II SA 3949/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący s. WSA Magdalena Bosakirska (spr.) Sędziowie: s. WSA Maria Jagielska Asesor WSA Andrzej Wieczorek Protokolant Beata Bińkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2004 r. sprawy ze skargi J. O. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2002 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustanowienia tłumaczem przysięgłym uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w K. nr [...] Pani J. O., która ukończyła studia w dziedzinie filologii angielskiej na Uniwersytecie [...] uzyskując tytuł magistra, zwróciła się do Prezesa Sądu Okręgowego w K. o ustanowienie jej tłumaczem przysięgłym. Prezes Sądu Okręgowego w K. poddał J. O. sprawdzianowi praktycznej umiejętności w zakresie tłumaczenia. Tłumaczenie dokonane przez pani O. było sprawdzone przez dr hab. T. P., pracownika naukowego Uniwersytetu [...] i tłumacza przysięgłego. Jego opinia zawierała szereg uwag co do dokonanego tłumaczenia i kończyła się konkluzją, iż "tłumaczenie nie spełnia wymogów stawianych tłumaczom przysięgłym". Powołując się na tę opinię Prezes Sądu Okręgowego w K. decyzją nr [...], bez daty, odmówił ustanowienia pani O. tłumaczem przysięgłym. Jako podstawę prawną decyzji wskazał § 1 p.1 oraz § 17 p.1 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 8 czerwca 1987r. w sprawie biegłych sądowych i tłumaczy przysięgłych /Dz.U. nr 18 z 1987r. poz. 112/ Od decyzji tej pani O. odwołała się do Ministra Sprawiedliwości polemizując z zarzutami opinii dr hab.T.P., którą określiła jako subiektywną, tendencyjną i złośliwą. Minister Sprawiedliwości na podstawie art. 138 § 1 p.1 KPA decyzją z dnia [...] października 2002r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu powołał § 17 p.3 oraz § 18 ust.1 cytowanego rozporządzenia i wyjaśnił, że jeżeli kandydat na tłumacza przysięgłego, który ukończył magisterskie studia filologiczne z danego języka nie wykazał, że posiada odpowiednie kwalifikacje do tłumaczenia tekstów prawniczych, to na podstawie art.75 KPA można dokonać sprawdzenia posiadanych przez niego umiejętności tłumaczenia. Zdaniem Ministra Sprawiedliwości ukończenie magisterskich studiów filologicznych z danego języka dowodzi jedynie spełnienia minimum wymagań formalnych niezbędnych do ustanowienia tłumaczem przysięgłym, zaś funkcja tłumacza przysięgłego wymaga szczególnie wysokich kwalifikacji. Prezes sądu powinien więc, w ramach uznania administracyjnego, wybrać spośród kandydatów do pełnienia tej funkcji tych, którzy wykazali się najlepszymi kwalifikacjami. Zdaniem Ministra, gdy chodzi o skarżącą znaczenie drugorzędne mają pozytywne opinie z jej miejsc pracy, zaś znaczenie decydujące ma opinia dr hab. T. P. Ta opinia jest negatywna, a wobec tego słusznie prezes Sądu Okręgowego w K. uznał, że pani O. nie posiada wiedzy niezbędnej do sporządzania uwierzytelnionych tłumaczeń dokumentów sądowych i słusznie podjął decyzję o odmowie ustanowienia tłumaczem przysięgłym. Decyzję tę zaskarżyła do NSA pani O. wnosząc o jej uchylenie. Podnosiła, że mimo iż zgłosiła zarzuty merytoryczne do oceny dokonanej przez dr hab.T.P., nikt ich nie rozważał ani nie weryfikował poprawności tej oceny co narusza zasady postępowania dowodowego ustanowione w KPA. W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie i wyjaśnił, że odmowa przeprowadzenia dowodu przez organ II instancji co do okoliczności bezspornie już wyjaśnionych, nie jest naruszeniem przepisów KPA. Pan P. był kompetentny do dokonania oceny tłumaczeń skarżącej i nie było potrzeby weryfikować jego oceny, gdy organ II instancji zgadzał się z tą oceną. Z mocy art. 97 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. 153 p.1271/ sprawy, w których skargi zostały wniesione do NSA przed 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /dalej zwane p.p.s.a., Dz.U. nr 153 z 2002r. poz.1270/. Zgodnie z art. 13 ust. 2 tej ustawy sądem właściwym do rozpoznania sprawy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Wobec tego, że sprawa dotyczy skargi na decyzję Ministra Sprawiedliwości, którego siedziba znajduje się w Warszawie, sprawa rozpatrywana jest przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, a postępowanie toczy się na podstawie p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. nr 153 z 2002r. poz.1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne sprawują więc kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z obowiązującym w dacie ich wydania prawem materialnym i przepisami procesowymi. Badając pod tym kątem zaskarżone decyzje Sąd stwierdził naruszenia prawa, skarga jest więc uzasadniona. Jako podstawą prawną zaskarżonych decyzji organy wskazują § 17 p.1 i 3 oraz § 18 ust.1rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 8 czerwca 1987r. w sprawie biegłych sądowych i tłumaczy przysięgłych. W myśl powołanych przepisów "tłumaczem języka obcego może być ustanowiona osoba, która wykaże odpowiednią znajomość języka polskiego i języka obcego, dla którego ma być ustanowiona tłumaczem, oraz umiejętność tłumaczenia" /§ 17 p.3/ a "znajomość języka obcego oraz umiejętność tłumaczenia powinna być wykazana dyplomem ukończenia i uzyskaniem tytułu zawodowego magistra odpowiednich dla danego języka studiów filologicznych lub studiów z dziedziny lingwistyki stosowanej" /§ 18 ust.1/. Jak wynika z powyższego, posiadanie dyplomu magisterskiego studiów filologicznych w dziedzinie danego języka lub studiów w zakresie lingwistyki stosowanej, wykazuje znajomość języka obcego oraz umiejętność tłumaczenia. Przepisy cytowanego rozporządzenia nie stanowią podstawy do przeprowadzenia przez prezesów sądów okręgowych jakichkolwiek dodatkowych sprawdzianów znajomości języka i umiejętności tłumaczenia dla kandydatów na tłumaczy przysięgłych. Przeciwnie, przepisy stanowią, że wskazane wyżej dyplomy magisterskie umiejętności te wykazują. Stąd przeprowadzenie sprawdzianu, dla zweryfikowania umiejętności wykazanych już dyplomem magisterskim, wymaganym przez rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości, dokonane było przez prezesa Sądu Okręgowego w K. bez żadnej podstawy prawnej. Należy zwrócić uwagę, że niedopuszczalne jest, aby umiejętności potwierdzone dyplomem magisterskim wyższej uczelni, były weryfikowane jednoosobowo i dyskwalifikowane przez osobę dowolnie wybraną przez prezesa Sądu Okręgowego, przeprowadzającą sprawdzian według reguł przez siebie ustanowionych. Niewątpliwie, wobec niezwykłej doniosłości pracy wykonywanej przez tłumaczy przysięgłych oraz konieczności zapewnienia bezwzględnej poprawności i rzetelności tłumaczeń, zasadne jest stawianie szczególnie wysokich wymagań tłumaczom przysięgłym. Zasadne może się więc okazać wprowadzenie wymogu wykazania umiejętności nie tylko odpowiednim dyplomem magisterskim ale również wynikiem specjalnego sprawdzianu umiejętności tłumaczenia tekstów prawniczych, znajomości terminologii różnych dziedzin prawa oraz zwrotów urzędowych używanych w dokumentach, bowiem jest oczywiste, że nawet osoba doskonale znająca dany język może nie znać terminologii specjalistycznej, której znajomość wiąże się z reguły z pewną wiedzą specjalistyczną z danej dziedziny. Jednak dopuszczalność przeprowadzenia sprawdzianu i jego reguły musiałyby zostać wprowadzone odpowiednimi przepisami, stawiającymi tłumaczom przysięgłym wyższe niż obecnie wymagania. Tylko takie uregulowanie sprawdzianu zapewniłoby obiektywną i dokonaną na właściwym poziomie ocenę umiejętności wymaganych od tłumaczy przysięgłych. Obecnie obowiązujące przepisy takich uregulowań nie zawierają. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie jest wystarczającą podstawą prawną dla przeprowadzenia sprawdzianu art. 75 KPA, który jest przepisem proceduralnym i nie można powołując się nań wprowadzać dodatkowych wymogów, które muszą spełnić kandydaci na tłumaczy przysięgłych. Przepisy obowiązującego rozporządzenia nie przewidują w ogóle sytuacji poddawania w wątpliwość kwalifikacji wykazanych odpowiednimi dyplomami wyższej uczelni. Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości precyzuje w sposób wyczerpujący wymogi stawiane tłumaczom, zaś swobodne wprowadzanie nowych wymogów przez prezesów sądów okręgowych musi prowadzić do dowolności, na którą nie może być miejsca w kwestii przyznawania uprawnień zawodowych. Wobec powyższego, przeprowadzenie sprawdzianu miało miejsce bez podstawy prawnej, a zatem jego negatywny wynik nie może stanowić podstawy do odmowy ustanowienia tłumaczem przysięgłym. Ponieważ odmowna decyzja prezesa Sądu Okręgowego w K. i utrzymująca ją w mocy decyzja Ministra Sprawiedliwości opierają się wyłącznie na negatywnym wyniku sprawdzianu, który w ogóle nie powinien zostać przeprowadzony, obie decyzje zostały uchylone, jako wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego tj. §17 p.3 i §18 ust.1 cytowanego rozporządzenia, które nie przewidują przeprowadzenia sprawdzianu dla oceny umiejętności kandydata na tłumacza oraz przepisów prawa procesowego tj.art.75 § 1 KPA, który jest tylko przepisem proceduralnym dotyczącym postępowania dowodowego i nie może być podstawą do wprowadzenia dodatkowych wymagań kandydatom na tłumaczy przysięgłych. Jak wynika z powyższego ponieważ zaskarżona decyzja Ministra Sprawiedliwości i utrzymana nią w mocy decyzja Prezesa Sądu Okręgowego zapadły z naruszeniem przepisów prawa materialnego i procesowego, na zasadzie art. 145 § 1 p.1 lit.a i lit.c ustawy z 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł jak w sentencji. Zważywszy , że z zaskarżonymi decyzją nie wiąże się bezpośrednio kwestia jej wykonalności, bezprzedmiotowe jest o orzekanie o wykonalności w trybie art. 152 p.p.s.a.