II SA 3879/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędziowie WSA Grażyna Śliwińska (spraw.) Asesor WSA Andrzej Czarnecki Protokolant Sylwia Urbańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 czerwca 2004 r. sprawy ze skarg W. K. na decyzje Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w W.: 1) z dnia [...] października 2002r. Nr [...] 2) z dnia [...] października 2002r. Nr [...] w przedmiocie ewidencji gruntów oddala obie skargi. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego decyzjami: z dnia [...] października 2002r. Nr [...] oraz z dnia [...] października 2002r. Nr [...] na podstawie art. 7 b ust.2 pkt. 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 roku Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jednolity z 2000 r. Dz. U. Nr 100, poz. 1086 z późniejszymi zmianami) oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98 poz. 1071 z 2000 r. z póżn. zm.) utrzymał w mocy zaskarżone decyzje po rozpatrzeniu odwołań W. K. od : - decyzji Starosty [...] nr [...] z dnia [...].08.2002 r. odmawiającej wpisania w ewidencji gruntów miasta P. obrębu nr [...], w jednostce rejestrowej [...] P. K. jako właściciela nieruchomości położonej w mieście P., przy ulicy [...] i [...], oznaczonej nr ew. [...] o pow. 753 m - decyzji Starosty [...] nr [...] z dnia [...].08.2002 r. ujawniającej w ewidencji gruntów miasta P. obrębu nr [...], w jednostce rejestrowej [...] D. i R. małż. J. oraz S. i I. małż. K. jako współwładających wymienioną wyżej nieruchomością. Organ administracyjny w obu decyzjach dokonał następujących ustaleń: W. K. złożył w dniu 20 czerwca 2002r. do Starostwa Powiatowego w P. wniosek o wpisanie P. K. w rejestrze ewidencji gruntów miasta P. jako właściciela zabudowanej nieruchomości, położonej w mieście P., przy ulicy [...], oznaczonej jako działka nr [...] - z uwagi na to, że własność tej nieruchomości na rzecz wymienionego wynika ze zbioru dokumentów nr [...] prowadzonego przez Wydział IV Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w P. Do wniosku załączył odpis zaświadczenia tego Sądu Ew nr [...] z dnia [...] czerwca 2002 roku z którego wynika, że w zbiorze dokumentów Nr [...] znajduje się między innymi zaświadczenie Zarządu Miejskiego w P. z dnia [...] kwietnia 1949 roku stwierdzające, że K. B. jest właścicielem nieruchomości położonej w P. o obszarze 0.08 ha , na której znajdują się budynki murowane. Organ ustalił, że dla przedmiotowej nieruchomości Sąd Rejonowy w P. nie prowadzi księgi wieczystej. Nie ma również dokumentu z którego wynikałoby, że jest ona własnością Skarbu Państwa. Wprawdzie w ewidencji gruntów miasta P. nieruchomość ta była zapisana jako własność Gminy Miasta P. z mocy prawomocnej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 1992 r. Nr [...] stwierdzającej nabycie z mocy prawa własności przez Miasto P., ale na wniosek W. K. za zgodą stron na podstawie art. 155 kpa decyzja ta została uchylona decyzją Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] marca 2002 roku. W sprawie tej Wojewoda przyjął, że z zaświadczenia Sądu Rejonowego w P. wynika własność tej nieruchomości na rzecz B. K., a ta okoliczność nie była mu znana przy podejmowaniu decyzji, bowiem opierał się on na Zbiorze dokumentów Nr [...], z którego wynikała własność Skarbu Państwa. Organ ustalił, że na mocy orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Urzędu Spraw Wewnętrznych w W. z dnia [...] grudnia 1960 roku miało miejsce wywłaszczenie na rzecz Skarbu Państwa. Okoliczność ta wynika z pisma Narodowego Banku Polskiego [...] OM. w W. Nr [...] z dnia [...] listopada 1965 r. skierowanego do Powszechnej Kasy Oszczędności [...] Oddział Miejski w W. w sprawie spowodowania wypłacenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość na rzecz spadkobierców po B. K.: m. in. wnioskodawcy. Bezspornym jest, iż przez okres ponad 40 lat nieruchomość była w posiadaniu różnych państwowych i spółdzielczych jednostek organizacyjnych, działających w imieniu Skarbu Państwa. W Starostwie Powiatowym w P. nie ma dokumentów z przekazywania nieruchomości między tymi jednostkami, a próba podejmowana przez organ I instancji znalezienia dokumentów nie dała rezultatu z uwagi na likwidację tych jednostek. Organ otrzymał pismo byłego Syndyka B. M. z 11.04.2002r. z informacjami, iż nieruchomość była znacjonalizowana w 195lr., a byli właściciele otrzymali odszkodowanie za budynki i naniesienia, dokonane w 1965r. Aktem Notarialnym Rep. A. Nr [...] z dnia [...] marca 2001r. Syndyk Masy Upadłościowej Spółdzielni Pracy [...] w P. - za zezwoleniem Sądu - sprzedał D. i R. J., oraz S. i I. K. na współwłasność w częściach równych, równowartość roszczeń do nakładów w postaci budynku biurowo-produkcyjnego murowanego, znajdującego się na działce nr [...] o wartości 156 500zł. Osoby te są faktycznymi władającymi nieruchomością. Starosta [...] postanowieniem nr [...] z dnia [...] lipca 2002 roku wszczął postępowanie w sprawie ujawnienia w rejestrze ewidencji gruntów P. K., a wobec nieuregulowanego tytułu własności do tej nieruchomości zobowiązał W. K. oraz D. i R. małż. J. i S. i I. małż. K. do dostarczenia dokumentu potwierdzającego prawo własności do tej nieruchomości, oraz udzielenie innych wyjaśnień związanych z jej własnością i posiadaniem. W. K. w wyznaczonym terminie nie dostarczył dokumentów potwierdzających własność lub władanie nieruchomością. Organ uznał, iż zaświadczenie złożone przez wnioskodawcę zgodnie z § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29.03.2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454) nie jest dokumentem własności i nie może być podstawą do wpisania w rejestrze ewidencji gruntów – P. K. jako właściciela przedmiotowej nieruchomości. W związku z powyższym Starosta [...] decyzją nr [...] z dnia [...].08.2002 r. odmówił wpisania w ewidencji gruntów miasta P. obrębu nr [...], w jednostce rejestrowej [...] P. K. jako właściciela nieruchomości. Z kolei D. i R. małż. J. oraz S. i I. małż. K., w trakcie postępowania przedłożyli protokół przekazania im nieruchomości w dniu [...] lutego 200 lr., mocą którego Syndyk Masy Upadłościowej Spółdzielni Pracy [...] w P. przekazał przejmującym władanie i zarządzanie nieruchomością, postanowienie Sądu Rejonowego w O. sygn. akt [...] z dnia [...] października 2000 roku o zezwoleniu na sprzedaż nieruchomości poniżej ceny oszacowania, akt notarialny Rep. A Nr [...] z dnia [...] marca 2001 roku nabycia od Syndyka Masy Upadłościowej Spółdzielni Pracy [...] w P. na współwłasność w częściach równych, równowartość roszczeń do nakładów w postaci budynku biurowo-produkcyjnego murowanego, znajdującego się na działce nr [...]. Na tej podstawie Starosta [...] wydał decyzję nr [...] z dnia [...].08.2002 roku ujawniającą w ewidencji gruntów miasta P., obrębie nr [...], w jednostce rejestrowej [...] – D. i R. małż. J., oraz S. i I. małż K. jako współwładających tą nieruchomością. Pan W. K. w odwołaniach od obu decyzji do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Starosty wnosił o ich uchylenie i wydanie nowej, powodującej dokonanie wpisu w rejestrze ewidencji gruntów P. K. jako właściciela przedmiotowej nieruchomości. Kwestionował również ujawnienie w ewidencji gruntów D. i R. J. oraz S. i I. K.jako współwładających nieruchomością, powołując się na zaświadczenie ze zbioru dokumentów nr [...]. Zarzucał organowi manipulację i powołanie się na wybiórcze dokumenty wygodne urzędnikom. Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji powoływał się na art. 2 pkt.8 ustawy z 17 maja 1989 r. - prawo geodezyjne i kartograficzne stanowiący, iż celem ewidencji gruntów i budynków jest stworzenie jednolitego dla kraju i systematycznie aktualizowanego zbioru informacji o gruntach i budynkach, ich właścicielach oraz innych osobach fizycznych lub prawnych władających tymi gruntami. Zapisy w ewidencji mają wyłącznie charakter techniczno-deklaratoryjny. Organy ewidencyjne rejestrują jedynie stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające, natomiast nie mogą samodzielnie rozstrzygać o kwestii uprawnień wnioskodawcy do gruntu lub budynku. Stąd też poprzez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji nie można dochodzić ani udowadniać swoich praw właścicielskich czy uprawnień do władania nieruchomością. Złożone zaświadczenie - zgodnie z § 12 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 roku w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz.454) - nie jest dokumentem , który byłby podstawą do wpisania zmian w rejestrze ewidencji gruntów, a zgodnie z obecnie obowiązującym prawem geodezyjnym i kartograficznym oraz aktami wykonawczymi do tej ustawy, zmiany właściciela i władającego gruntami są wpisane tylko na podstawie aktów urzędowych, w szczególności aktów notarialnych i prawomocnych orzeczeń sądowych, a dokumentów takich W. K. nie przedstawił. Wskazał, że podstawą materialnoprawną decyzji dokonującej ujawnienia w ewidencji gruntów stanu władania na rzecz osób współwładających: małż. K. i małż. J. był przepis § 10 ust. 2 i § 12 ust. 1 powołanego wyżej rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, iż w przypadku braku danych dotyczących właścicieli nieruchomości, starosta w drodze decyzji orzeka o wykazaniu w ewidencji gruntów osób, które tymi nieruchomościami władają. Powołał się na protokół przekazania nieruchomości tym osobom w dniu [...] lutego 2001r. przez poprzedniego władającego. Organ I instancji uznał, że obecnie nie ma podstaw prawnych do wprowadzenia do operatu ewidencji wnioskowanych przez skarżącego zmian, wobec braku danych co do właściciela nieruchomości. Podstawą wpisania osób współwładających przedmiotową nieruchomością jest stan faktyczny wynikający z dokumentów przekazania władania przez poprzedniego władającego. W skargach od obu decyzji złożonych do Naczelnego Sądu Administracyjnego, pan W. K. wnosił o ich uchylenie i zasądzenie kosztów podnosząc dotychczasowe argumenty. Wywodził, że zbiór dokumentów zastępuje księgę wieczystą, W odpowiedzi na skargi organ wnosił jej oddalenie, powołując dotychczasowe argumenty. Na rozprawie złożył aktualny wypis z Księgi wieczystej Nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w P. założonej dla przedmiotowej nieruchomości z wpisem własności na rzecz Skarbu Państwa dokonanym dnia [...] kwietnia 2004r. (nieprawomocnym) Na podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.02.,Nr 153, poz.1270) Sąd zarządził połączenie obu oddzielnych spraw 6 II SA 3879/o2 i 6 II SA 3880/02 toczących się przed nim w celu ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia pod sygnaturą wcześniejszą 6 II SA 3879/o2, z uwagi na fakt, że pozostają one ze sobą w związku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 97 § 1 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisów wprowadzających ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. (Dz. U. z dnia 20 września 2002 r. Nr 153, poz.1271 ze zm.) - sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. (Dz.U.02.153.1269) Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 3 § 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz.U.02.153.1270) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, a nie zaś według kryteriów słusznościowych. Sąd miał także na względzie zasadę wyrażoną w art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowiącą, iż rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przesłanką materialnoprawną zaskarżonych decyzji jest art. 20 ust. 1,2 i 4 i art. 2 pkt 8 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jednolity Dz. U. 2000 r. Nr 100, poz. 1086) w zw. z § 10 ust.l i 2, § 12 i § 47 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 roku w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz.454), gdzie został określony cel jak i zasób informacji, jakie powinna zawierać ewidencja gruntów i budynków. Z tych względów organ w obu decyzjach prawidłowo dokonał aktualizacji operatu ewidencyjnego, której celem jest systematycznie aktualizowany zbiór informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych osobach fizycznych lub prawnych władających tymi gruntami, budynkami i lokalami. Zgodnie z § 12 ust. 1 powołanego rozporządzenia prawa właścicieli nieruchomości uwidaczniane są w ewidencji na podstawie: 1) wpisów dokonanych w księgach wieczystych, 2) prawomocnych orzeczeń sądowych, 3) umów zawartych w formie aktów notarialnych, dotyczących ustanowienia lub przeniesienia praw rzeczowych do nieruchomości, z wyłączeniem umów dotyczących użytkowania wieczystego gruntów i własności lokali, 4) ostatecznych decyzji administracyjnych, 5) dyspozycji zawartych w aktach normatywnych, 6) umów dzierżawy, o których mowa w § 11 ust. 1 pkt 2. Organ prawidłowo ocenił, że powoływane zaświadczenie ze zbioru dokumentów określające stan prawny na podstawie zaświadczenia Zarządu Miejskiego w P. z dnia [...] kwietnia 1949r. nie stanowi o tytule własności, który stanowiłby podstawę do ujawnienia w ewidencji gruntów. Brak ten umożliwił - na podstawie § 10 ust.2 - ujawnienie w ewidencji faktycznego stanu władania, wykazanego na podstawie złożonego dokumentu aktu notarialnego nabycia nakładów na nieruchomości wykazujących przeniesienie władania. Ponadto § 47 wspomnianego wyżej rozporządzenia jednoznacznie stanowi, ze aktualizacji operatu ewidencyjnego dokonuje się niezwłocznie po uzyskaniu przez starostę odpowiednich dokumentów określających zmiany danych ewidencyjnych. Takimi danymi są także rzeczowe prawa związane, także własność wzniesionych na gruncie budynków, (ust.2 pkt 1) Ubocznie należy podnieść, iż nie można podzielić poglądu zawartego w uzasadnieniu uchylającej decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] marca 2002 r., gdzie Wojewoda ustalił własność tej nieruchomości na rzecz B. K. (...) na podstawie zaświadczenia Sądu Rejonowego w P.. Wprawdzie decyzja ta nie jest przedmiotem rozpoznania, jednakże jej skutkiem jest wniosek W. K. o ujawnienie zmian w ewidencji. Ze zgromadzonych w niniejszej sprawie dokumentów nie wynika, by wnioskodawca przedłożył i dysponował innym "tytułem własności" niż powoływane zaświadczenie ze zbioru dokumentów Nr [...], przy czym tytuł prawny do nieruchomości zasadza na jednym z dokumentów złożonych do powyższego zbioru: na zaświadczeniu Zarządu Miejskiego w P. z dnia [...] kwietnia 1949 r. Dokument w postaci zaświadczenia wydanego przez urzędnika miejskiego nie stanowi tytułu prawnego, a określony w nim stan prawny mógł w przeciągu następnych ponad 50 lat ulec wielokrotnym zmianom. Ustalenia te potwierdza aktualnie dokonany wpis. Mając powyższe na uwadze, obie skargi jako niezasadne podlegały oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).