II SA 4071/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA (del.) Jan Bała (spr.), Sędziowie WSA Iwona Dąbrowska, as. WSA Joanna Kube, Protokolant Anna Siwonia, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lutego 2004 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Dowódcy Wojsk Lotniczych i Obrony Powietrznej dnia [...] listopada 2002 r. nr [...] w przedmiocie wysokości zasiłku pogrzebowego oddala skargę Dowódca Jednostki Wojskowej [...] w W. decyzją z dnia [...] października 2002 r. - wydaną m.in. na podstawie art. 20 ust. 3b ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy (Dz. U. z 2002 r. Nr 76, poz. 693) oraz § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 23 lipca 2002 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu wypłacania zasiłków pogrzebowych z tytułu śmierci członków rodziny żołnierza zawodowego (Dz. U. Nr 120, poz. 1026) - przyznał [...] A. S. wyrównanie zasiłku pogrzebowego z tytułu śmierci członka rodziny w kwocie 239,04 zł. W uzasadnieniu decyzji podano m.in., iż w związku ze śmiercią matki wnioskodawcy zasiłek pogrzebowy z ZUS pobrała jego siostra M. W.. Wnioskodawca pokrył część kosztów pogrzebu i dlatego, na podstawie § 4 ust. 2 pkt 1 lit a i b omawianego rozporządzenia przysługuje mu wyrównanie zasiłku pogrzebowego w wysokości różnicy między kwotą zasiłku pogrzebowego pobranego przez osobę uprawnioną z ZUS a wysokością jego dwumiesięcznego wynagrodzenia. Na skutek odwołania zainteresowanego sprawę rozpoznał Dowódca Wojsk Lotniczych i Obrony Powietrznej, który decyzją z dnia [...] listopada 2002 r., powyższą decyzję utrzymał w mocy, nie znajdując podstaw do jej zmiany. W uzasadnieniu decyzji podkreślono, że przepisy § 2 i § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 23 lipca 2002 r. zobowiązują organ wojskowy do zmniejszenia żołnierzowi zasiłku pogrzebowego jeżeli oprócz niego część kosztów pogrzebu członka jego rodziny pokryła inna osoba i otrzymała z tego tytułu zasiłek przewidziany w przepisach szczegółowych. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego [...] A. S. domagał się uchylenia powyższej decyzji zarzucając m.in., iż skoro on nie pobrał zasiłku pogrzebowego z ZUS, a taki zasiłek pobrała jego siostra, to przysługuje mu zasiłek pogrzebowy od organu wojskowego w pełniej wysokości. Wynika to z art. 20 ust. 4 ustawy o uposażeniu żołnierzy, w którym nie wzięto pod uwagę faktu wypłacenia zasiłku pogrzebowego z ZUS innej osobie. Kwestia ta nie mogła być uregulowana w rozporządzeniu MON, gdyż w ustawie brak jest stosownej delegacji dotyczącej kwestii wysokości zasiłku pogrzebowego, a poza tym w ustawie kwestie te zostały jasno i wystarczająco określone. Ponadto skarżący powołał się na wyrok NSA w Warszawie z dnia 1 lipca 1998 r. sygn. akt II SA 790/98, w którym Sąd przyznał zasiłek pogrzebowy żołnierzowi w pełnej wysokości, mimo iż zasiłek pogrzebowy został już wypłacony innej osobie przez ZUS. Dowódca Wojsk Lotniczych i Obrony Powietrznej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przede wszystkim nie można podzielić poglądu skarżącego, iż przepis art. 20 ust. 4 ustawy o uposażeniu żołnierzy nie daje podstaw do zmniejszenia zasiłku pogrzebowego, jeżeli oprócz żołnierza część kosztów pogrzebu członka jego rodziny pokryła inna osoba i otrzymał z tego tytułu zasiłek przewidziany w ustawie o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Zgodnie bowiem z tym przepisem w razie zbiegu prawa do zasiłku pogrzebowego z prawem do takiego zasiłku przewidzianego w przepisach o ubezpieczeniu społecznym lub innych przepisach szczególnych przysługuje zasiłek wyższy, a jeżeli uprawniony pobrał zasiłek niższy - odpowiednie wyrównanie. Przez "uprawnionego" w rozumieniu tego przepisu należy rozumieć zarówno żołnierza, który pokrył koszty pogrzebu członka rodziny (art. 20 ust. 3 pkt 1 ustawy), jak inną osobę, która pokryła koszty pogrzebu, o jakiej mowa w art. 20 ust. 3 pkt 2 omawianej ustawy. W art. 20 ust. 4 omawianej ustawy o uposażeniu żołnierzy jest mowa o zbiegu prawa do zasiłku pogrzebowego na podstawie tej ustawy z prawem do zasiłku pogrzebowego przysługującego na podstawie innych ustaw, a więc o zbiegu tego prawa w znaczeniu przedmiotowym. Stąd też dla sprawy nie ma znaczenia, czy "uprawniony" na podstawie ustawy o uposażeniu żołnierzy pobrał ten zasiłek na podstawie tej ustawy, czy też np. ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.). W każdym bowiem przypadku zbiegu tegoż prawa, przysługuje zasiłek wyższy, a jeżeli uprawniony pobrał zasiłek niższy - odpowiednie wyrównanie. Możliwa jest więc taka sytuacja, iż jeden z uprawnionych pobiera zasiłek pogrzebowy na podstawie ustawy o emeryturach i rentach z FUS i w sytuacji, gdy jest to zasiłek niższy od zasiłku przewidzianego w ustawie o uposażeniu żołnierzy, to wtedy drugiemu uprawnionemu przysługuje na podstawie tej ostatniej ustawy "odpowiednie wyrównanie". Skoro w art. 20 ust. 4 ustawy o uposażeniu żołnierzy jest mowa o osobie uprawnionej w rozumieniu art. 20 ust. 3 pkt 1 i 2 tej ustawy, to nie można przyjąć, iż prawo do zasiłku wyższego bądź odpowiedniego wyrównania dotyczy tylko sytuacji, gdy ta sama osoba uprawniona pobiera zasiłek na podstawie ustawy o uposażeniu żołnierzy i na podstawie innych ustaw wymienionych w tym przepisie. Takie rozumienie tego przepisu pozostawałoby w sprzeczności z ratio legis regulacji dotyczących zasiłków pogrzebowych. Zasiłki te służą bowiem na pokrycie kosztów pogrzebu (art. 20 ust. 1 i 3 ustawy) i stanowią należności pośmiertne (art. 2 ust. 2 pkt 7 ustawy) a nie element uposażenia żołnierza, czy też dodatku do uposażenia (art. 2 ust. 1 ustawy). Poza tym również w świetle art. 77 ust. 4 powołanej wyżej ustawy o emeryturach i rentach z FUS zasiłek pogrzebowy przysługuje tylko z jednego tytułu, a regulacja zawarta w ustawie o uposażeniu żołnierzy jest o tyle tylko korzystniejsza dla zainteresowanych, że w razie zbiegu prawa do tych zasiłków przysługuje zasiłek wyższy lub odpowiednie wyrównanie. Kierując się powyższymi względami Wojewódzki Sąd Administracyjny nie podzielił w tym zakresie stanowiska prezentowanego w wyroku NSA z dnia 1 lipca 1998 r., sygn. akt II SA 790/98, na który to wyrok skarżący powoływał się w skardze. Jeżeli zaś chodzi o zarzuty skarżącego dotyczące zastosowania w tej sprawie przez organ II instancji przepisów rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 23 lipca 2002 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu wypłacania zasiłków pogrzebowych z tytułu śmierci członków rodziny żołnierza zawodowego (Dz. U. Nr 120, poz. 1026), to stwierdzić należy, że przepisy tegoż rozporządzenia nie mogły mieć znaczenia w zakresie dotyczącym prawa do zasiłku pogrzebowego oraz jego wysokości. Rozporządzenie to zostało bowiem wydane na podstawie delegacji zawartej w art. 20 ust. 3b ustawy o uposażeniu żołnierzy, zgodnie z którym Minister Obrony Narodowej został upoważniony do określenia, w drodze rozporządzenia szczegółowych warunków i trybu wypłacania zasiłków pogrzebowych z uwzględnieniem sposobu dokumentowania uprawnień do tych zasiłków oraz wskazaniem dokumentów stanowiących podstawę wypłaty zasiłków. Jest rzeczą oczywistą, że "szczegółowe warunki i tryb wypłacania zasiłków pogrzebowych", określone w tym rozporządzeniu nie mogłyby zmieniać ani też uzupełniać kwestii uregulowanych w ustawie o uposażeniu żołnierzy w zakresie prawa i wysokości zasiłków pogrzebowych. Przypomnieć w tym miejscu bowiem należy, że zgodnie z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP rozporządzenia są wydawane na podstawie szczegółowego upoważnienia zawartego w ustawie i w celu jej wykonania. Upoważnienie zaś powinno określać organ właściwy do wydania rozporządzenia i zakres spraw przekazanych do uregulowania oraz wytyczne dotyczące treści aktu. Tylko rozporządzenie spełniające te wymogi stanowi źródło prawa w rozumieniu art. 87 ust. 1 Konstytucji RP. Mając na względzie powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w wyroku na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. w 153, poz. 1270) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.).