II SA 4061/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Robotowska Sędziowie : Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Asesor WSA Izabela Głowacka – Klimas (spr.) Protokolant: Jan Czarnacki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 października 2004r. sprawy ze skargi T. M. i M. M. na Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia [...] września 2003r. nr [...] w przedmiocie obciążenia karą pieniężną oddala skargę W dniu [...] lutego 2003r. przeprowadzono kontrolę pojazdu [...] nr rej [...] wraz z przyczepą [...] stanowiącego własność Pana T. M. i Pana M. M. W wyniku kontroli stwierdzono przekroczenie nacisków na 2 i 3 osi pojazdu. Zawiadomieniem z dnia [...] maja 2003r. Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad wszczął postępowanie w sprawie obciążenia karą pieniężną za przejazd pojazdem nienormatywnym . W piśmie z dnia [...] maja 2003r. Panowie M. i T. M. wnieśli o łagodny wymiar kary oraz stwierdzili, że: 1. W dniu kontroli pojazdu nie prowadził osobiście żaden ze współwłaścicieli pojazdu lecz kierowca, Pan S. P., zatem Panowie T. i M. M. nie mogą być karani za błąd popełniony przez kierowcę. 2. Towar na pojeździe został załadowany w takiej ilości jaka była ogólna ładowność pojazdu. Całkowita masa załadowanego towaru wynosiła 22,56t natomiast całkowita ładowność pojazdu wynosiła 22,77t. Nieprawidłowy nacisk na osie nie wynikał zdaniem strony z przeładowania pojazdu lecz z nieprawidłowego rozmieszczenia ładunku na pojeździe. 3. Przy załadunku oraz po drodze przewoźnik nie miał możliwości sprawdzenia nacisku na osie z powodu braku specjalnych wag do tego celu. Przewoźnik miał jedynie możliwość sprawdzenia ogólnej masy towaru a ta była prawidłowa. 4. Po stwierdzeniu przekroczenia nacisku osi na stacji ważenia w m. [...] dokonano jego przeładowania i dalsza jazda odbywała się już pojazdem prawidłowo załadowanym Normy przekroczeń nacisków osi, zdaniem strony były nieznaczne, a kierowca podczas kontroli nie stwarzał żadnych problemów, polecenia wykonywał rzetelnie i natychmiastowo. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2003r. Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad obciążył Pana M. M. i T. M. karą pieniężną w kwocie 4080 zł. W uzasadnieniu decyzji Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad podał między innymi, że wyjaśnienia zawarte w piśmie z [...] maja 2003r. nie mają uzasadnienia i nie dają podstaw, by nie obciążać strony - właścicieli pojazdu – karą pieniężną za stwierdzony przejazd pojazdem z przekroczonymi naciskami osi w dniu [...] lutego 2003r. Głównym powodem przekroczonych nacisków dwóch z pięciu osi było złe rozmieszczenie ładunku na pojeździe. Skoro pojazd miał przekroczony nacisk dwóch osi, przewoźnik nie dopełnił zatem jednego z podstawowych obowiązków wynikającego z art. 61 ust. 2 pkt 1 prawa o ruchu drogowym - ustawa z dnia 20 czerwca 1997r. (tekst jednolity Dz. U. z dnia 7 marca 2003r. nr 58, poz. 515) W/w przepis nakłada bowiem na korzystających z dróg obowiązek takiego umieszczenia ładunku na pojeździe, aby nie powodować przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogę albo uzyskania zezwolenia na przejazd - art. 64 ust 1 w/w ustawy. Zgodnie z § 6.1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 grudnia 2001r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu wydawania zezwoleń na przejazdy pojazdów nienormatywnych (Dz. U. nr 153 poz. 1763), w celu uzyskania zezwolenia wnioskodawca powinien złożyć wniosek do właściwego organu przedkładając dane określone w § 5.1 cyt. wyżej rozporządzenia. Skoro cyt. przepis prawa obowiązkiem uzyskania zezwolenia obciąża wnioskodawcę, którym może być osoba posiadająca prawo władania pojazdem tj. jego właściciel lub posiadacz, tym samym na nim spoczywa odpowiedzialność za brak takiego zezwolenia skutkująca koniecznością uiszczenia kary pieniężnej. Brak jest natomiast podstaw prawnych, aby karę ponosiła osoba kierująca pojazdem. Okoliczność, iż kontrolowany pojazd nie miał przekroczonej dopuszczalnej ładowności, gdyż wynosiła ona 22,56t (przy dopuszczalnej 22,77t) a przewoźnik nie miał możliwości sprawdzenia nacisku poszczególnych osi kontrolowanego pojazdu w miejscu załadunku, niestety ale nie ma znaczenia dla sprawy wymierzenia kary pieniężnej za przekroczone naciski drugiej i trzeciej osi W wyniku dokonanego ważenia (przy użyciu legalizowanej wagi) w/w pojazdu - co zostało wykazane w protokole Nr [...] z dnia [...] lutego 2003r. z zatrzymania i kontroli pojazdu, stwierdzono przekroczony nacisk osi składowej o odpowiednio 9,76 kN i 11,13 kN zatem wymierzenie kary pieniężnej określonej w art. 13 ust. 2a i 2 b ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych (tekst jednolity Dz. U. z 2000r. nr 71 poz. 838) za przejazd zespołem nienormatywnym bez zezwolenia po drodze krajowej Nr [...] jest uzasadnione. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożyli Panowie M. i T. M., gdyż nie uważali, że popełnili przestępstwo za które należy się tak wysoka kara. Decyzją z dnia [...] września 2003r. Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podał między innymi, że: Odnosząc się do zarzutów strony zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stwierdzić należy, iż nie mają one uzasadnienia. Dla sprawy wymierzenia kary pieniężnej za przekroczone naciski osi składowych nie ma znaczenia fakt, iż pojazd nie miał przekroczonej dopuszczalnej masy całkowitej, gdyż z chwilą korzystania z dróg publicznych pojazd musi spełniać parametry masy całkowitej i dopuszczalnych nacisków poszczególnych osi wynikające z rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002r. w sprawie warunków technicznych pojazdów i zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz.U. Nr 32, poz. 262). W dniu kontroli tj. [...] lutego 20O3r. obowiązywało rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 kwietnia 1999r. sprawie warunków technicznych pojazdów i zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz.U. Nr 44, poz. 432). Obowiązkiem przewoźnika jest takie umieszczenia ładunku na pojeździe, aby ładunek nie powodował przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogę. Powyższy obowiązek wynika z art. 61 ust 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jednolity Dz. U. z 2003r. nr 58 poz. 515). W sytuacji zaś, gdy parametry pojazdu są większe od parametrów określonych w w/w rozporządzeniu i ustawie prawo o ruchu drogowym, przewoźnik winien posiadać zezwolenie na przejazd. Konieczność posiadania zezwolenia przez przewoźnika wynika z przepisów prawa o ruchu drogowym - ustawa z dnia 20 czerwca 1997r. (Dz. U. nr 98 poz. 602 z późn. zm.) w szczególności art. 64 ust. 1 . Art. 64 ust. 1 w/w ustawy mówi o tym, że cyt. "Jeżeli masa, naciski osi lub wymiary pojazdu wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych przewidzianych dla danej drogi w przepisach określających warunki techniczne pojazdów oraz określonych w art. 61 ust. 6, 8 i 10 cyt. ustawy przejazd pojazdu jest dozwolony tylko pod warunkiem uzyskania zezwolenia." Wymaganego zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym strona nie okazała kontrolującym. Z treści przytoczonych przepisów wynika, że obciążenie przewoźnika karą pieniężną za przejazd pojazdem nienormatywnym jest obligatoryjne. Przepisy te nie przewidują bowiem żadnych wyjątków od przewidzianych w nich zasad, między innymi nie dają podstaw do odstąpienia od wymierzenia kary ze względu na to, że pojazd nie miał przekroczonej masy całkowitej albo, że przekroczenie nacisku osi wynikało ze źle rozmieszczonego ładunku na pojeździe. Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję złożyli Panowie T. i M. M., zwani dalej skarżącymi. W skardze domagali się stwierdzenia nieważności zaskarżonych decyzji lub ewentualnie ich uchylenia. Decyzji zarzucili, że: 1. organ administracyjny naruszył art. 2 Konstytucji RP oraz zasadę praworządności wyrażoną w art. 7 k.p.a. przez dokonanie interpretacji treści przepisów prawa materialnego administracyjnego, przytoczonych w decyzjach, a zwłaszcza art. 13 ust. 2a i 2b ustawy o drogach publicznych, w taki sposób, że narusza to zasadę demokratycznego państwa prawnego. 2. rażące naruszenie prawa nastąpiło przez przyjęcie, iż nie ma żadnego znaczenia prawnego w sprawie okoliczność, iż podmiot prawa nie miał możliwości pomierzenia nacisku ładunku na osie pojazdu. 3. organ administracyjny popełnił istotne uchybienie formalne, gdyż nie wyjaśnił należycie podstawy prawnej rozstrzygnięcia, albowiem w sentencji powołał się na przepisy rozp. Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002r., natomiast w uzasadnieniu decyzji przyjął, iż w dniu kontroli obowiązywało rozp. Ministra Transportu o Gospodarki Morskiej z dnia 1 kwietnia 1999 r. 4. organ administracyjny w ogóle nie zajął się wyjaśnieniem sprawy w celu zbadania naszego zarzutu powołanego w piśmie z dnia [...] maja 2003r., że nasz kierowca nie miał ani przy załadunku miału węglowego, ani nawet gdziekolwiek indziej, możliwości pomierzenia nacisku ładunku na osie pojazdu, gdyż takie specjalistyczne urządzenia pomiarowe są tylko w dyspozycji kontrolerów. W odpowiedzi na skargę Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu podał między innymi, że: Skarżący nie kwestionują wyników pomiarów masy pojazdu i nacisków na poszczególne osie dokonanych w trakcie kontroli. Bezspornym jest, że kontrola wykazała przekroczenie tylko, co do nacisków osi i tylko za to wymierzona została kara pieniężna. Obowiązujące przepisy, art. 13 ust. 2a ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych nie uzależniają nałożenia kary od możliwości dokonywania pomiarów nacisków osi, wystarczającą przesłanką do jej wymierzenia jest fakt stwierdzenia przekroczenia. Ponadto niezależnie od rodzaju przewożonego ładunku, a więc także w przypadku ładunków sypkich, przewoźnik zobowiązany jest do takiego rozmieszczenia ładunku na pojeździe, aby nie powodować przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej i dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogę /art. 61 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym/. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W świetle art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie i dlatego postępowanie toczy się na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). Zgodnie z art. l § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U, Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym, przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych. Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 61 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. (Dz.U. nr 98, poz. 620 z późn. zm.) prawo o ruchu drogowym nakłada na przewoźnika obowiązek takiego umieszczenia ładunku na pojeździe, aby ładunek nie powodował przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogę, w sytuacji zaś gdy parametry pojazdu są większe od parametrów określonych w rozporządzeniu Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej dnia 1 kwietnia 1999r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz.U. Nr 44, poz. 432), (które obowiązywało w dacie kontroli), przewoźnik winien posiadać zezwolenie na przejazd, mówi o tym art. 64 ust. 1 ustawy prawo o ruchu drogowym. W wyniku przeprowadzonej kontroli pojazdu stanowiącego własność skarżących stwierdzono przekroczenie nacisku osi składowej o odpowiednio 9,76 kN i 11,13 kN (skarżący pomiarów tych nie kwestionował) w związku z powyższym, zgodnie z obowiązującymi przepisami art. 13 ust. 2 a i 2 b ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2000r. Nr 71, poz. 838), organ administracji był obowiązany wymierzyć stosowną karę pieniężną. Odpowiedzialność z art. 13 ust. 2a i 2 b ustawy o drogach publicznych, występuje w wypadku braku zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym, o którym była mowa powyżej, a którego to zezwolenia skarżący nie przedłożył, dlatego też organy administracji wydały prawidłowe decyzje, które zasługują na pozostawienie ich w obrocie prawnym. Ustawa z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych nakłada kary pieniężne za jazdę bez zezwolenia pojazdem, w którym przekroczone zostały dopuszczalne naciski na osie. Odpowiedzialność, o której mowa w art. 13 ust. 2a tej ustawy, ma charakter obiektywny i nie jest warunkowana winą podmiotu wykonującego przejazd. Na organie nakładającym karę pieniężną nie ciąży obowiązek wykazania, że do przekroczenia dopuszczalnych norm doszło na skutek okoliczności zależnych czy zawinionych przez przewoźnika. Kara ta, w ściśle określonej ustawą wysokości, zależnej od wielkości przekroczenia nacisku, jako kara administracyjna, jest niezależna od winy czy też zaniedbania właściciela pojazdu i jest nakładana w związku z wystąpieniem opisanego w ustawie skutku tj. przekroczenia dopuszczalnych parametrów pojazdu. W sprawie niniejszej przekroczenie dopuszczalnych paramentów nastąpiło i wobec tego niezależnie od jego przyczyn, kara musiała zostać wymierzona, a wymierzając ją organ nie dopuścił się naruszenia prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie podzielił również zarzutów skargi dotyczących rażącego naruszenia prawa przez zaskarżoną decyzję, gdyż jak wykazano powyżej, decyzja znajduje odzwierciedlenie w obowiązujących przepisach prawa. Nie ma również żadnego wpływu na wymierzenie kary okoliczność, że skarżący nie miał możliwości zmierzenia nacisku ładunku na osie pojazdu, gdyż odpowiedzialność z art. 13 ust. 2 a i 2 b ustawy o drogach publicznych jest odpowiedzialnością obiektywną, tj. niezależną od winy, w wypadku zaistnienia przekroczenia i braku zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym organ wymierza karę. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie podzielił również zarzutu skargi, w którym skarżący podnosi, że "organ administracji popełnił istotne uchybienie formalne, gdyż nie wyjaśnił należycie podstawy prawnej rozstrzygnięcia, albowiem w sentencji powołał się na przepisy rozp. Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002r. natomiast w uzasadnieniu przyjął, iż w dniu kontroli obowiązywało rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 kwietnia 1999r. Wyjaśnienia wymaga przede wszystkim fakt, że obydwa wyżej przytoczone rozporządzenia przewidywały identyczne parametry nacisku osi składowych pojazdu. Organ wydając rozstrzygnięcie w powyższej sprawie nie mógł powołać się na rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 kwietnia 1999r., gdyż w tym czasie już nie obowiązywało - zastąpiło je rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002r. Biorąc powyższe pod rozwagę, na zasadzie art. 151 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.