II SA 4167/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Wdowiak, Sędziowie NSA del. Zdzisław Romanowski (spr.), WSA Zbigniew Rudnicki, Protokolant Marlena Chmielewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2004 r. przy udziale sprawy ze skargi D.P. na decyzję Generalnego Dyrektora Dróg Publicznych z dnia [...] lutego 2002r. nr [...] w przedmiocie opłaty drogowej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] listopada 2001r 2) stwierdza nieważność decyzji Generalnego Dyrektora Dróg Publicznych z dnia [...] lutego 2002r nr [...] 3) stwierdza, że uchylone decyzje oraz decyzja, której stwierdzono nieważność, nie podlegają wykonaniu 4) zasądza od Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad na rzecz D.P. kwotę [...] ([...]) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania 6 II SA 4167/03 U Z A S A D N I E N I E Generalny Dyrektor Dróg Publicznych (GDDP) decyzją z [...] lutego 2002r. utrzymał w mocy wcześniejszą decyzję z [...] listopada 2001r., którą na podstawie art. 13 ust. 2a ustawy z 21 marca 1985r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2000r. nr 71 poz. 838 ze zm.), §2 ust. 2 tabela Lp. 5, §9 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 oraz §10 rozporządzenia Rady Ministrów z 27 czerwca 2000r. w sprawie opłat drogowych (Dz. U. nr 51, poz. 607) w zw. z §2.1 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z 1 kwietnia 1999r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. nr 44, poz. 432) i art. 104 §1 kpa, obciążył D.P. opłatą drogową w wysokości [...] zł za stwierdzony w dniu [...] lipca 2001r. przejazd zespołem nienormatywnym bez zezwolenia po drodze krajowej nr [...]. W uzasadnieniu decyzji podano wyniki z kontroli pojazdu, w tym wynik przekroczenia dopuszczalnego parametru nacisku osi pojazdu na drogę, stanowiącego podstawę naliczenia opłaty. W skardze na powyższą decyzję D. P. wniósł o jej uchylenie. Wg skarżącego decyzja jest nieprawidłowa bowiem całkowita masa pojazdu nie przekroczyła dopuszczalnej wielkości. Skarżący wskazał też na błąd wagi wynoszący [...] tony. Nadto w uzasadnieniu decyzji pomylono stan faktyczny przyjmując do sprawy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożony przez inną osobę w sprawie zakończonej decyzją [...] maja 2001r. Skarżący uważa, że jego wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy "nie został rozpatrzony lub rozpatrzony (w oparciu) o stan faktyczny dotyczący innego postępowania i innej osoby". Odpowiedź na skargę złożył Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad (GDDK i A) – następca prawny GDDP, który wniósł o oddalenie skargi. Podtrzymał zajęte w sprawie stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W świetle art. 97 §1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (chodzi o ustawę z 30 sierpnia 2002r. – Dz. U. nr 153, poz. 1270). Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie i dlatego postępowanie to toczy się przed Sądem na podstawie wymienionej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W pierwszej kolejności Sąd zauważa, że skarżący zaskarżył w tej sprawie decyzję drugoinstancyjną GDDP z [...] lutego 2002r. oraz poprzedzającą ją decyzję tego organu z [...] listopada 2001r. Tymczasem w przedstawionych Sądowi przez organ aktach administracyjnych znajduje się decyzja GDDP z [...] lutego 2002r. opatrzona tym samym numerem co zaskarżona decyzja z [...] lutego 2002r. – tj. [...] i zawierająca identyczne w treści rozstrzygnięcie – jak w decyzji z [...] lutego 2002r. Decyzję z [...] lutego 2002r. przedstawił Sądowi skarżący przy piśmie z [...] czerwca 2002r. (data wpływu do Sądu), oświadczając w nim jednocześnie, że nie otrzymał od GDDP innej decyzji, prócz tej, którą zaskarżył (tj. decyzję z [...] lutego 2002r.). Stanowisko to powtórzył w piśmie z [...] września 2002r. (data wpływu do Sądu). GDDK i A podał natomiast w złożonych na żądanie Sądu wyjaśnieniach, iż "wystawił z datą [...] lutego 2002r. jedną decyzję z wyżej podanym numerem (...)". Wg organu "jedyną decyzją wprowadzoną do obrotu prawnego jest decyzja z [...] lutego 2002r". Organ zwrócił też uwagę, że w/w decyzja z [...] lutego 2002r. "jest nieprawidłowo sporządzona"; pierwsza część strony dotyczy D. P., natomiast druga część jest powtórzeniem pierwszej, ale dotyczy innej osoby (S. G.). Wg organu "trudno znaleźć wyjaśnienie takiej sytuacji". W aktach sprawy, jak i w księgowości nie ma żadnego egzemplarza decyzji z [...] lutego 2002r. W wyżej zarysowanych okolicznościach analizowanego zagadnienia w ocenie Sądu nie ma powodów, żeby zakwestionować twierdzenie skarżącego, iż została mu doręczona przez organ jedynie w/w decyzja z [...] lutego 2002r., zwłaszcza że jest ono poparte złożonym przezeń do akt egzemplarzem tej decyzji. Skoro decyzja ta została mu doręczona, z faktem tego doręczenia należy łączyć skutki prawne w tej sprawie określone przez kpa. Doręczenie decyzji stronie oznacza wprowadzenie jej do obrotu prawnego i jako takie jest warunkiem skuteczności działania organu administracji. Organ, który wydał decyzję jest nią związany od chwili jej doręczenia; decyzja ostateczna wiąże organ, który ją wydał i inne organy w postępowaniu administracyjnym i może być wzruszana tylko w wypadkach wyraźnie wymienionych w kpa. Po wprowadzeniu decyzji do obrotu prawnego, w tej samej, rozstrzygniętej tą decyzją sprawie, organ nie może wydać nowej decyzji i powielić swego rozstrzygnięcia (bądź wydać nowe rozstrzygnięcie). Zgodnie z art. 156 §1 pkt 3 kpa organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Przepis ten mówi o decyzji wydanej w sprawie, załatwionej już inną decyzją ostateczną. Tak też stało się w sprawie niniejszej, kiedy to organ najpierw doręczył stronie w/w decyzję z [...] lutego 2002r., a następnie wydał decyzję z [...] lutego 2002r. Istnienie decyzji mającej walor rzeczy osądzonej uniemożliwia ponowne rozstrzyganie sprawy nowym orzeczeniem. Zakaz ten obwarowany jest sankcją stwierdzenia nieważności decyzji wydanej mimo wydania i wprowadzenia do obrotu prawnego decyzji wcześniejszej w tej samej sprawie. Sąd uznał fakt wydania przez organ i wprowadzenia do obrotu decyzji z [...] lutego 2002r., gdyż inaczej skarżący nie posiadałby egzemplarza tej decyzji. Nie ma w sprawie powodów, żeby źródła tego posiadania upatrywać się gdzie indziej, niż w doręczeniu decyzji przez organ (GDDP) stronie postępowania. Błędy w treści tej decyzji obciążają organ; nie mają wpływu na skuteczność doręczenia i wynikające stąd konsekwencje prawne. Nie ma też na to wpływu brak tej decyzji w aktach administracyjnych. W sumie organ nie wyjaśnił powstałego w sprawie stanu rzeczy. W świetle w/w wywodów decyzja z [...] lutego 2002r. podlega wyeliminowaniu z obrotu prawnego w drodze stwierdzenia jej nieważności. Zgodnie bowiem z art. 145 §2 w/w ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uwzględniając skargę na decyzję stwierdza nieważność decyzji, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kpa. Przechodząc do oceny zaskarżonej w sprawie decyzji z [...] lutego 2002r. i poprzedzającej ją decyzji z [...] listopada 2001r. należy podkreślić, że podstawę prawną wymienionych decyzji stanowią m. in. przepisy §9 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 27 czerwca 2000r. w sprawie opłat drogowych (Dz. U. nr 51 poz. 607). Wyrokiem z 10 grudnia 2002r. (P 6/02) Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność tych przepisów z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP. Stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności przepisów z Konstytucją oznacza dla rozpoznawanej sprawy, iż nie mogą być one uznane za prawidłową podstawę prawną wydanych decyzji administracyjnych wymierzających skarżącemu opłatę za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia. Zgodnie z art. 190 ust. 4 Konstytucji orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w innych przepisach właściwych dla danego postępowania. Z przepisu tego wynika, że skutkiem orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego o niekonstytucyjności przepisu stanowiącego podstawę prawną ostatecznej decyzji jest co do zasady powinność uchylenia takiej decyzji. Wskazać trzeba także, iż przepisem art. 82 ustawy z 1 sierpnia 1997r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. nr 102, poz. 643) wprowadzono do kodeksu postępowania administracyjnego artykuł 145a stanowiący, że można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja (§1) oraz, że skargę w takiej sytuacji wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego (§2). Stosownie zaś do art. 145 §1 pkt 1 lit b w/w ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym, Sąd uwzględniając skargę uchyla decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. W świetle powyższego należy przyjąć, iż jest zasadą, że Wojewódzki Sąd Administracyjny uchyla zaskarżoną decyzję, jeżeli stwierdzi występowanie w sprawie przesłanek do wznowienia postępowania administracyjnego. Skoro zatem – jak wykazano – powoływana okoliczność stwierdzenia przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja, jest podstawą do wznowienia postępowania administracyjnego (ustawową przesłanką wznowieniową), to stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności przepisów stanowiących podstawę prawną zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej, uzasadnia uchylenie tych decyzji przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit b oraz §2 tego przepisu, jak również na podstawie art. 152 w/w ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji wyroku (pkt 1, 2, 3). O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 i nast. tej ustawy.