II SA 3880/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Asesor WSA Andrzej Kołodziej Asesor WSA Jacek Fronczyk (spraw.) Protokolant: Michał Sułkowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2004r. sprawy ze skargi Z.T. na orzeczenie Komendanta Głównego Policji z dnia [...] sierpnia 2003r. nr[...] w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej oddala skargę. Komendant Wojewódzki Policji w G. orzeczeniem dyscyplinarnym z dnia [...] lipca 2003r. wymierzył Z. T. i karę dyscyplinarną wydalenia ze służby. Skarżący został obwiniony o to, że jako funkcjonariusz Policji, zobowiązany ustawowo do przestrzegania prawa, w nocy z [...] na [...] lutego 2003r. w W. gm. S. woj. [...], w lokalu publicznym, uczestniczył w zdarzeniu polegającym na stosowaniu agresji w stosunku do W. K., wskutek czego nastąpiły u pokrzywdzonego obrażenia ciała w postaci [...] poprzez uderzenie pokrzywdzonego pięścią w twarz, które to obrażenia ciała spowodowały naruszenie czynności narządów ciała na okres poniżej 7 dni, działajac na szkodę W. K., tj. o czyn z art. 157 § 2 Kk, czym naruszył przepis zawarty w art. 58 ust. 1 i 27 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990r. o Policji. Komendant Wojewódzki Policji w G. stwierdził, że materiał dowodowy postępowania dyscyplinarnego w sposób jednoznaczny obciąża Z. T. i jest wystarczający do podjęcia merytorycznej decyzji. W obliczu popełnienia przez policjanta przestępstwa pobicia jedyną właściwą i współmierną do czynu jest kara wydalenia ze służby. W dniu 20 lipca 2003r. Z. T. od przedmiotowego orzeczenia dyscyplinarnego wniósł, skierowane do Komendanta Głównego Policji, odwołanie. Zarzucił organowi, że zastosowana kara wydalenia ze służby w Policji jest dla niego nader krzywdząca. W jego ocenie, organ I instancji w sposób jednostronny przeprowadził całość postępowania dowodowego, a zapadłe orzeczenie jest nieobiektywne i nie poparte dowodami. Podniósł, że pokrzywdzony nie rozpoznał w nim sprawcy przestępstwa, a prowadzone postępowanie przygotowawcze w jego sprawie zostało umorzone. W dniu [...]sierpnia 2003r. Komendant Główny Policji orzeczeniem nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie dyscyplinarne. Organ II instancji nie znalazł podstaw do uwzględnienia odwołania. Podkreślił, iż fakt sprzeniewierzenia się przyjętym na siebie obowiązkom przez funkcjonariusza Policji i wynikających z tego ujemnych konsekwencji dla służby, wymierzona najsurowsza z kar jest sankcją zarówno współmierną do wagi czynu, jak i stopnia zawinienia. Wskazał, że wycofanie się pokrzywdzonego z postępowania i brak podstawy do popierania oskarżenia przez prokuratora nie mogą wpływać na zmianę oceny zachowania Z.T., który będąc policjantem powinien mieć nieposzlakowaną opinię. Dopuszczając się popełnienia czynu Z. T. utracił nieposzlakowaną opinię. Postanowienie o umorzeniu postępowania z powodu braku podstaw do jego prowadzenia w interesie społecznym nie uniewinnia obwinionego. W dniu 30 września 2003r. Z. T. wniósł na powyższe orzeczenie skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego domagając się jego uchylenia. Podniósł, że Komendant Główny Policji naruszył przepisy prawa materialnego i procedury opierając się w głównej mierze na materiale dowodowym postępowania przygotowawczego, a ponadto w ogóle nie odniósł się do jego zarzutów zawartych w odwołaniu. Podkreślił, że kara wydalenia ze służby musi wiązać się z udowodnioną winą za popełniony czyn. W jego ocenie, obie decyzje są jedynie wyrazem sugestii Prokuratury, która wyraziła swoje stanowisko w postanowieniu o umorzeniu postępowania karnego. Wina nie została mu udowodniona, a całość sprawy ma charakter zwykłych pomówień. W sytuacji gdy w jego sprawach nie został wydany skazujący wyrok, organy obu instancji nie mogły wydać orzeczeń o ukaraniu go karą dyscyplinarną. W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie podtrzymując w uzasadnieniu argumenty zawarte w wydanej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie wyjaśnić należy, iż w związku ze zmianą struktury sądownictwa administracyjnego, na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 z późn. zm.), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 01 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to w dacie jej wydania. Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone orzeczenie nie narusza prawa. Stosownie do treści art. 132 ustawy z dnia 6 kwietnia 2003r. o Policji (t. j.: Dz. U. z 2002 r. Nr 7, poz. 58 z późn. zm.) policjant ponosi odpowiedzialność dyscyplinarną za popełnione przestępstwa i wykroczenia – niezależnie od odpowiedzialności karnej. Oznacza to, że postępowanie dyscyplinarne jest postępowaniem samodzielnym i niezależnym od postępowania karnego, a funkcjonariusz Policji podlega odpowiedzialności dyscyplinarnej niezależnie od odpowiedzialności karnej. Reguły rządzące postępowaniem karnym nie mogą mieć bezpośredniego zastosowania w sprawach dyscyplinarnych. Pojęcie "podejrzany" i "obwiniony" nie są tożsame, a w związku z tym bezzasadna jest sugestia skarżącego, zgodnie z którą bez skazującego wyroku karnego nie mogło dojść do ukarania go w postępowaniu dyscyplinarnym. Istotę postępowania dyscyplinarnego scharakteryzował Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 27 lutego 2001r., sygn. K. 22/00 (OTK ZU nr 3/2001, s. 266-268). Wskazał, że "deontologia postępowania dyscyplinarnego jest inna niż postępowania karnego. Łączy się ona przede wszystkim ze szczególnym charakterem niektórych zawodów oraz zasadami funkcjonowania konkretnych korporacji zawodowych. Ukształtowane w ich ramach reguły deontologiczne ukierunkowane są przede wszystkim na obronę honoru i dobra zawodu. Stąd też odpowiedzialność dyscyplinarna związana może być z czynami, które nie podlegają odpowiedzialności karnej. Odpowiednie stosowanie przepisów kodeksu postępowania karnego nie oznacza, że postępowanie dyscyplinarne staje się postępowaniem karnym." Niewątpliwie odpowiedzialność dyscyplinarna stanowi dodatkową dolegliwość, ponieważ jest niezależna od odpowiedzialności karnej. W ramach postępowania dyscyplinarnego mieści się także odpowiedzialność za czyny nie mające znamion przestępstw, a które uchybiają godności lub regułom wykonywania danego zawodu. Niezależność postępowania dyscyplinarnego od odpowiedzialności karnej jest powszechnie stosowana w regułach odnoszących się do postępowania dyscyplinarnego dotyczącego pracowników mianowanych. W wyroku z dnia 8 grudnia 1998r. Trybunał Konstytucyjny przyjął, że nawiązanie szczególnego stosunku pracy właściwego tylko dla niektórych grup zawodowych spełniających ważne z punktu widzenia interesu publicznego role w państwie, powoduje konieczność określenia szczególnego trybu dyscyplinowania członków korporacji, w ramach której działają, gdy ich zachowanie uchybia obowiązkom lub godności wykonywanego zawodu (sygn. K. 41/97, OTK ZU nr 7/1998, s. 117). Materiał dowodowy zgromadzony w niniejszej sprawie wskazuje na popełnienie przez obwinionego Z.T. zarzucanego mu czynu. Dowodzą temu zeznania zarówno A. O., jak i pierwsze zeznania pokrzywdzonego W.K.. Brak jest podstaw do ich kwestionowania. Organy obu instancji prawidłowo oceniły dowody i słusznie przyjęły, że skarżący dopuścił się naruszenia obowiązków służbowych. Postawiony zarzut, w sposób nie budzący wątpliwości, wskazuje na konieczność zastosowania środka dyscyplinarnego. Trybunał Konstytucyjny stoi na stanowisku, że funkcjonariuszy Policji obowiązują szczególnie rygorystyczne wymagania w zakresie przestrzegania prawa i byłoby nie do pogodzenia z podstawowymi zasadami, na których opiera się działanie Policji, aby fakt naruszenia prawa przez funkcjonariusza Policji nie pociągał za sobą skutków w stosunku służbowym. Sam fakt popełnienia przestępstwa, bez względu na to jaki charakter ma owe przestępstwo, stanowi sprzeniewierzenie się obowiązkom funkcjonariusza Policji. Zgodnie z art. 134 ust. 1 cytowanej ustawy, policjantowi mogą być wymierzane kary dyscyplinarne: 1) upomnienie, 2) nagana, 3) surowa nagana, 4) nagana z ostrzeżeniem, 5) ostrzeżenie o niepełnej przydatności do służby na zajmowanym stanowisku, 6) wyznaczenie na niższe stanowisko służbowe, 7) obniżenie stopnia, 8) ostrzeżenie o niepełnej przydatności do służby, 9) wydalenie ze służby. Powyższa gradacja kar jest swego rodzaju stopniowaniem środków, jakie mogą być zastosowane w konkretnej sprawie. Ustawodawca nie określił jednak, jakiemu przewinieniu służbowemu odpowiada każdy z nich. Pozostawił to do uznania właściwego organu. Sądowa kontrola decyzji uznaniowych sprowadza się w istocie do oceny, czy organ rozstrzygający badał sprawę w zakresie dyrektyw ustawowych, jak również, czy zebrał i rozważył cały materiał dowodowy w danej sprawie. W obliczu wagi konkretnego zarzutu (pobicia) skutkującego odpowiedzialnością służbową wymierzenie w postępowaniu dyscyplinarnym kary wydalenia ze służby nie stanowi, w ocenie Sądu, dowolności co do zastosowanej sankcji. Formułowany przez skarżącego zarzut naruszenia przepisów postępowania dyscyplinarnego nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżący nie wykazał, że postępowanie prowadzone było niobiektywnie. Nie można również podzielić stanowiska skarżącego w kwestii winy. Wina skarżącego została stwierdzona w oparciu o zebrany w postępowaniu dyscyplinarnym materiał dowodowy. W przeprowadzonym postępowaniu dyscyplinarnym wykorzystano ustalenia prowadzonego odrębnie postępowania karnego. Przy odpowiedzialności dyscyplinarnej nie ma znaczenia to, czy działanie lub zaniechanie konkretnej osoby było zamierzone, czy też nie. Jeśli dochodzi do przewinienia służbowego, wówczas samo naruszenie obowiązków służbowych może skutkować zastosowaniem tej odpowiedzialności. W tych warunkach twierdzenie skarżącego, że zarzucanego mu czynu nie popełnił, stanowi jedynie polemikę z dokonanymi w sprawie ustaleniami i nie zasługuje na uwzględnienie. W konkluzji warto dodać, że Policja jako uzbrojona formacja służąca społeczeństwu i przeznaczona do ochrony bezpieczeństwa ludzi oraz do utrzymywania bezpieczeństwa i porządku publicznego (art. 1 ust. 1 ustawy o Policji) jest jedną z instytucji, która dysponuje bardzo dolegliwymi dla obywatela środkami realizacji władztwa państwowego. Szczególna rola społeczna tej grupy zawodowej i jej zhierarchizowana struktura wymaga dla jej skutecznego i prawidłowego działania przestrzegania innych poza normami prawa karnego i prawa o wykroczeniach, przepisów i zasad. Objęcie policjantów odpowiedzialnością dyscyplinarną uzasadnia społeczna rola tej formacji, charakter powierzonych zadań i kompetencji oraz związane z działalnością policji publiczne zaufanie. Służyć ma również przeciwdziałaniu takim zachowaniom, które mogłyby pozbawić ją wiarygodności w oczach opinii publicznej zwłaszcza, że wiele uprawnień przyznanych policji pozwala na ingerowanie w sferę obywatelskich wolności i praw. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku.