II SA 3917/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący NSA Stanisław Gronowski Sędziowie WSA Magdalena Bosakirska (spr.) Asesor WSA Andrzej Czarnecki Protokolant Arkadiusz Zawada po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2004 r. sprawy ze skargi H. K. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] października 2002 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za brak dowodu uiszczenia opłaty drogowej 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Komendanta [...] Policji z dnia [...] października 2002r. 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu Dnia [...] października 2002r. o godz.10 H. K. jadący samochodem Renault z przyczepą został poddany kontroli w czasie której nie miał ze sobą dowodu uiszczenia opłaty drogowej. Wyjaśnił kontrolerom, że uiścił tę opłatę 4 października 2002r. ale zapomniał wziąć ze sobą dowodu opłaty. Decyzją z dnia [...] października 2002r. Komendant [...] Policji w W. nałożył na H. K. karę pieniężną w wysokości 4000 zł. Jako podstawę prawną tej kary powołał art.93 ust. 1 ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym /Dz.U. nr 125 z 2001 r. z późn. zmianami/. Od tej decyzji odwołał się H. K. W odwołaniu podniósł, że opłatę uiścił dnia 4 października 2002r., ale zapomniał zabrać ze sobą dowód jej uiszczenia. Do odwołania dołączył kopię karty miesięcznej opłaty drogowej na okres od dnia 9 października 2002r. do 9 listopada 2002r. W karcie tej wpisana jest godzina 18 jako godzina rozpoczęcia okręgu ważności karty. Dołączył też kopię pokwitowania uiszczenia opłaty za miesięczną kartę drogową wystawionego na jego nazwisko w dniu 4 października 2002r. na kwotę 300zł. Komendant Główny Policji decyzją nr [...] z dnia [...] października 2002r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu powołał się na art. 92 ust. 1 p.6, art. 93 ust. 1 i art. 87 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym oraz poz.6 załącznika do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2002r. w sprawie wysokości kar pieniężnych w transporcie drogowym/ Dz.U. nr 115 z 2002r. poz.999/. Nie kwestionował wiarygodności przedstawionych przez skarżącego dowodów uiszczenia opłaty, jednak wyjaśnił, że ustawa nie daje organowi prawa do umorzenia kary pieniężnej. Na tę decyzję skargę do NSA wniósł H. K. Podnosił w niej, że opłatę uiścił, ma trudną sytuację finansową i wnosił o umorzenie kary lub nałożenie kary minimalnej. W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wnosił o jej oddalenie. Powołał przepisy wskazane w decyzji li instancji i podnosił, że kierowca ma obowiązek posiadać przy sobie dowód uiszczenia opłaty drogowej. Przyznał, że zgodnie z § 5 ust. 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. /Dz.U. nr 150 z 2001 r. poz. 1684 z późn. zmianami/ wpisywanie w karcie opłaty miesięcznej godziny rozpoczynającej jej obowiązywanie nie jest wymagane, ale skoro została wpisana godzina 18, to organ odwoławczy nie mógł tego nie uwzględnić. Wskazał również, że przedstawienie karty opłaty w terminie późniejszym nie jest wiarygodne. Z mocy art. 97 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. 153 p.1271/ sprawy, w których skargi zostały wniesione do NSA przed 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / dalej zwane p.p.s.a. , Dz.U. nr 153 z 2002r. poz.1270/. Zgodnie z art. 13 ust. 2 tej ustawy sądem właściwym do rozpoznania sprawy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Wobec tego, że sprawa dotyczy skargi na decyzję Komendanta Głównego Policji, którego siedziba znajduje się w Warszawie sprawa rozpatrywana jest przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, a postępowanie toczy się na podstawie p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. nr 153 z 2002r. poz.1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne sprawują więc kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z obowiązującym w dacie ich wydania prawem materialnym i przepisami procesowymi. Zgodnie z art. 4 cytowanej ustawy sędziowie sądów administracyjnych podlegają Konstytucji oraz ustawom. Badając pod tym kątem zaskarżone decyzje Sąd stwierdził naruszenia prawa, skarga jest więc uzasadniona. Wskazaną przez organ podstawą prawną zaskarżonych decyzji jest art. 92 ust.1 p.6 cytowanej wyżej ustawy o transporcie drogowym i p. 6 załącznika do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2002r. w sprawie wysokości kar pieniężnych w transporcie drogowym. Art.92 ust.1 p.6 ustawy stanowi, że kto wykonuje transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne bez uiszczenia opłat za przejazd po drogach krajowych podlega karze pieniężnej. Wysokość kar pieniężnych wynosi od 200 zł do 15.000 zł. Ustęp 2 wskazanego artykułu zawiera delegację ustawową dla ministra właściwego do spraw transportu do określenia, w porozumieniu z ministrami właściwymi do spraw wewnętrznych i do spraw finansów publicznych, wysokości kar pieniężnych za naruszenia wymienione w ust. 1 art 92. W wykonaniu tej delegacji Minister Infrastruktury wydał, cytowane wyżej, rozporządzenie z dnia 3 lipca 2002r w sprawie wysokości kar pieniężnych w transporcie drogowym. Powołany jako podstawa prawna zaskarżonej decyzji p.6 Załącznika do wskazanego rozporządzenia określa karę za naruszenie art.92 ust.1 p.6 ustawy o transporcie drogowym. Naruszenie to jednak precyzuje jako "Wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez posiadania w pojeździe dowodu uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych (art.87 ust.1)". Kara za tak określone naruszenie, zgodnie z rozporządzeniem, wynosi 4000 zł. Jak wynika z porównania treści wskazanych przepisów, rozporządzenie wychodzi poza zakres delegacji ustawowej, kreuje bowiem nowy typ naruszenia prawa polegający na nie posiadaniu w pojeździe dowodu uiszczenia opłaty drogowej. Ustawa przewiduje karę pieniężną tylko za nie uiszczenie opłaty drogowej, zaś rozporządzenie przewiduje karę za brak posiadania dowodu uiszczenia opłaty w pojeździe. Są to oczywiście różne sytuacje a karalność wynikająca z rozporządzenia jest znacznie zaostrzona bowiem obejmuje również tych, którzy opłatę uiścili, ale wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 87 ust.1 ustawy, nie posiadali w pojeździe dowodu jej uiszczenia. Zgodnie z art. 92 ust.1 Konstytucji RP "Rozporządzenia są wydawane na podstawie szczegółowego upoważnienia zawartego w ustawie i w celu jej wykonania. Upoważnienie powinno określać organ właściwy do wydania rozporządzenia i zakres spraw przekazanych do uregulowania oraz wytyczne dotyczące treści aktu". W opisanej sytuacji rozporządzenie wykracza swą materią poza delegację wynikającą z ustawy o transporcie drogowym. Art. 172 Konstytucji RP stanowi, że sędziowie są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom. Z takiego konstytucyjnego ukształtowania pozycji sędziego wynika prawo sędziów kontrolowania zgodności z ustawami aktów niższego niż ustawa rzędu, realizowane poprzez odstąpienie od ich stosowania w razie stwierdzenia ich sprzeczności z ustawą W tym stanie rzeczy stosownie do art. 178 w związku z art.87 ust.2 i 92 ust.2 Konstytucji RP Wojewódzki Sąd Administracyjny odmówił w rozpoznawanej sprawie zastosowania p.6 Załącznika do Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2001 r. kreującego nowy typ karalnego naruszenia lipca 2001 r. kreującego nowy typ karalnego naruszenia prawa nie przewidziany ustawą. Zatem zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja I instancji zostały wydane bez podstawy prawnej. Uzasadnia to stwierdzenie nieważności wskazanych decyzji stosownie do art. 145 § 1 ust. 2 p.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 p.2 KPA. Mając na uwadze ustawową powinność kontrolowania przez Sąd aktów i czynności z zakresu administracji publicznej z punktu widzenia ich zgodności z prawem, nie może wchodzić w grę zalegalizowanie przez Sąd praktyki nakładania kar wynikających z rozporządzenia wydanego w sposób niezgodny z Konstytucją. Ze wskazanych wyżej względów Sąd orzekł jak w sentencji. O wstrzymaniu wykonania unieważnionych decyzji do czasu uprawomocnienia wyroku Sąd orzekł na zasadzie art. 152 p.p.s.a.