II SA 3901/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz spr, Sędziowie WSA Maria Jagielska, Asesor WSA Izabela Głowacka-Klimas, Protokolant Arkadiusz Zawada, po rozpoznaniu w dniu 14 kwietnia 2004 roku przy udziale - sprawy ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w W. na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] października 2002 nr [...] w przedmiocie odmowy rejestracji znaku towarowego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...].10.2000 roku wraz z decyzją z dnia [...] września 2000 roku 2) zasądza od Urzędu Patentowego RP na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w W. kwotę 700 (siedemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]" z siedzibą w W. zgłosiła w dniu 14 maja 1997 roku do rejestracji znak towarowy barwny słowno – graficzny o grafice opisanej w zgłoszeniu dla oznaczania usług w klasach towarów 36, 37, 42 tj. administrowanie nieruchomościami, konstrukcje budowlane, konstrukcje, projektowanie, magazyny, budowa i naprawy, malowanie, murarstwo, uszczelnianie. Urząd Patentowy RP pismem z dnia [...] października 1999 roku powiadomił Spółdzielnię, że zgłoszony przez nią do rejestracji znak towarowy słowno – graficzny PAX GEMMA CIVITATIS nie spełnia ustawowych warunków wymaganych do rejestracji i zgodnie z art. 8 pkt 1 i 2 ustawy o znakach towarowych nie może być zarejestrowany. Zgłoszone oznaczenie narusza prawa osobiste firmy "[...]" Sp. z o.o., co jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Wymieniona firma ma chronione dwa takie znaki i zgłoszony trzeci. Poza tym znak ten należy do sławnych. Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]" szczegółowo ustosunkowała się do zarzutów, podniesionych w piśmie Urzędu z dnia [...] października 1999 roku, składając pismo z dnia 24 stycznia 2000 roku wraz z oświadczeniem Zarządu Spółdzielni z dnia [...] stycznia 2000 roku. Spółdzielnia wskazała m.in. na to, iż została powołana i zorganizowana przez firmę "[...]" dla obsługi potrzeb firmy i jej pracowników w 1957 roku i została wpisana do rejestru Spółdzielni. Od tej daty używa znaku słowno – graficznego "[...]" (o czym dobrze wiedziało [...] Sp. z o.o.), przez co znak ten stał się znakiem powszechnie znanym w Polsce, rozpowszechnianym także przez Spółdzielnię "[...]". W tym stanie rzeczy nie może być mowy, aby Spółdzielnia "[...]" naruszała prawa osobiste firmy [...] Sp. z o.o. Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]" zajmuje się wyłącznie zagadnieniami budownictwa w zakresie określonym klasami 36, 37, 42 i nie ma nic wspólnego z zakresem działalności gospodarczej firmy [...] Sp. z o.o., określonej klasą towarową 16. Na uwagę zasługuje również fakt, iż Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]" przejęła dnia [...] marca 1960 roku w drodze połączenia Spółdzielnię Budowlano – Mieszkaniową [...] w W. Urząd Patentowy RP decyzją z dnia [...] września 2000 roku na podstawie art. 44 ust. 1 w związku z art. 8 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1985 roku o znakach towarowych (Dz. U. nr 5, poz. 17 z późn. zm.) odmówił rejestracji znaku towarowego słowno – graficznego PAX GEMMA CIVITATIS, zgłoszonego do rejestracji w dniu 14 maja 1997 roku przez Spółdzielnię Mieszkaniową "[...]" z siedzibą w W. Decyzja ta została zwrócona przez Spółdzielnię z adnotacją o niewłaściwie nadanym numerze zgłoszenia. Urząd ponownie wysłał tę samą decyzję z prawidłowym numerem zgłoszenia z dniem [...] października 2000 roku. W decyzji odmawiającej rejestracji, Urząd Patentowy RP stanął na stanowisku, iż zgłoszony znak nie może być zarejestrowany albowiem należy do znaków znakomicie rozpoznawanych i powszechnie kojarzonych z firmą [...], a nie ze zgłaszającym, będącym w poprzednich latach jedynie powiązanym z uprawnionym, a obecnie Urząd traktuje je ustawowo jako dwóch konkurencyjnych przedsiębiorców. I nie ma znaczenia dla sprawy, że uprawniony być może doskonale się różnicuje ze zgłaszającym i na odwrót, gdyż znaki towarowe rejestruje się przede wszystkim w celu komercyjnym i służą one przeciętnemu odbiorcy dla indywidualizacji i odróżniania pochodzenia towarów i usług. Urząd zważył, że zgłaszająca Spółdzielnia jest przedsiębiorcą lokalnym, podczas gdy uprawniona spółka jest powszechnie znana, przynajmniej w Polsce, a prawo z rejestracji jest udzielane na terenie całej Rzeczypospolitej Polskiej i oznacza, że uprawniony ma wyłączne prawo do posługiwania się znakiem towarowym w zakresie wymienionym w decyzji o rejestracji i świadectwie ochronnym. Przedsiębiorstwo może mieć tylko jedną nazwę, podczas gdy znaków towarowych może mieć dowolną ilość. Zgłoszony i zarejestrowany znak nie można od siebie odróżnić. Kolor zielony w znaku zgłoszonym do rejestracji nie pozwala na odróżnienie pochodzenia. W tym stanie rzeczy rejestracja zgłoszonego znaku jest niedopuszczalna. Od decyzji Urzędu Patentowego RP odmawiającej rejestracji znaku towarowego słowno – graficznego PAX GEMMA CIVITATIS, Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]" odwołała się w dniu 14 grudnia 2000 roku do Urzędu Patentowego RP Komisji Odwoławczej. W odwołaniu, obok dotychczas powoływanych argumentów Spółdzielnia podkreśliła, iż wbrew temu, co podaje Urząd Patentowy nigdy nie była powiązana z firmą [...]. Niezależnie od powyższego Urząd Patentowy nie uwzględnił w danej sprawie art. 14 pkt 1 ustawy o znakach towarowych. Spółdzielnia Mieszkaniowa [...], działając w zakresie klas usługowych 36, 37, 42 nie może być konkurencyjna dla Firmy [...], działającej w klasie towarowej 16. Urząd Patentowy RP Izba Odwoławcza decyzją z dnia [...] października 2002 roku [...] utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] września 2000 roku o odmowie rejestracji znaku towarowego słowno – graficznego PAX GEMMA CIVITATIS. W uzasadnieniu podniesione zostało, iż rejestracja znaku PAX GEMMA CIVITATIS narusza prawo do nazwy [...] (stowarzyszenie). Stowarzyszenie to zostało założone w 1945 roku i jest organizacją [...], skupionych wokół tygodnika "[...]". W roku 1947 opracowano statut stowarzyszenia oraz przyjęto jego nazwę. "[...]" w latach 1947 – 1993 wydawał dziennik "[...]", prowadzi Instytut [...] i inną działalność gospodarczą. Tak więc Stowarzyszenie [...] istnieje od ponad pół wieku i na trwałe jest związane z historią powojennej Polski, zaś sam znak kojarzony jest przede wszystkim z działalnością wydawniczą tego stowarzyszenia. Stowarzyszenie to w ciągu kilku lat przeszło szereg przekształceń wymuszonych transformacją i rozwojem życia gospodarczego kraju i obecnie uprawnionym z rejestracji określonych znaków towarowych jest [...] S.A. Spółka ta poza działalnością wydawniczą prowadzi również działalność w zakresie m.in. chemii gospodarczej, wyrobów budowlanych, drogowych, z tworzyw sztucznych, a także usług w dziedzinie nieruchomości, budownictwa. Można więc powiedzieć, że zarejestrowane znaki słowno – graficzne GEMMA CIVITATIS PAX niosą ze sobą rozgłos, który wykracza poza kategorię towarów, dla których znaki zostały przeznaczone. Ponieważ oba znaki są identyczne w płaszczyźnie fonetycznej i graficznej korzystanie z nich nawet do oznaczania innych towarów i usług spowoduje niebezpieczeństwo mylnego przekonania o wspólnym ich pochodzeniu, a co za tym idzie będzie to wykorzystanie sławy znaków zarejestrowanych na rzecz [...]. W niniejszej sprawie nie ma zastosowania art. 14 ust. 1 ustawy o znakach towarowych, albowiem istnieje realne niebezpieczeństwo wprowadzenia w błąd potencjalnych odbiorców, ponieważ w znaku zgłoszonym brak jest elementów wyróżniających osobę zgłaszającego. Na decyzję Urzędu Patentowego Izby Odwoławczej z dnia [...] października 2002 roku skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]", wnosząc o stwierdzenie nieważności tejże decyzji z uwagi na przesłankę z art. 156 §1 pkt 7 k.p.a. W uzasadnieniu skargi, Spółdzielnia podniosła, iż decyzja Urzędu Patentowego, którą otrzymała nosi datę [...] października 2000 roku. Tymczasem Urząd Patentowy Izba Odwoławcza decyzją z [...] października 2002 roku utrzymała w mocy decyzję Urzędu Patentowego z dnia [...] września 2000 roku (której nie było). Poza tym zdaniem skarżącej błędne jest stanowisko Urzędu, że w danej sprawie nie znajduje zastosowania art. 14 ust. 1 ustawy o znakach towarowych. Zarejestrowane znaki na rzecz Spółki "[...]" przeznaczone są tylko do sygnowania wydawnictw Instytutu [...], będącego Oddziałem tejże spółki. Udzielona ochrona dotyczy tylko klasy towarowej 16. Znak zgłoszony do zarejestrowania ma zieloną kolorystykę, zaś znaki już zarejestrowane nie precyzują kolorystyki. Urząd nie odniósł się do argumentacji Spółdzielni zawartej w jej odwołaniu z dnia 14 grudnia 2000 roku, zaś do podanego przez Urząd Patentowy RP wątku historycznego należałoby wprowadzić tą zmianę, iż Stowarzyszenie [...] już nie istnieje, a jego następcą prawnym jest organizacja K.. Należy podkreślić że Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]" (nazwa obecna) w przeszłości nosiła nazwę Spółdzielnia Mieszkaniowa Pracowników "[...]" i była przy Stowarzyszeniu "[...]" afiliowana. Od początku też używała znaku, którego ochrona jest przedmiotem sporu z Urzędem Patentowym RP. Aktualnie Spółka "[...]" S.A., której 100% akcjonariuszem jest K. rzeczywiście prowadzi wielobranżową działalność gospodarczą ale znak towarowy PAX GEMMA CIVITATIS umieszcza jedynie na wydawnictwach swojego Oddziału tj. Instytutu [...], a więc w zakresie klasy towarowej 16. W tym stanie rzeczy nie można dopatrzyć się sprzeczności z obowiązującym prawem lub zasadami współżycia społecznego, albowiem takie w niniejszej sprawie nie występują. W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy RP Izba Odwoławcza wniosła o jej oddalenie, podnosząc argumenty jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wyjaśniła dodatkowo, iż Urząd Patentowy RP wydał decyzję w dniu [...] września 2000 roku, która została zwrócona przez Spółdzielnię jedynie z adnotacją o niewłaściwie nadanym numerze zgłoszenia. Urząd ponownie wysłał tę samą decyzję z prawidłowym numerem zgłoszenia z dniem [...] października 2000 roku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271, nr 240, poz. 2052) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W myśl art. 3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) sądy administracyjne są powołane do oceny zgodności m.in. wydanych decyzji administracyjnych pod względem ich zgodności z obowiązującym prawem. W niniejszej sprawie pod względem zgodności z prawem badaniu Sądu podlega zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Urzędu Patentowego RP wydana w I instancji. Powyższe decyzje zostały wydane w postępowaniu przed Urzędem Patentowym, dotyczącym rejestracji zgłoszonego znaku towarowego słowno – graficznego PAX GEMMA CIVITATIS. Powyższy znak został zgłoszony do zarejestrowania w dniu 14 maja 1997 roku, a więc pod rządami obowiązującej wówczas ustawy z dnia 31 stycznia 1985 roku o znakach towarowych (Dz. U. nr 5, poz. 17 z późn. zm.), która utraciła moc prawną z chwilą wejścia w życie ustawy z dnia 30 czerwca 2000 roku – Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2001 roku nr 49, poz. 508 z późn. zm.) tj. z dniem 22 sierpnia 2001 roku. Zgodnie z art. 315 ust. 3 Prawa własności przemysłowej ustawowe warunki wymagane do uzyskania prawa z rejestracji znaku towarowego ocenia się według przepisów obowiązujących w dniu zgłoszenia. Tak więc w niniejszej sprawie w grę będą wchodziły przepisy uchylonej ustawy o znakach towarowych. Rozpatrując skargę Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" Sąd uznał ją za zasadną. Przede wszystkim należy wskazać na uchybienia procesowe, których dopuścił się Urząd Patentowy RP przy rozstrzyganiu zgłoszonego wniosku o rejestrację. Pierwsza decyzja Urzędu Patentowego RP nosi datę [...] września 2000 roku. Decyzja ta została doręczona wnioskodawcy, a następnie przez niego zwrócona z uwagi na błędne podanie w niej numeru zgłoszenia. Urząd Patentowy RP zamiast sprostować oczywistą omyłkę w decyzji z [...] września 2000 roku zgodnie z art. 113 §1 k.p.a., wydał nową decyzję z prawidłowym numerem zgłoszenia i z datą [...] października 2000 roku. Decyzja ta została doręczona Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]", która złożyła odwołanie – następnie rozpatrzone na podstawie art. 245 i art. 318 ust. 3 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 roku Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2001 roku nr 49, poz. 508) przez Urząd Patentowy RP Izbę Odwoławczą. Organ ten w treści decyzji z [...] października 2002 roku zamieścił, iż rozpoznał odwołanie wnioskodawcy od decyzji z dnia [...] września 2000 roku. Uchybienia procesowe Urzędu Patentowego RP spowodowały, iż w I instancji zostały wydane dwie decyzje opatrzone różnymi datami. Okoliczności tej należycie nie uwzględniła Izba Odwoławcza, do której poprzez zgłoszenie odwołania przeszła kompetencja do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy. Niezależnie od powyższych istotnych uchybień przepisów postępowania należy wskazać na błędy natury merytorycznej a mianowicie przyjęcie, iż rejestracji zgłoszonego znaku przeciwstawiają się zasady współżycia społecznego oraz, że rejestracja narusza prawa osobiste i majątkowe osób trzecich. Według stanowiska przyjętego przez Urząd Patentowy, zgłoszony przez Spółdzielnie Mieszkaniową "[...]" znak słowno – graficzny, aczkolwiek ma służyć do oznaczania towarów innego rodzaju niż podobne znaki towarowe przysługujące Spółce z o.o. [...], jest wyłączony od rejestracji, albowiem byłoby to wykorzystanie renomy cudzego znaku towarowego bądź też stanowiłoby zagrożenie dla tej renomy. Ten pogląd wyrażony przez Urząd Patentowy nie uwzględnia całokształtu okoliczności sprawy, a zwłaszcza wyjaśnień skarżącej Spółdzielni w jej piśmie z dnia 24 stycznia 2000 roku i dołączonego do niego oświadczenia z [...] stycznia 2000 roku, które wskazywałoby na to, iż zachowanie Spółdzielni, zgłaszającej znak PAX GEMMA CIVITATIS nie jest nieuczciwe. Nie bez znaczenia dla rozstrzygnięcia należy uznać okoliczność, iż Spółka [...] i Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]" mają wspólne korzenie tj. powstały na skutek działań Stowarzyszenia [...], założonego w 1945 roku i będącego organizacją [...], skupionych wokół tygodnika "[...]". Sama Spółdzielnia powstała w 1957 roku i początkowo nosiła nazwę Spółdzielnia Budowlano – Mieszkaniowa Pracowników "[...]" w W. Przejęła ona w dniu [...] marca 1960 roku w drodze połączenia Spółdzielnię Budowlano – Mieszkaniową [...] w W. Znakiem towarowym PAX GEMMA CIVITATIS Spółdzielnia posługiwała się w swojej działalności od dnia założenia, toteż obecnie zgłoszenie przez nią tegoż znaku do rejestracji nie ma również celu sprzecznego z zasadami współżycia społecznego. Nieuzasadnione jest również przyjęcie przez Urząd Patentowy, iż rejestracja znaku PAX GEMMA CIVITATIS narusza prawo do nazwy [...] (stowarzyszenie). Przede wszystkim należy wskazać, iż Spółdzielnia nosi w swojej nazwie słowo "[...]" od momentu rejestracji, a słowo to znalazło się w nazwie Spółdzielni za zgodą Stowarzyszenia "[...]", z którego inicjatywy powstała. Nie może więc być mowy o bezprawności działania Spółdzielni, która zgłasza do rejestracji znak towarowy, którego jednym z elementów jest słowo "[...]". Spółka, uprawniona z dotychczas zarejestrowanych znaków PAX GEMMA CIVITATIS nosi nazwę "[...]", a więc rejestracja znaku na rzecz Spółdzielni nie naruszy dóbr osobistych spółki (jej nazwy). Urząd Patentowy nie wskazał też jakie prawa majątkowe uprawnionego naruszałaby rejestracja zgłoszonego znaku przez Spółdzielnię Mieszkaniową "[...]". Z tych wszystkich powodów Urząd Patentowy RP dopuścił się również naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Stwierdzone uchybienia skutkowały uchyleniem, a nie unieważnieniem zaskarżonej decyzji oraz decyzji je poprzedzających na podstawie art. 145 §1 pkt 1 podpunkt a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270). O kosztach postępowania orzeczono w myśl art. 200 cyt. wyżej ustawy. Ponownie rozpoznając sprawę Urząd Patentowy, kierując się oceną prawną, zawartą w niniejszym uzasadnieniu podejmie decyzję w zakresie zgłoszonego do rejestracji znaku towarowego przez Spółdzielnię Mieszkaniową "[...]".