II SA 4146/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Wdowiak Sędziowie Asesor WSA Andrzej Czarnecki NSA Anna Robotowska (spraw.) Protokolant Kinga Płociak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 kwietnia 2004r. sprawy ze skargi O. B. na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] listopada 2002r. nr [...] w przedmiocie udzielenia patentu na wynalazek "sposób i urządzenie do neutralizowania wszelkiego rodzaju druków i wyrobów papierniczych" oddala skargę Urząd Patentowy RP decyzją z dnia [...] listopada 2002r. utrzymał w mocy wcześniejszą decyzję UP z dnia [...] maja 2000r. odmawiającą udzielenia patentu na zgłoszony przez B. O. Niemcy, wynalazek oznaczony nr [...] pod pierwotnym tytułem "Sposób i urządzenie do neutralizowania wszelkiego rodzaju druków i wyrobów papierniczych". W uzasadnieniu podano, iż zarzut oczywistości rozwiązania w kategorii "Sposób zneutralizowania wszelkiego rodzaju druków i wyrobów papierniczych" w świetle informacji zamieszczonych w niemieckim opisie zgłoszeniowym nr [...] należy uznać za uzasadniony, albowiem z ww. opisu patentowego znany jest sposób neutralizowania książek prowadzony z zastosowaniem tych samych czynności i środków technicznych. Fakt, że Zgłaszający stosuje nadmuchiwanie książki pod innym kątem nie stanowi, zdaniem Urzędu, o dokonaniu wynalazku, ponieważ jest to prosta modyfikacja znanego (z ww. opisu) sposobu. Urząd uznał również postawiony w piśmie z dnia 24 stycznia 2000r. zarzut merytoryczny dotyczący braku ujawnienia, w odniesieniu do urządzenia do neutralizowania wszelkiego rodzaju druków i wyrobów papierniczych za uzasadniony, w świetle danych zawartych w dokumentach patentowych złożonych w dacie zgłoszenia jak również w nowej redakcji zastrzeżenia patentowego nr [...] nadesłanego przy piśmie z dnia 24 marca 2000r. Zarówno w pierwotnej wersji zastrzeżeń patentowych, jak i w nowej redakcji zastrzeżenia nr [...] (z dnia 24 marca 2000r) brak jest ścisłego określenia cech technicznych charakteryzujących budowę urządzenia. Argument Zgłaszającego zawarty w uzasadnieniu odwołania z dnia 26 lipca 2000r., dotyczący niemożności złożenia przez Zgłaszającego dodatkowych wyjaśnień do nowej wersji zastrzeżenia patentowego niezależnego dotyczącego urządzenia (redakcja z dnia 24 marca 2000r), jest zdaniem Urzędu nieuzasadniony, ponieważ ww. nowa redakcja zastrzeżenia patentowego nr [...] nie przestawia żadnych cech technicznych mogących charakteryzować określone urządzenie. Tak więc zarzut nieujawnieni rozwiązania w kategorii "urządzenie" postawiony w piśmie z dnia 24 stycznia 2000r. pozostał w całości aktualny dla nowej redakcji zastrzeżenia patentowego nr [...] z dnia 24 marca 2000r. Jedyną cechą techniczną urządzenia zawartą w części poznamiennej zastrzeżenia nr [...] (wersja redakcyjna z dnia 24 marca 2000r.) jest umieszczenie w nim dyszy, która jest znanym elementem urządzenia (patrz część przedznamienna zastrzeżenia nr [...]). Natomiast nieznana jest konstrukcja dyszy, jak również jej usytuowanie w urządzeniu i powiązanie z innymi współpracującymi elementami. W skardze na powyższą decyzję domagano się jej uchylenia zarzucając organowi organowi przepisu art. 24 Prawa Własności Przemysłowej oraz § 32 ust 1 p.2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 września 2001r. w sprawie dokonywania i rozpatrywania zgłoszeń wynalazków i wzorów użytkowych. Zdaniem skarżącego stanowisko Urzędu Patentowego, iż sposób nadmuchiwania książek określony w zgłoszeniu, wynika w sposób oczywisty ze znanego stanu techniki, do którego należy opis patentowy nr [...], jest nieuzasadniony, albowiem w przeciwstawionym opisie [...] strumień powietrza nadmuchowego kieruje się na powierzchnie wolno zawieszonych kart dachowato ukształtowanej książki i przemieszcza się go poziomo. Natomiast zgodnie z przedmiotowym zgłoszeniem strumień powietrza jest odpowiednio zorientowany. W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy wniósł o jej oddalenie a odnosząc się do zarzutów w niej zawartych podnosi, iż nie można mówić o naruszeniu art. 24 Prawa Własności Przemysłowej (PWP) oraz przepisu § 32 u. 1 p. 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 września 2001r. na które powołuje się Zgłaszający w skardze z dnia 27 grudnia 2002r., ponieważ ww. przepisy nie mają zastosowania przy rozpatrywaniu niniejszego zgłoszenia. Zgodnie z art. 315 u. 3 (PWP) zgłoszenie według wynalazku rozpatrywane było według przepisów obowiązujących w dacie zgłoszenia tj. według ustawy o wynalazczości z dnia 19 października 1972r. (tekst jednolity Dz.U Nr 26 poz. 117 z 1993r.) i zarządzenia Prezesa Urzędu Patentowego RP z dn. 23 marca 1993r. Urząd podniósł, iż odmowa udzielenia patentu na kategorię "sposób neutralizowania wszelkiego rodzaju druków i wyrobów papierniczych" oparta jest na uznaniu iż rozwiązanie według wynalazku, w tej kategorii wynika w sposób oczywisty ze znanego stanu techniki. Urząd wskazał przy tym niemiecki opis patentowy [...], z którego wynika oczywistość rozwiązania według projektu. Jako podstawę prawną Urząd wskazał art. 10 ww. ustawy o wynalazczości. Wydając odmowę udzielenia patentu na kategorię "Urządzenie do neutralizowania wszelkiego rodzaju druków i wyrobów papierniczych organ uznał rozwiązanie według wynalazku, w tej kategorii, jako nienadające się do opatentowania, ponieważ nie zostało przedstawione (w treści zastrzeżenia niezależnego) jako zespół cech technicznych odpowiednich dla tej kategorii wynalazku. Jako podstawę prawną Urząd wskazał art. 10 i 26 ww. ustawy o wynalazczości. Argumenty Zgłaszającego odnoszące się do braku precyzyjnego wskazania przesłanki z ww. podstawy prawnej, która nie została spełniona, są zdaniem Urzędu bezprzedmiotowe, ponieważ zarówno w decyzji Urzędu z dn. [...] maja 2000 jak i w uzasadnieniu decyzji z dn. [...] listopada 2002r. wskazano, że urządzenie według zastrzeżenia nr [...] nie zostało przestawione poprzez zespół cech technicznych odpowiednich dla tej kategorii wynalazku. W ww. uzasadnieniach decyzji Urząd odniósł się do nowej redakcji zastrzeżenia niezależnego dotyczącego "urządzenia", stwierdzając, że nowa wersja redakcyjne z dn. 24 marca 2000r. nie oddala postawionego przez Urząd zarzutu dla tej kategorii. Ponadto wskazywanie przez Zgłaszającego faktu, że na rowiązanie według projektu udzielona została ochrona patentowa w innym urzędzie patentowym, jest bezprzedmiotowe w świetle art. 27 u. 5 Układu o Współpracy Patentowej (PCT), zgodnie z którym "... każde umawiające się państwo przy orzekaniu zdolności patentowej wynalazku zastrzeżonego w zgłoszeniu międzynarodowym, ma swobodę stosowania kryteriów swego prawa krajowego w odniesieniu do wcześniejszego stanu techniki i innych warunków zdolności patentowej...". Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje Sporny wynalazek został zgłoszony w Urzędzie Patentowym w dniu [...] czerwca 1996r., a więc przed wejściem w życie ustawy z dnia 30 czerwca 2000r. – Prawo własności przemysłowej (Dz.U. z 2001r. Nr 49, poz. 508 ze zm. ), co miało miejsce w dniu 22 sierpnia 2001r. Stosownie do art. 315 ust. 1 tej ustawy prawa w zakresie wynalazków, wzorów użytkowych, wzorów zdobniczych, topografii układów scalonych znaków towarowych oraz projektów racjonalizatorskich, istniejące w dniu wejścia w życie ustawy, pozostają w mocy. Do praw tych stosuje się przepisy dotychczasowe, o ile przepisy niniejszego działu nie stanowią inaczej. Zgodnie zaś z art. 315 ust 2 p.w.p. do stosunków prawnych powstałych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. W świetle zaś art.315 ust. 3 p.w.p. ustawowe warunki wymagane do uzyskania patentu, prawa ochronnego albo prawa z rejestracji ocenia się według przepisów obowiązujących w dniu zgłoszenia wynalazku, wzoru użytkowego, znaku towarowego albo topografii układów scalonych w Urzędzie Patentowym. Zatem, w świetle powyższych przepisów, ocena zdolności patentowej spornego wynalazku podlega przepisom ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości (tekst jed. Dz.U. z 1993r. Nr 26, poz. 117 ze zm.). W świetle art. 10 ustawy o wynalazczości wynalazkiem podlegającym opatentowaniu jest nowe rozwiązanie o charakterze technicznym, niewynikające w sposób oczywisty ze stanu techniki i mogące się nadawać do stosowania. Przepis art. 10 ustawy o wynalazczości określa przesłanki jakie powinien spełniać wynalazek podlegający opatentowaniu, a mianowicie: ▪ posiadać przymiot nowości o charakterze technicznym. ▪ posiadać poziom wynalazczy (nieoczywistość rozwiązania). ▪ nadawać się do zastosowania w określonej dziedzinie techniki. Zgodnie z art. 11 ustawy o wynalazczości rozwiązanie uważa się za nowe, jeśli przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania patentu, nie zostało jeszcze udostępnione do wiadomości powszechnej w sposób ujawniający dla znawcy dostateczne dane do jego stosowania, w szczególności przez publikację, jawne stosowanie lub wystawienie na wystawie publicznej. Zgodnie z art. 26 ustawy z dnia 19 października 1972r. o wynalazczości zgłoszenie wynalazku w celu uzyskania patentu dokonuje się przez złożenie do Urzędu Patentowego podania wraz z opisem wynalazku ujawniającym jego istotę, zastrzeżeniami patentowymi, skrótem opisu i w razie potrzeby rysunkami. Funkcją zastrzeżenia patentowego jest wyznaczenie zakresu ochrony przez podanie zasadniczych (znamiennych) cech wynalazku, które to cechy mają odróżnić wynalazek od wcześniejszego stanu techniki, jak również powinny odpowiadać technicznemu wkładowi do istniejącego stanu techniki Urząd Patentowy w toku postępowania zgłoszeniowego ocenia zasadność wniosku o udzieleniu ochrony patentowej – zarówno, co do istnienia przesłanek udzielenia patentu, jak i co do zakresu przedmiotowego patentu, jaki ma być udzielony w związku z konkretnym zgłoszeniem. Opis wynalazku powinien ujawniać istotę wynalazku i to na tyle jasno i wyczerpująco, aby specjaliści z danej dziedziny techniki byli w stanie zrealizować wynalazek. Wymagania te korespondują z przepisami art. 11 i 30 ustawy o wynalazczości. Zastrzeżenia patentowe są najważniejszymi cechami opisu patentowego, określają bowiem zakres przedmiotowy ochrony patentowej, wskazują jakie środki techniczne konstytuują wynalazek.. Zdaniem Sądu organ prawidłowo uznał, iż nie tylko w pierwotnej wersji zastrzeżenia [...], ale również w wersji poprawionej nie ujawniono istoty wynalazku a w związku z tym decyzja o odmowie udzielenia patentu jest w pełni uzasadniona. Zdaniem Sądu nie jest możliwe przyznanie praw wyłącznych na rozwiązanie dotyczące urządzenia nieujawniającego ani w opisie ani w przykładzie wykonania, ani w zastrzeżeniach patentowych żadnych środków technicznych określających (obrazujących) to urządzenie, a więc w istocie nie będące rozwiązaniem postawionego problemu, podobnie jak nie stanowi wynalazku w rozumieniu art. 10 ustawy o wynalazczości niejasny zestaw środków technicznych, który jedynie prowadzi w kierunku rozwiązania. Za rozwiązanie dostatecznie ujawnione można uznać takie, które zostało przedstawione na tyle kompletnie, że musi dać oczekiwany efekt techniczny. Mając powyższe na względzie Sąd na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.