II SA 3923/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Marek Pietras, Asesorzy WSA Joanna Kube, Janusz Walawski, Protokolant Krzysztof Dytczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lutego 2004 r. sprawy ze skargi A. R. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. z dnia [...] sierpnia 2003 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku - oddala skargę - Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. decyzją z dnia [...] czerwca 2003 r. Nr [...], po rozpoznaniu wniosku A. R. z dnia [...] kwietnia 2003 r., powołując się na art. 83 ust.1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 z późn. zm.) odmówił przyznania wnioskodawcy świadczenia w drodze wyjątku. W uzasadnieniu decyzji podał, że świadczenie w drodze wyjątku może być przyznane ubezpieczonym oraz pozostałym po nim członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania. Do przyznania świadczenia w drodze wyjątku wszystkie przesłanki, o jakich mowa powyżej, muszą być spełnione łącznie, a brak choćby jednej z nich wyklucza możliwość przyznania tegoż świadczenia. W treści uzasadnienia powyżej określonej decyzji Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych uznał, że wnioskodawca nie spełnia przesłanki nie posiadania środków utrzymania, gdyż od dnia 29 listopada 2002 r. pobiera zasiłek dla bezrobotnych. We wniosku do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2003 r. Nr [...] o ponowne rozpatrzenie sprawy wnioskodawca podał, że z dniem 29 maja 2003 r. utracił prawo do zasiłku dla bezrobotnych. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] sierpnia 2003 r. Nr [...] utrzymał w mocy decyzję poprzedzającą z dnia [...] czerwca 2003 r. i w jej uzasadnieniu stwierdził, że zachodzi negatywna przesłanka do przyznania wnioskowanego świadczenia. Na przestrzeni pracy zawodowej wnioskodawcy wystąpiła kilkuletnia przerwa w zatrudnieniu w latach 1992 - 1999 mimo braku przeciwwskazań do wykonywania zatrudnienia. Wnioskodawca orzeczeniem lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych został uznany za całkowicie niezdolnego do pracy dopiero od 2001 r. okresowo do marca 2005 r. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego A. R. wniósł o uchylenie decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2003 r. podając, że przepracował 26 lat, a jego obecny stan zdrowia nie pozwala mu podjąć pracy i nie ma środków utrzymania. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W związku ze zmianą struktury sądownictwa administracyjnego, na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sadu Administracyjnego przed dniem 01 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Zgodnie z brzmieniem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do brzmienia art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 z późn. zm.) ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nie przekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie, przy czym do przyznania tego świadczenia wszystkie wymienione w przytoczonym przepisie muszą być spełnione łącznie. Świadczenie przewidziane w tym przepisie nie jest świadczeniem socjalnym, przyznawanym wyłącznie według potrzeb - ze względu na trudną sytuację wnioskodawcy. Podkreślić należy, iż pozostawienie tego uprawnienia uznaniowej decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie oznacza, iż ma on całkowitą swobodę w tym względzie. Podejmując decyzję w ramach uznania administracyjnego jest zobowiązany do przestrzegania przepisów postępowania administracyjnego. Z mocy art. 7 k.p.a. był zobowiązany do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Jest także zobowiązany do wyczerpującego zebrania, rozpatrzenia i oceny całego materiału dowodowego zgodnie z art. 77 § 1 i 80 k.p.a. oraz do uzasadnienia swojego rozstrzygnięcia według wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a. W rozpatrywanej sprawie Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie naruszył powyżej określonych reguł procesowych. Odmowa przyznania renty w drodze wyjątku jest zgodna z prawem. Z akt sprawy wynika, że Skarżący urodził się w dniu [...] marca 1949 r. Mając 55 lat miał udowodniony stosunkowo długi okres zatrudnienia ( 25 lat, 2 miesiące i 13 dni). Od dnia 15 kwietnia 1992 r. do dnia 17 czerwca 1999 r. przerwał pracę i nie wpłacał składek na ubezpieczenie. Skarżący orzeczeniem lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych został uznany za całkowicie niezdolnego do pracy od 2001 r. okresowo do marca 2005 r. Z treści wniosku skarżącego do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2003 r. wynikało, że w tym okresie pracował dorywczo i "na czarno". Decydując się na pracę o takim charakterze, skarżący musiał brać co najmniej pod uwagę ewentualne, negatywne dla niego skutki swojej decyzji. Wykonywanie prac dorywczych nie może być uznane za okoliczność szczególną, mogącą uzasadniać niespełnienie warunków dających skarżącemu prawo do renty. W okresach wykonywania tych prac nie jest bowiem odprowadzana składka na ubezpieczenie społeczne, zaś właśnie z funduszu powstałego z tych składek wypłacane są renty lub emerytury. Trafnie stwierdzono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że nie zaistniały żadne szczególne okoliczności, które były przyczyną, iż skarżący nie nabył uprawnień ustawowych do renty. W rozpoznawanej sprawie poza sporem jest to, że skarżący nie spełnił jednej z obligatoryjnych przesłanek z art. 83 § 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Nadmienić należy, że trudna sytuacja materialna skarżącego nie może stanowić samodzielnej podstawy do przyznania świadczenia w drodze wyjątku. W zaistniałej sytuacji życiowej skarżący może wystąpić do właściwego miejscowo ośrodka pomocy społecznej o udzielenie stosownej pomocy. Tam też uzyska szczegółowe informacje co do form i jej zakresu. Mając na względzie powyższe okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 w zw. art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.