której położone są pozostałe budynki a która nie została zwrócona decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w B. z dnia [...] września 1994 r. Wskazywał, że z powołanego aktu notarialnego wynika, że część gruntu aktualnie oznaczonego Nr [...] zajęty przez Fabrykę Domów a wywłaszczony od Sygn.akt 6 II SA 3877/02 rolników P. i T. był własnością dziadka M. J.. Dziadek M. J. nabył ten grunt od poprzedników P. i T. Wskazał, że poprzednicy P. i T. sprzedając dziadkowi M. J. działkę stanowiącą siedlisko i ograniczoną tylko potrzebami tego siedliska pozostawili przy swojej własności, większą część swej powierzchni. Posiadanie tak rozszerzonego siedliska zostało nabywcy wydane zaś ewidencyjnie, pozostało przy właścicielu zbywającym ten grunt. Biorąc to pod uwagę skarżący stwierdza, że dochodzi zwrotu tej części gruntu, która istniała przy zwróconej nieruchomości od czasu aktu notarialnego z 1906r., a która nie była prawidłowo zaewidencjonowana. Ewidencyjnie ta część gruntu siedliskowego a więc część działki [...] stanowiło własność spadkobierców P. i T.. Podnosi dalej, że M. J. przekazując dnia [...] kwietnia 1981 r. na własność Państwa, za świadczenia emerytalne, gospodarstwo rolne bez budynków o łącznej powierzchni 2,30 ha położone w B. przekazała grunt a budynki, wzniesione na działce [...] (dawna numeracja [...]), pozostały jej własnością i stanowiły odrębny przedmiot własności. Wywodził z tego, że faktycznie przekazana została także część siedliska obejmująca budynki umiejscowione na działce Nr [...] (dawna numeracja [...]). W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wnosił o oddalenie skargi podnosząc argumenty jak w decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W świetle art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych sprawy (Dz.U. Nr 153, poz. 1271), w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie i dlatego postępowanie toczy się na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270). Zgodnie z art.l § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, Sygn.akt 6 II SA 3877/02 przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art.134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, skarga zasługuje na uwzględnienie. Skarżący pismem z dnia 12 września 1998r. wniósł o wydanie decyzji uzupełniającej decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w B. z dnia [...] września 1994r. Nr.[...] mocą, której przyznano nieodpłatnie M. J. własność działki oznaczonej Nr [...] (dawna numeracja [...]) o pow.0,0951 ha. Skarżący wnosił o przywrócenie na własność działki Nr [...] (dawna numeracja [...]). Podnosił, że Kierownik Urzędu Rejonowego w B. przyznając decyzją z dnia [...] września 1994r. nieodpłatnie M. J. własność działki oznaczonej Nr [...] o pow.0,0951 ha. popełnił błąd bowiem decyzja nie obejmowała całej powierzchni na której stały budynki. Wskazywał, że M. J. przekazując dnia [...] kwietnia 1981 r. na własność Skarbu Państwa, za świadczenia emerytalne, gospodarstwo rolne bez budynków o łącznej powierzchni 2,30 ha położone w B. przekazała również grunt [...], który nie został jej zwrócony decyzją z dnia [...] września 1994 r. Zgodnie z jednolitym stanowiskiem orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego i nauki prawa administracyjnego żądanie strony w postępowaniu administracyjnym należy oceniać na podstawie treści pisma przez nią wniesionego a nie na podstawie jego tytułu. W razie wątpliwości sprecyzowanie żądania należy do strony a nie do organu administracji. Jeśli charakter pisma budzi wątpliwości, to organ administracji ma obowiązek wyjaśnić rzeczywistą wolę strony (wyrok NSA z 2 marca 1987 r., III SA 92/87, wyrok NSA z 17 września 1992 r., III S.A. 949/92, za B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 1996 r., s. 325). Skoro z pisma skarżącego, zatytułowanego wprawdzie odwołaniem, wynika, że domaga się przywrócenia na własność części działki Nr [...] (dawna numeracja [...])., to rzeczą organu administracji, do którego pismo to Sygn.akt 6 II SA 3877/02 wpłynęło, było wyjaśnienie, czy pismo to stanowi oparty na art. 111 § 1 k.p.a. wniosek o uzupełnienie decyzji o rozstrzygnięcie w przedmiocie nieobjętym decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w B. z dnia [...] września 1994r. Nr.[...] mocą, której przyznano nieodpłatnie M. J. własność działki oznaczonej Nr [...] (dawna numeracja [...]) o pow.0,0951 ha. (o przywrócenie na własność części działki Nr [...] dawna numeracja [...]) czy też, czy też stanowi ono wniosek o wszczęcie odrębnego postępowania w tym przedmiocie. W razie ustalenia, że celem wniesienia przez skarżącego pisma zatytułowanego "odwołanie" było uzyskanie rozstrzygnięcia w przedmiocie zwrotu części działki oznaczonej Nr [...] (dawna numeracja [...]) konieczne będzie na mocy art. 9 k.p.a. poinformowanie skarżącego przez organ administracji o okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy oraz czuwanie nad tym, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa i niewłaściwego tytułowania pism. W tym celu organ winien udzielić stronie niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Potraktowanie przez organ pisma skarżącego zatytułowanego "odwołane" jako wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w B. z dnia [...] września 1994 r. nie znajduje uzasadnienia w świetle woli strony ujawnionej w zgromadzonej w aktach sprawy dokumentacji. W świetle akt sprawy, wyjaśnień skarżącego zawartych w skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz informacji przekazanych na rozprawie w dniu 7 maja 2004r., co do wielkości przekazywanego Skarbowi Państwa gospodarstwa a zwłaszcza informacji dotyczącej tego, że przedmiotem przekazania była zwrócona działka oraz działka opisana w akcie notarialnym z 1906r. stanowiąca obecnie część działki oznaczonej Nr [...] konieczne będzie ustalenie przez organ administracji właściwego trybu postępowania uwzględniając treść art.6, 7, 8, 9, 10 11 i 12 kpa. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego uznanie wniesionego przez skarżącego "odwołania" za wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji należy uznać za błędne. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art.l45§ 1 pkt. 1 lit.c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 o ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi