II SA 4086/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Sędziowie : Sędzia WSA Protokolant: po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2004 r. sprawy ze skargi L. D. oraz M. G. na z dnia [...] czerwca 2003 r. nr [...] w przedmiocie uznania za wygasłe prawa z rejestracji znaku towarowego oddala skargę. W dniu [...] czerwca 1992 r. wpłynęło do Urzędu Patentowego podanie L. o zarejestrowanie znaku słownego AVA-MUSTELA dla oznaczania kremów i emulsji kosmetycznych w klasie towarowej 3. Na powyższe zgłoszenie został złożony sprzeciw E., C., Francja, zwanego dalej uczestnikiem postępowania, a to z uwagi na kolizję przedmiotowego znaku ze znakiem MUSTELA przeznaczonym do oznaczania m.in. płynów i kremów do pielęgnacji skóry, zarejestrowanym na rzecz uczestnika postępowania za nr [...]. Decyzją Urzędu Patentowego z dnia [...] maja 1995 r. nr [...] odmówiono rejestracji znaku AVA-MUSTELA, podzielając stanowisko uczestnika postępowania, że rejestracja spornego znaku mogłaby wprowadzić w błąd nabywców co do pochodzenia towarów. Jako podstawę prawną dla odmowy zarejestrowania tego znaku Urząd Patentowy wskazał przepis art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych (Dz. U. Nr 5, poz. 17 ze zm.), zwanej u.z.t. Stosownie do tego przepisu niedopuszczalna jest rejestracja znaku dla towarów tego samego rodzaju, jeżeli jest podobny w takim stopniu do znaku towarowego zarejestrowanego na rzecz innego przedsiębiorstwa, że w zwykłych warunkach obrotu gospodarczego mógłby wprowadzać w błąd odbiorców co do pochodzenia towarów. Decyzją Komisji Odwoławczej przy Urzędzie Patentowym z dnia [...] stycznia 1996 r. [...] uchylono decyzję Urzędu Patentowego z dnia [...] maja 1995 r., uznając że oznaczanie towarów omawianymi znakami nie wprowadzi w błąd odbiorców co do pochodzenia towarów. W następstwie powyższej decyzji Urząd Patentowy decyzją z dnia [...] września 1996 r. nr [...] zarejestrował znak słowny AVA-MUSTELA. Uprawnionymi z tego znaku są L. D. oraz M. G., prowadzący przedsiębiorstwo pn. A. w W., zwani "skarżącymi". Powyższa rejestracja została zakwestionowana przez uczestnika postępowania, który złożył wniosek o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego AVA-MUSTELA. Jednakże ostateczną decyzją Komisji Odwoławczej przy Urzędzie Patentowym z dnia [...] kwietnia 1999 r. [...] utrzymano w mocy decyzję organu pierwszej instancji, oddalającą wspomniany wniosek. W dniu [...] czerwca 2001 r. uczestnik postępowania złożył do Urzędu Patentowego, działającego w trybie postępowania spornego, wniosek o uznanie za wygasłe prawa z rejestracji znaku towarowego AVA-MUSTELA nr [...]. Podstawę prawną tego wniosku stanowił przepis art. 28 ust. 1 u.z.t. W świetle tego przepisu prawo z rejestracji znaku towarowego wygasa, jeżeli uprawniony nie używał tego znaku na terytorium Polski w okresie kolejnych trzech lat. Według uczestnika postępowania przedmiotowy znak od daty jego rejestracji, a zatem od [...] września 1996 r., nie był stosowany w obrocie w formie, w jakiej został zarejestrowany. Nie był również stosowany w formie nieznacznie różniącej się od formy zarejestrowanej. Zdaniem uczestnika postępowania na produktach skarżących umieszczane są dwa odrębne oznaczenia w postaci słowa MUSTELA oraz słownograficznego znaku towarowego AVA zarejestrowanego pod numerem [...]. Natomiast na towarach nie występuje oznaczenie mające postać dwuczłonowego znaku słownego AVA-MUSTELA. Swój interes prawny w uznaniu przedmiotowego prawa z rejestracji za wygasłe uczestnik postępowania wywodzi z faktu, iż sposób w jaki skarżący oznaczają swe towary stanowi naruszenie przysługującego uczestnikowi prawa z rejestracji słownego znaku towarowego MUSTELA za nr [...]. Skarżący zaprzeczyli zarzutom jakoby znak AVA-MUSTELA nie był przez nich używany. Akcentowali umieszczanie na opakowaniach kosmetyków kompilacji dwóch znaków zarejestrowanych na ich rzecz, a mianowicie: znaku graficznego AVA oraz części znaku słownego MUSTELA. Decyzją Urzędu Patentowego z dnia [...] czerwca 2003 r. [...] uznano za wygasłe prawa z rejestracji znaku towarowego słownego AVA-MUSTELA nr [...], z dniem [...] czerwca 2001 r. Według Urzędu Patentowego uczestnikowi postępowania przysługiwał interes prawny w domaganiu się uznania za wygasłe prawa z rejestracji znaku towarowego AVA-MUSTELA nr [...]. Podzielono też pogląd uczestnika postępowania, iż sporny znak towarowy nie był stosowany w takiej formie jaka stanowiła przedmiot jego rejestracji. Kompilacja znaku słowno-graficznego AVA oraz wyrazu MUSTELA nie została uznana za skuteczne używanie przez skarżących znaku słownego AVA-MUSTELA. Używanie znaku, jak to podkreślił Urząd Patentowy, polega na umieszczeniu zarejestrowanego znaku na towarach lub usługach będących przedmiotem działalności gospodarczej, tj. na towarach i usługach, dla których znak został zarejestrowany w celu odróżnienia tych towarów i usług od towarów i usług innego przedsiębiorstwa. Z żadnego przedstawionego przez skarżących dowodu nie wynika, aby znak słowny AVA-MUSTELA był stosowany w formie zarejestrowanej lub do niej zbliżonej. Tym samym, skarżący nie wykonywali ustawowego obowiązku używania w okresie kolejnych trzech lat zarejestrowanego znaku towarowego w sposób rzeczywisty, co jest dostateczną i wystarczającą przesłanką do podjęcia decyzji o wygaszeniu prawa z rejestracji spornego znaku towarowego, stosownie do przepisu art. 28 ust. 1 u.z.t. W skardze na powyższą decyzję, wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżący zarzucają naruszenie art. 28 i art. 77 ust. 1 k.p.a. oraz naruszenie art. 28 ust. 1 u.z.t. Według skarżących uczestnikowi postępowania nie przysługiwał interes prawny dla złożenia wniosku o uznanie za wygasłe prawa z rejestracji znaku AVA-MUSTELA. Zarzucają Urzędowi Patentowemu brak wyczerpującego rozpatrzenia i ocenienia całego materiału dowodowego. W szczególności, czego nie wzięto pod uwagę, dowodem używania spornego znaku stanowią materiały reklamowe skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Z dniem 1 stycznia 2004 r. weszły w życie: • ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), zwana u.s.a., • ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), zwana p.s.a., • ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271), zwana p.w.u.p. Jednocześnie uchylona została ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.), która obowiązywała w dacie wniesienia skargi w niniejszej sprawie. W świetle art. 97 § 1 p.w.u.p. sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Taka sytuacja ma więc miejsce w niniejszej sprawie i dlatego postępowanie toczy się na podstawie p.s.a. Zgodnie z art. 1 § 1 u.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych. Kontrolując zaskarżoną decyzję pod kątem powyższych kryteriów skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa, przynajmniej w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. W związku z wejściem w życie w dniu 22 sierpnia 2001 r. z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (tekst jedn. Dz. U. 2003 r. Nr 119, poz. 1117) zdolność ochronną znaków towarowych zarejestrowanych lub zgłoszonych do rejestracji przed 22 sierpnia 2001 r. ocenia się na podstawie dotychczasowych przepisów (por. art. 315 ust. 3). Przepisami, stanowiącymi podstawę do oceny zdolności rejestracyjnej spornego znaku towarowego są zatem przepisy ustawy o znakach towarowych. Stosownie do art. 30 ust. 1 u.z.t. z wnioskiem o uznanie prawa z rejestracji znaku towarowego za wygasłe, jak również z wnioskiem o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego może wystąpić każdy, kto ma w tym interes prawny. W związku z zarzutem skarżących, kwestionujących po stronie uczestnika postępowania interes prawny w złożeniu wniosku o uznanie za wygasłe prawa z rejestracji znaku AVA-MUSTELA zachodzi potrzeba zajęcia w tej mierze stanowiska. W świetle wykształconego orzecznictwa pojęcie interesu prawnego użyte w art. 30 ust. l u.z.t. jest tożsame z pojęciem interesu prawnego, o którym mowa w art. 28 k p a. (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 maja 1999 r., III RN 5/99; OSNP 2000/9/337 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 stycznia 2003 r. II SA 81/02; niepublikowany). Stwierdzenie istnienia interesu prawnego po stronie podmiotu ubiegającego się o unieważnienie prawa z rejestracji lub uznania za wygasłe prawa z rejestracji znaku towarowego wymaga ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa a sytuacją prawną tego podmiotu, polegającego na tym, że akt stosowania tej normy (decyzja administracyjna) może mieć wpływ na jego sytuację w zakresie prawa materialnego. Interes taki powinien być bezpośredni, konkretny, realny i znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, które uzasadniały zastosowanie normy prawa materialnego. Taki związek o charakterze materialnoprawnym można w niniejszej sprawie wywieść z przepisów o swobodzie prowadzenia przez uczestników postępowania działalności gospodarczej (por. art. 20 Konstytucji RP oraz art. 5 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej; Dz. U. Nr 101, poz. 1178 ze zm.). Podobieństwo spornego znaku AVA-MUSTELA do znaku MUSTELA należącego do uczestnika postępowania, co zresztą przyznano w decyzji Komisji Odwoławczej przy Urzędzie Patentowym z dnia [...] kwietnia 1999 r. [...], szkodzi, przynajmniej w pewnej mierze, swobodzie działalności gospodarczej uczestnika postępowania. Używany przez niego znak towarowy może być bowiem, ze szkodą dla uczestnika postępowania, mylony przez odbiorców ze spornym znakiem należącym do skarżącej. Niezależnie od powyższego piśmiennictwo wykształcone na tle ustawy o wynalazczości, które z uwagi na podobne instytucje procesowe może znaleźć odpowiednie zastosowanie na gruncie ustawy o znakach towarowych, dość szeroko określa katalog podmiotów mających interes prawny we wszczęciu postępowania spornego przed Urzędem Patentowym (por. T. Szymanek w: S. Sołtysiński, A. Szajkowski, T. Szymanek, Komentarz do prawa wynalazczego, Warszawa 1990, s. 315). I tak, uznaje się, że interes prawny we wszczęciu postępowania mają: pozwany o naruszenie patentu; osoba której oddalono wniosek o ustalenie, że jej produkcja nie jest objęta patentem; konkurent uprawnionego z patentu, który chce wytwarzać takie przedmioty lub stosować taką technologię, jak opisana w dokumencie patentowym; uprawniony do patentu "do tego wynalazku", na który udzielono patent; licencjobiorca. Również w piśmiennictwie poświęconym problematyce znaków towarowych katalog podmiotów, którym służy interes prawny do wszczęcia postępowania spornego z art. 30 ust. 1 u.z.t. jest także dość szeroko określony. Takie prawo przyznaje się m.in. osobie, której wniosek o ustalenie przez Urząd Patentowy, że między zarejestrowanym znakiem towarowym a znakiem, którego używa lub zamierza używać, nie zachodzi podobieństwo grożące naruszeniem prawa z rejestracji, został oddalony (por. R. Skubisz, Prawo znaków towarowych, Komentarza, Warszawa 1997, str. 222). W sprawie jest niesporne, co zresztą wyżej wskazano, toczyły się przed Urzędem Patentowym spory na tle zdolności rejestracyjnej znaku AVA-MUSTELA. W omawianych postępowaniach nie została podważona legitymacja wnioskodawcy, jako strony postępowania, do złożenia wniosku w postępowaniu spornym. Z powyższych względów nie można dopatrzyć się naruszenia prawa w zaskarżonej decyzji w przyjęciu stanowiska przyznającego uczestnikowi postępowania przymiot strony w rozumieniu art. 30 ust. 1 u.z.t. w związku z art. 28 k.p.a. do złożenia wniosku przedmiocie uznania za wygasłe prawa z rejestracji spornego znaku towarowego. Ustosunkowanie się do zarzutu naruszenia w zaskarżonej decyzji przepisu art. 28 ust. 1 u.z.t. wymaga w pierwszej kolejności zbadanie zasadności zarzutu naruszenia przez Urząd Patentowy przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 77 § 1 k.p.a. Dopiero bowiem po uznaniu za udowodnione określonych faktów następuje subsumcja ustalonych faktów pod stosowną normę prawną, a następnie określenie konsekwencji jej obowiązywania. Istota sprawy sprowadzała się do kwestii, czy skarżący używali spornego znaku towarowego w rozumieniu art. 13 ust. 2 u.z.t. Zgodnie z tym przepisem używanie znaku towarowego polega w szczególności na umieszczaniu tego znaku na towarach objętych rejestracją lub ich opakowaniu, wprowadzaniu tak oznaczonych towarów do obrotu, umieszczaniu go na dokumentach związanych z wprowadzeniem tych towarów do obrotu albo na posługiwaniu się nimi w polskich środkach masowego przekazywania w celu reklamy. Używanie znaku towarowego powinno być rzeczywiste, zgodne ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa. Sąd podziela stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji, iż znak towarowy powinien być używany w postaci zarejestrowanej, wyjątkowo w formie niewiele odbiegającej od tak ustalonego wzorca, dla towarów i usług, na które znak ten został zarejestrowany. W przeciwnym bowiem przypadku zarejestrowany znak towarowy może w sposób nieuzasadniony ograniczać podmiotom konkurencyjnym możliwości prowadzenia działalności gospodarczej, a to zaś trudno byłoby uznać za zgodne z funkcją zarejestrowanego znaku towarowego. W świetle niewadliwych ustaleń dokonanych w zaskarżonej decyzji kompilacja znaku słowno-graficznego AVA oraz wyrazu MUSTELA nie może być uznana za skuteczne używanie przez skarżących znaku słownego AVA-MUSTELA. Ponadto, nie znajduje uzasadnienia zarzut, aby Urząd Patentowy, ustalając fakt nieużywania przez skarżących znaku towarowego w postaci objętej rejestracją, nie zbadał wszystkich dowodów przedstawionych przez skarżących w postępowaniu przed tym organem. Brak jest również podstaw do stawiania Urzędowi Patentowemu innych ewentualnych zarzutów w przedmiocie naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności w zakresie ograniczania skarżącym możliwości przedstawiania dowodów na poparcie ich racji. W rzeczy samej istota rozbieżności pomiędzy skarżącymi a Urzędem Patentowym i uczestnikiem postępowania sprowadza się do zakwestionowania stanowiska skarżących, że umieszczanie przez nich na opakowaniach kosmetyków kompilacji dwóch zarejestrowanych znaków, a mianowicie znaku graficznego AVA oraz części znaku słownego MUSTELA, jest przejawem używania znaku towarowego słownego AVA-MUSTELA [...], nie zaś, że Urząd Patentowy nie wziął w ogóle pod uwagę dowodów na okoliczność rzeczywistego używania omawianego znaku w postaci zarejestrowanej, albowiem takich dowodów skarżący nie przedstawili w postępowaniu przed Urzędem Patentowym. Reasumując, w postępowaniu przed Urzędem Patentowym nie zostały przedstawione dowody wskazujące na rzeczywiste używanie przez skarżących spornego słownego znaku towarowego AVA-MUSTELA [...] w formie stanowiącej przedmiot rejestracji w zakresie, o którym mowa w art. 13 ust. 2 u.z.t. W rezultacie Urząd Patentowy nie naruszył przepisów postępowania administracyjnego ustalając, że skarżący nie używali omawianego znaku towarowego. Skoro zatem w zaskarżonej decyzji prawidłowo ustalono istotny dla sprawy fakt nieużywania przez skarżących przez kolejne trzy lata spornego znaku towarowego, brak jest więc uzasadnionych podstaw dla postawienia zarzutu naruszenia przez Urząd Patentowy przepisu art. 28 ust. 1 u.z.t. w następstwie wydania decyzji uznającej za wygasłe prawa z rejestracji znaku towarowego słownego AVA-MUSTELA nr [...], z dniem [...] czerwca 2001r. Z powyższych względów skarga podlega oddaleniu (art. 151 p.s.a.).