II SA 4087/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia Sędziowie : Sędzia WSA Protokolant: po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2004r. sprawy ze skargi R.D. na z dnia [...] września 2003 r. nr [...] w przedmiocie odmowy dokonania wpisu na listę prawników zagranicznych 1. uchyla zaskarżoną uchwałę oraz utrzymaną nią w mocy uchwałę nr [...] z dnia [...] czerwca 2003 r. 2. zasądza od w W. na rzecz R.D. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu wpisu sądowego W dniu [...] kwietnia 2003r. Pan R. D. wystąpił do Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. o wpisanie go na listę prawników zagranicznych w oparciu o przepisy ustawy z dnia 5 lipca 2002 roku o świadczeniu przez prawników zagranicznych pomocy prawnej w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 126, poz. 1069). Ze złożonych przez wnioskodawcę dokumentów wynikało, że posiada on obywatelstwo polskie i jest rejestrowany w Sądzie Najwyższym Stanu [...] (Australia) jako uprawniony do wykonywania praktyki prawniczej z tytułem "Barrister i Solicitor". Nie posiada aktualnego certyfikatu uprawnień zawodowych z uwagi na pobyt w Polsce. W dniu [...] kwietnia 2003 roku Okręgowa Izba Radców Prawnych w W. w oparciu o przepis art. 7 ust. 4 ustawy z dnia 5 lipca 2002 roku o świadczeniu przez prawników zagranicznych pomocy prawnej w Rzeczypospolitej Polskiej zwróciła się do Ministra Sprawiedliwości o udostępnienie tekstu właściwego prawa obcego, regulującego kwalifikacje, uprawnienia i tytuły zawodowe w Stanie [...], Australia, względnie udzielenia stosownej, wiążącej informacji w tym zakresie w celu stwierdzenia czy tytuł zawodowy "Barrister and Solicitor" odpowiada zawodowi radcy prawnego i upoważnia do wpisu na listę prawników zagranicznych spoza Unii Europejskiej. Jednocześnie Rada zwróciła się o stwierdzenie stosowania zasady wzajemności przez Stan [...] lub też, o ile przepisy czy umowy tak stanowią, przez Australię. Pismem z dnia [...] maja 2003 roku Ministerstwo Sprawiedliwości poinformowało Okręgową Izbę Radców Prawnych w W., że w zbiorach przepisów prawnych prawa obcego znajdujących się w Ministerstwie Sprawiedliwości nie ma przepisów regulujących kwalifikacje, uprawnienia i tytuły zawodowe w zakresie świadczenia pomocy prawnej w Australii. Brak jest także informacji dotyczącej wzajemności w zakresie uprawnienia prawników do wykonywania stałej praktyki pomiędzy Rzeczpospolitą Polską a Australią. W związku z treścią odpowiedzi Ministra Sprawiedliwości, Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. w dniu [...] czerwca 2003 roku podjęła uchwałę nr [...], którą odmówiła wpisania Pana R.D. na listę prawników zagranicznych prowadzoną przez Radę OIRP w W. wobec niespełnienia wymogu zawartego w art. 3 i art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 5 lipca 2002r. o świadczeniu przez prawników zagranicznych pomocy prawnej w Rzeczypospolitej Polskiej, albowiem w przedmiotowej sprawie nie wykazano wzajemności, a poza tym wnioskodawca nie udowodnił prawa do wykonywania zawodu w oparciu o przysługujący mu tytuł zawodowy Stanu [...] (Australia) w związku z brakiem aktualnego "Certyfikatu Uprawnień Zawodowych". Od tej uchwały odwołanie do Krajowej Rady Radców Prawnych złożył Pan R.D., wnosząc o jej uchylenie oraz o dokonanie wpisu skarżącego na listę prawników zagranicznych prowadzoną przez OIRP. Zaskarżonej uchwale odwołujący się zarzucił, iż została podjęta z naruszeniem przepisów proceduralnych, albowiem nie został on zapoznany z treścią stanowiska Ministra Sprawiedliwości oraz, że narusza ona przepisy ustawy z dnia 5 lipca 2002 roku o świadczeniu przez prawników zagranicznych pomocy prawnej w Rzeczypospolitej Polskiej. Zdaniem odwołującego się, zasada wzajemności w niniejszej sprawie nie obowiązuje, albowiem wynika to z przepisów art. 9 Kodeksu liberalizacji przepływów kapitałowych OECD oraz z art. II ust. 1 Układu ogólnego w sprawie handlu usługami WTO, zaś Polska i Australia należą do OECD i WTO. Poza tym odwołujący się uzyskał uprawnienie do wykonywania zawodu radcy prawnego w Australii, zaś wykonywanie zawodu radcy prawnego w RP nie wymaga uzyskania i posiadania Certyfikatu Uprawnień Zawodowych. Po rozpoznaniu tego odwołania Krajowa Rada Radców Prawnych uchwałą nr [...] z dnia [...] września 2003 roku utrzymała w mocy uchwalę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. Nr [...] z dnia [...] czerwca 2003 roku. Zdaniem Krajowej Rady Radców Prawnych, organ I instancji prawidłowo zinterpretował normę art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 5 lipca 2002 roku o świadczeniu przez prawników zagranicznych pomocy prawnej w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2002r. nr 126, poz. 1069). Norma ta wymaga od prawnika spoza Unii Europejskiej, aby posiadany zagraniczny tytuł zawodowy uprawniał go do wykonywania zawodu odpowiadającego zawodowy radcy prawnego. Bezsporne jest w sprawie, że wnioskodawca nie posiada "aktualnego Certyfikatu Uprawnień Zawodowych", przez bo należy rozumień, że nie może on w oparciu o aktualnie posiadanie uprawnienia zawodowe wykonywać zawodu odpowiadającego zawodowi radcy prawnego. Zdaniem organu II instancji niezasadny jest pogląd odwołującego się o tym, iż w niniejszym stanie faktycznym zasada wzajemności nie znajduje zastosowania z uwagi na nadrzędność przepisów porozumień handlowych (OECD i WTO) nad ustawami korporacyjnymi, zakładającymi istnienie takich właśnie relacji prawnych (ustawa z 6 lipca 1982 roku o radcach prawnych i ustawa z 5 lipca 2002 roku o świadczeniu przez prawników zagranicznych pomocy prawnej w Rzeczypospolitej Polskiej). Odnośnie zarzutu skarżącego co do nieudostępnienia mu treści pisma Ministra Sprawiedliwości organ II instancji stwierdził, że nie istnieje obowiązek zapoznania wnioskodawców z korespondencją organów samorządu zawodowego radców prawnych z właściwymi władzami administracyjnymi, zaś samo pismo znajduje się w aktach sprawy, z którymi zainteresowany mógł się zapoznać, zarzutu odmowy udostępnienia akt skarżący nie sformułował. Na uchwałę nr [...] Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] września 2003r. Pan R.P. złożył skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, domagając się jej uchylenia i wydania orzeczenia o dokonanie wpisu skarżącego na listę prawników zagranicznych prowadzoną przez Okręgową Izbę Radców Prawnych w W., alternatywnie o uchylenie zaskarżonej uchwały i wydanie orzeczenia o dokonanie wpisu skarżącego na listę prawników zagranicznych prowadzoną przez Okręgową Izbę Radców Prawnych w W. po przedstawieniu przez skarżącego aktualnego Certyfikatu Uprawnień Zawodowych Stanu [...] (Australia). Skarżący wniósł o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów procesu. Zaskarżonej uchwale Pan R. P. zarzucił naruszenie przepisów prawa formalnego, a to art. 12 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 136 k.p.a., albowiem z pisma Ministra Sprawiedliwości z dnia 26 maja 2003 roku wynika jedynie, że brak jest informacji dotyczącej wzajemności w zakresie uprawnień prawników do wykonywania stałej praktyki pomiędzy Rzeczpospolitą Polską a Australią, zaś organy obu instancji nie podjęły jakichkolwiek działań celem ustalenia obowiązywania zasady wzajemności. Poza tym skarżący podtrzymał zarzut, iż zasada wzajemności nie znajduje tu zastosowania, albowiem Polska i Australia są członkami OECD i WTO, a także podniósł, iż prawo Stanu [...] (Australia) zapewnia wzajemność w zakresie świadczenia pomocy prawnej. Na podstawie przepisów Legal Practice Act 1996 (ze zmianami) Stanu [...] (Australia), prawnicy polscy mogą wykonywać praktykę w Stanie [...] (Australia). Skarżący informuje, że tekst Legal Practice Act 1996 (ze zmianami) Stanu [...] (Australia) jest dostępny w angielskiej wersji językowej na stronach internetowych. Skarżący podjął kroki w celu uzyskania tłumaczenia przysięgłego powołanej w poprzednim zdaniu ustawy i przedstawi tłumaczenie przez rozprawą. Poza tym skarżący zarzucił, iż organy obu instancji błędnie zinterpretowały art. 4 ust. 2 ustawy i uznały, iż nie może on uzyskać wpisu z uwagi na fakt nieposiadania aktualnego certyfikatu uprawnień zawodowych Borrister/Solicitor, a ten został wymieniony w załączniku do ustawy jako tytuł zawodowy odpowiadający zawodowi polskiego radcy prawnego. Wykonywanie zawodu radcy prawnego w Rzeczypospolitej Polskiej nie wymaga uzyskania i posiadania Certyfikatu Uprawnień Zawodowych. Skarżący poinformował, że podjął kroki w celu uzyskania aktualnego Certyfikatu Uprawnień Zawodowych Stanu [...] (Australia). Otrzymanie certyfikatu uzależnione jest od przeprowadzenia postępowania i uiszczenia odpowiednich opłat. W odpowiedzi na skargę Krajowa Rada Radców Prawnych wniosła o jej oddalenie, podnosząc jak w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały. Odnośnie informacji skarżącego co do zasady wzajemności pomiędzy Rzeczpospolitą a Australią, która jest dostępna na stronach internetowych, może ona stanowić dowód o ile strona ta jest autoryzowana przez władzę wpisową australijską. Poza tym Krajowa Rada Radców Prawnych podniosła, że prawo do wykonywania zawodu, w rozumieniu polskiej ustawy korporacyjnej, to możliwość czynnego wykonywania pomocy prawnej. Z tych powodów skarżący powinien mieć porównywalny status zawodowy w Australii, tj. móc czynie wykonywać zawód "Barrister/Solicitor". Brak aktualnego certyfikatu uprawnień zawodowych stanowi przeszkodę do czynnego wykonywania zawodu w Australii. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Z dniem 1 stycznia weszły w życie: ustawa z 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269), zwana u.s.a., ustawa z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270), zwana p.s.a., ustawa z 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271), zwana p.w.u.p. Jednocześnie uchylona została ustawa o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. nr 74, poz. 368 zez m.), która obowiązywała w dacie wniesienia skargi w niniejszej sprawie. W świetle art. 97 § 1 p.w.u.p. sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA) przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270). Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie i dlatego postępowanie sądowoadministracyjne toczy się na podstawie p.s.a. Zgodnie z art. 1 § 1 u.s.a. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi nie zaś według kryteriów słusznościowych. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zaskarżona uchwała nr [...] Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia [...] września 2003r. i poprzedzająca ją uchwała nr [...] Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. z dnia [...] czerwca 2003 roku nie mogą się ostać, albowiem zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Słusznie skarżący podnosi, że zarówno Rada Okręgowa Izby Radców Prawnych jak i Krajowa Rada Radców Prawnych przy wydawaniu uchwał naruszyły przepisy art. 7, 77 § 1 107 § 3 i 136 k.p.a. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. po otrzymaniu i zapoznaniu się z pismem Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] maja 2003 roku stwierdzającym, że w zbiorach przepisów prawa obcego znajdujących się w Ministerstwie Sprawiedliwości nie ma przepisów regulujących kwalifikacje, uprawnienia i tytuły zawodowe w zakresie świadczenia pomocy prawnej w Australii, a także brak jest informacji dotyczącej wzajemności w zakresie uprawnień prawników do wykonywania stałej praktyki pomiędzy Rzeczpospolitą Polską a Australią, powinna podjąć dalsze kroki w celu ustalenia czy przepisy prawa Stanu [...] w Australii zapewniają wzajemność w zakresie świadczenia pomocy prawnej. Stwierdzenie "braku informacji o wzajemności" nie jest równoznaczne "z brakiem wzajemności" w zakresie świadczenia pomocy prawnej. Niewyjaśnienie powyższej kwestii przez organ I instancji miało istotny wpływ na wynik podjętej uchwały. Również Krajowa Rada Radców Prawnych rozpoznając odwołanie R.D. wbrew art. 136 k.p.a. nie przeprowadziła z urzędu dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia materiałów i dowodów w sprawie dotyczącej zasady wzajemności, poprzestając na wadliwym ustaleniu Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. o braku zasady wzajemności w uprawnieniach do świadczenia pomocy prawnej między RP a Australią. Ponownemu przeanalizowaniu winna podlegać również kwestia czy tytuł zawodowy posiadany przez skarżącego uprawnia go do wykonywania zawodu odpowiadającego zawodowi radcy prawnego. Z art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 5 lipca 2003 roku o świadczeniu przez prawników zagranicznych pomocy prawnej w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. 2002r. nr 126, poz. 1069) wynika, że warunkiem wpisania prawnika spoza Unii Europejskiej na listę prowadzoną przez rady okręgowych izb radców prawnych jest posiadanie przez niego tytułu zawodowego uprawniającego do wykonywania zawodu odpowiadającego zawodowi radcy prawnego. Z przepisów tej ustawy nie wynika, aby warunkiem uzyskania wpisu było posiadanie przez wnioskodawcę aktualnego Certyfikatu Uprawnień Zawodowych. Skarżący, jak wynika z dołączonych do wniosku dokumentów, w Australii, w stanie [...], uzyskał tytuł zawodowy "Barrister" i "Solicitor" zaś nie posiada aktualnego Certyfikatu Uprawnień Zawodowych z uwagi na pobyt w Polsce. Polskie prawo stanowi natomiast, jak słusznie podnosi skarżący, nieuzależnianie prawa wykonywania zawodu radcy prawnego od uzyskania i posiadania Certyfikatu Uprawnień Zawodowych. Konieczność uzupełnienie postępowania dowodowego w kierunku wskazanym w niniejszym uzasadnieniu skutkowało uchyleniem zaskarżonej uchwały oraz utrzymanej nią w mocy uchwały nr [...] Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. z dnia [...] czerwca 2003 roku stosowanie do art. 145 § 1 pkt 1 podpunkt c) p.s.a. O kosztach orzeczono w myśl art. 200 p.s.a.