II SA 3892/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Bogdan Lubiński (spr.), Sędzia WSA Małgorzata Długosz-Szyjko, Sędzia WSA Jerzy Płusa, Protokolant Łukasz Duda, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych z dnia [...] września 2003 r. Nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia wyboru trybu zamówienia z wolnej ręki uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych z dnia [...] marca 2003 r. nr [...] Zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia [...].09.2003r. Nr [...] Prezes Zamówień Publicznych po rozpoznaniu wniosku Zakładu Tapicerskiego J. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy orzeczonej w decyzji z dnia [...].03.2003 r. Nr [...] odmawiającej uchylenia decyzji Nr [...] z dnia [...].05.2002 r. zatwierdzającej wybór trybu zamówienia z wolnej ręki w postępowaniu Jednostki Wojskowej Nr [...] w W. o udzielenie zamówienia publicznego na dostawę materaców koszarowo -polowych, w ilości [...] szt. utrzymał ją w mocy. W uzasadnieniu decyzji stwierdził, że pismem z dnia [...].05.2002r. Dowódca Jednostki Wojskowej [...] w W. zwrócił się do Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych z wnioskiem o zatwierdzenie wyboru trybu zamówienia z wolnej ręki w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego na dostawę [...] szt. materaców koszarowo - polowych. Prezes Urzędu Zamówień Publicznych, w oparciu o przedstawione przez wnioskodawcę informacje o stanie faktycznym sprawy oraz po zasięgnięciu w sprawie opinii Ministra Gospodarki, decyzją Nr [...] z dnia [...].05.2002 r. zatwierdził wybór trybu zamówienia z wolnej ręki w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego na dostawę materaców koszarowo - polowych, w ilości [...] szt. Na skutek złożenia przez J. K. wniosku o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. zostało wszczęte postępowanie wznowieniowe. W postępowaniu tym ustalono, iż zamawiający - Jednostka Wojskowa [...] w W. - w piśmie z dnia [...] maja 2002 roku dotyczącym zatwierdzenia przez Prezesa UZP wyboru trybu zamówienia z wolnej ręki podniósł, iż przeprowadzone w dniu [...] kwietnia 2002 r. postępowanie na dostawę materaców koszarowo - polowych, w ilości [...] szt., ogłoszone w Biuletynie Zamówień Publicznych z dnia 07.03.2002 r. Nr 38, poz. 12247, zostało unieważnione, ponieważ wpłynęła tylko jedna oferta. W związku z tym zamawiający wniósł o zatwierdzenie wyboru trybu zamówienia z wolnej ręki na podstawie art. 71 ust 1 pkt 4. Zgodnie z dyspozycją art. 71 ust 1 pkt 4 możliwość zastosowania trybu z wolnej ręki istnieje w sytuacji, gdy uprzednio przeprowadzone postępowanie w trybie przetargu nieograniczonego zostało unieważnione z powodu braku wymaganej liczby ofert, jeżeli warunki zamówienia nie zostały w sposób istotny zmienione, a ze względu na rodzaj dostaw, usług lub robót budowlanych można je uzyskać od jednego dostawcy lub wykonawcy. Zamawiający w uzasadnieniu swego wystąpienia oświadczył, iż będące przedmiotem zamówienia materace koszarowo-polowe nie są osiągalne na rynku z powodu specyficznych wymogów zawartych w dokumentacji techniczno – technologicznej (Wojskowe Warunki Techniczne 717/MON). Jedyna firma (W.), która złożyła ofertę na materace spełniła wszystkie warunki określone przez Zamawiającego w specyfikacji istotnych warunków zamówienia. W celu wyjaśnienia, czy przedmiot zamówienia można uzyskać tylko od jednego dostawcy Urząd Zamówień Publicznych wystąpił do Ministerstwa Gospodarki z prośbą o opinię (pismo znak [...] z dnia [...].05.2002 r.). W odpowiedzi na powyższe wystąpienie, pismem z dnia [...].05.2002 r., znak: [...] Dyrektor Departamentu Polityki Przemysłowej Ministerstwa Gospodarki stwierdził, iż ze względu na szczególny rodzaj dostawy zamówienie można uzyskać tylko od jednego dostawcy, tj. Przedsiębiorstwa Surowców Wtórnych "W.". Mając na uwadze fakt, iż w prowadzonym przez zamawiającego postępowaniu złożona została tylko jedna oferta - przez firmę "W.", a wymieniona wyżej opinia Przemysłowej Ministerstwa Gospodarki wskazywała na tę firmę jako wykonawcę zdolnego do wykonania przedmiotowego zamówienia Prezes Urzędu Zamówień Publicznych w dniu [...].05.2002 r. wydał decyzję Nr [...], w której zatwierdził wybór zamówienia z wolnej ręki w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego na dostawę materaców koszarowo - polowych, w ilości [...] szt. Po zapoznaniu się z treścią pisma J. K., w którym poinformował, że zamawiający wiedział o jego zainteresowaniu złożeniem oferty, której nie złożył na skutek opóźnienia przyjazdu na przetarg oraz uzyskaniu od pracowników zamawiającego, z którymi był w stałym kontakcie telefonicznym o ogłoszeniu kolejnego przetargu, Prezes Urzędu Zamówień Publicznych wystąpił pismem z dnia [...].10.2002r. o udzielenie informacji w tej sprawie. W odpowiedzi na wymienione wystąpienie Dowódca Jednostki Wojskowej [...] wyjaśnił, iż decyzję o zastosowaniu w przedmiotowej sprawie trybu zamówienia z wolnej ręki podjął nie znając powodów niezłożenia oferty przez p. J. K.. Wobec unieważnienia postępowania z powodu braku ofert, kierując się potrzebą realizacji planu rzeczowo -finansowego wystąpił do Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych z wnioskiem o stwierdzenie wyboru trybu zamówienia z wolnej ręki. W sprawie kontaktów z p. J. K. zamawiający wyjaśnił, iż jak wynika z jego ustaleń J. K. kontaktował się z komórką ds. zamówień publicznych, jednakże nie jest w stanie przedstawić wyczerpujących informacji na temat terminów i przedmiotu tego kontaktu. Natomiast osobista rozmowa w tej sprawie między Dowódcą Jednostki Wojskowej [...] a J. K. miała miejsce po raz pierwszy dopiero w dniu [...].06.2002 r. i w trakcie tej rozmowy J.K. nie wnosił, iż znając wymogi określone w SIWZ spełnia je i jest w stanie zrealizować przedmiotowe zamówienie. Dodał, że również postępowanie dotyczące rozmów i osób, które miały ją prowadzić z J.K. nie wyjaśniło ich treści. Reasumując Prezes Urzędu Zamówień Publicznych stwierdził, iż w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiły przesłanki do wznowienia postępowania. Przedstawione przez J. K. informacje o kontaktach z zamawiającym, a w szczególności wykaz rozmów telefonicznych z Jednostką nie pozwalają na stwierdzenie, że w okresie od upływu terminu składania ofert do momentu udzielenia przedmiotowego zamówienia w trybie z wolnej ręki kontaktował się on z osobami upoważnionymi do powadzenia wymienionego postępowania, a przedstawiona Urzędowi korespondencja z namawiającym dotyczy okresu po udzieleniu przedmiotowego zamówienia w trybie zamówienia publicznego w trybie z wolnej ręki. Podobnie jedyna potwierdzona w prowadzonym postępowaniu rozmowa J.K. z osobą upoważnioną do udzielania informacji w sprawie w imieniu zamawiającego - kierownikiem jednostki organizacyjnej zamawiającego - miała miejsce już po udzieleniu przedmiotowego zamówienia. W złożonej skardze na wymienioną decyzję skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem, iż jego działania zostały podjęte po podpisaniu umowy w dniu [...].06.2002r. z firmą "W.", o czym świadczą bilingi rozmów telefonicznych. Stwierdził, że w dniu [...].06.2002r. wystąpił o nie podpisywanie umowy, o czym zawiadomił Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych w dniu [...].06.2002r. Podniósł, że posiadał wystarczające dokumenty pozwalające mu na wzięcie przez niego udziału w przetargu do produkcji materacy. Na poparcie swojego stanowiska załączył szereg dokumentów. W odpowiedzi na skargę Prezes Zamówień Publicznych podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Na wstępie należało przypomnieć, iż zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, póz. 1269) Sad sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie Sadu podlega zatem zgodność wydanych aktów - w tym wypadku decyzji administracyjnych zarówno z przepisami prawa materialnego jak i procesowego. Oceniając zaskarżoną decyzję z tego punktu widzenia stwierdzić należy, iż została ona wydana z naruszeniem przepisów postępowania i prawa materialnego i to w stopniu, który miał istotny wpływ na wynik sprawy. W punkcie wyjścia należy stwierdzić, że postępowanie o stwierdzenie trybu zamówienia z "wolnej ręki" w oparciu art. 71 ust. 1 pkt 4 uzp na dostawę [...] sztuk materaców koszarowo polowych zostało wszczęte wnioskiem skarżącego z dnia [...] maja 2002r. Już w świetle zgromadzonego w sprawie materiału, można było mieć wątpliwości, czy rzeczywiście, będące przedmiotem zamówienia materace koszarowo – polowe, które nie są osiągalne na wolnym rynku z powodu specyficznych wymogów zawartych w dokumentacji techniczno – technologicznej, jedynym ich producentem jest firma "W.". Z akta sprawy wynika, że Zakład Tapicerski J. K. wystąpił pismem z dnia [...] marca 2002r. do Jednostki Wojskowej (zamawiającego) o przesłanie specyfikacji warunków zamówienia. Stosowną dokumentację Jednostka przesłała zainteresowanemu. Z akt sprawy w sposób nie budzący wątpliwości jednoznacznie wynika, iż J.K. w latach wcześniejszych był zainteresowany przyjęciem zlecenia na wykonanie materacy, o czym Jednostka Wojskowa doskonale wiedziała. To, że J.K. nie był jedynym producentem materacy i to takich jakie były przedmiotem przetargu dotyczącego roku 2002 świadczy pismo Jednostki Wojskowej z dnia [...] kwietnia 2002r. Nr [...] dotyczące zawiadomienia o wyniku przetargu. W piśmie tym zamawiający poinformował J.K., że jego oferta na dostawę materacy koszarowo – polowych w ilości [...] sztuk nie została przyjęta, ponieważ O.P.S.W. "W." przedstawiło najkorzystniejszą ofertę tj. cenę brutto [...] zł. Ponadto zgromadzone dokumenty w sprawie wskazują, że w latach wcześniejszych skarżący był dostawcą także materacy dla potrzeb wojska. O tym, że skarżący był zainteresowany dostawą materacy dla zamawiającego mogą świadczyć także bilingi rozmów oraz wyjaśnienia strony, które wskazywały na przyczyny nie złożenia oferty w wyznaczonym terminie. Stosownie do art. 7 k.p.a. statuującego zasadę praworządności oraz dochodzenia prawdy obiektywnej w toku postępowania organy administracji państwowej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Z kolei art. 77 k.p.a. nałożył na organ obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Oznacza powyższe, że organ rozpoznając wniosek o wznowienie postępowania miał obowiązek zebrać i ocenić całość zgromadzonego materiału dowodowego przy uwzględnieniu zasady wyrażonej w art. 7 k.p.a. W tej sprawie Prezes Urzędu Zamówień Publicznych oparł swoją decyzję na piśmie Dyrektora Departamentu Polityki Przemysłowej Ministerstwa Gospodarki z dnia [...] maja 2002r. Nr [...], z którego wynikało, że ze względu na szczególny rodzaj dostawy zamówienie można uzyskać od jednego dostawcy tj. O.P.S.W. "W.". Tymczasem uwzględnienie wszystkich dowodów istniejących w sprawie prowadziło do wniosku, iż takim dostawcą mógł być skarżący. Brak oceny tej okoliczności stanowił naruszenie art. 7, 77 k.p.a. Przypomnieć wypada, że także w postępowaniu nadzwyczajnym jakim jest postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania obowiązuje jedna z podstawowych zasad postępowania administracyjnego wymieniona w art. 10 k.p.a. tj. zasada czynnego udziału stron w postępowaniu. Stosownie do tej zasady niezależnie od szeroko zagwarantowanego prawa strony do wypowiedzenia się w poszczególnych fragmentach postępowania dowodowego, stronie przysługuje prawo wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji tak co do całości postępowania dowodowego (art. 81 k.p.a.) jak i wszelkich materiałów oraz zgłoszonych żądań. Tymczasem z załączonych "luzem" do Sądu akt sprawy nie wynika, aby w trakcie całego postępowania ostatnio wymieniona zasada była przestrzegana. Nie można wykluczyć, iż dochowanie tej zasady doprowadziłoby strony do odmiennych wniosków od tych jakie zostały wyrażone w trakcie postępowania. A zatem nie przesądzając o ostatecznym rozstrzygnięciu sprawy zarówno w postępowaniu nadzwyczajnym jak i ewentualnie w postępowaniu unormowanym w ustawie z dnia 10 czerwca 1994r. o zamówieniach publicznych (Dz. U. z 1998r. Nr 119, poz. 773 ze zm.) na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c wymienionej ustawy o postępowaniu administracyjnym w administracji orzeczono, jak w sentencji.