II SA 4173/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki, Sędziowie NSA del. Andrzej Kuba (spr.), WSA Halina Święcicka, Protokolant st. sekr. sąd. Aleksandra Macewicz, po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2004 r. sprawy ze skargi M.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2002r. Nr [...] w przedmiocie opłaty drogowej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz M.D. kwotę [...] złote tytułem zwrotu wpisu sądowego. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2002r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez M. D. od decyzji Zarządu Województwa [...] Nr [...] z dnia [...] września 2001 roku, obciążającej w/w opłatą drogową w wysokości [...]zł za przejazd w dniu [...] września 2001 roku zespołem nienormatywnym bez zezwolenia na trasie z P. do W., orzekło na podstawie art. 138 §1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 139 k.p.a. oraz art. 13 ust. 2a ustawy z dnia 21 marca 1985 roku o drogach publicznych (Dz. U. z 2000 roku Nr 71, poz. 838, wraz z późn. zm.) utrzymać w mocy powyższą decyzję; w uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że w dniu [...] września 2001 roku, podczas kontroli zespołu składającego się z pojazdu marki [...] o nr rej. [...] wraz z naczepą typu [...] o nr rej. [...], przeprowadzonej w P., stwierdzono przekroczenie dopuszczalnych nacisków na: • drugą oś zespołu o [...]kN, • trzecią oś zespołu o [...]kN, • czwartą oś zespołu o [...]kN, • piątą oś zespołu o [...]kN. Protokół z zatrzymania i kontroli pojazdu został podpisany – bez zastrzeżeń i uwag – przez kierującego powyższym zespołem Pana M.B.. Decyzją Nr [...] z dnia [...] września 2001 roku Zarząd Województwa [...] obciążył właściciela powyższego zespołu, Pana M.D., opłatą drogową w wysokości [...]zł za przejazd zespołem nienormatywnym bez zezwolenia na trasie z P. do W.. Od powyższej decyzji Pan M.D. wniósł odwołanie, podnosząc, iż długość trasy przejazdu przedmiotowego zespołu nienormatywnego wynosiła [...] km, a nie, jak wynika z załączników do zaskarżonej decyzji, [...] km, a nadto, że organ pierwszej instancji przyjął błędne dane wyjściowe przy obliczaniu wysokości należnej opłaty, w tym – przede wszystkim – niewłaściwe przyjęcie, że na drodze krajowej dopuszczalny nacisk osi składowej pojazdu przy odległości pow. [...] m od sąsiedniej bliższej osi składowej wynosi [...]kN miast [...] kN, a na znacznej części trasy przejazdu dopuszczalny nacisk wynosi [...] kN. Rozpatrując powyższą sprawę SKO zważyło co następuje: Zgodnie z dyspozycją art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 roku o drogach publicznych (Dz. U. z 2000r., Nr 71, poz. 838, wraz z późn. zm.), korzystanie z dróg publicznych może być uzależnione, w przypadkach określonych w ust. 2, od wniesienia opłat drogowych. Ust. 2 pkt 3 cytowanego przepisu stanowi, iż opłaty mogą być pobierane za przejazdy po drogach publicznych pojazdów zarejestrowanych w kraju lub za granicą, z ładunkiem lub bez ładunku, o masie, naciskach osi lub wymiarach przekraczających wielkości określone w odrębnych przepisach, ust. 2a nadmienia zaś, że za przejazd po drogach publicznych pojazdów, o których mowa w ust. 2 pkt. 3, bez zezwolenia określonego przepisami Prawa o ruchu drogowym lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu (...) pobiera się kary pieniężne. Wysokość kar pieniężnych, o których mowa w ust. 2a, określa – zgodnie z dyspozycją ust. 2b tegoż przepisu – załącznik do ustawy. Co prawda ostatni z wymienionych przepisów wszedł w życie w dniu 1 stycznia 2002 roku, ma on jednak zastosowanie do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Podkreślić w tym miejscu należy, iż – zgodnie z §3a Rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 lutego 1993 roku w sprawie warunków technicznych i badań pojazdów (Dz. U. z 1996r. Nr 155, poz. 772, wraz z późn. zm.) – za oś pojedynczą uważa się oś oddaloną od osi sąsiedniej o więcej niż 2m lub dwie sąsiednie osie oddalone od siebie o mniej niż 1m, za oś wielokrotną zaś – zespół złożony z dwóch lub więcej osi, zwanych "osiami składowymi", w którym odległość między sąsiednimi osiami składowymi jest nie mniejsza niż 1m i nie większa niż 2m. Tym samym poddany kontroli pojazd stanowiący własność odwołującego posiadał trzy (a nie pięć, jak przyjął organ pierwszej instancji) osie – dwie pierwsze pojedyncze i trzecią wielokrotną (potrójną). Z akt niniejszej sprawy wynika, że podczas badania przeprowadzonego w dniu [...] września 2001 roku na drodze, na której dopuszczalny nacisk na oś pojedynczą pojazdu wynosił [...] kN (co wyraźnie wskazano w protokole z przeprowadzonych czynności kontrolnych) stwierdzony nacisk na osie pojazdu stanowiącego własność M. D. wynosił: • [...]kN w przypadku drugiej osi (oś pojedyncza), • [...]kN w przypadku trzeciej osi (oś składowa osi wielokrotnej), • [...]kN w przypadku czwartej osi (oś składowa osi wielokrotnej), • [...]kN w przypadku piątej osi (oś składowa osi wielokrotnej), a co za tym idzie, wysokość należnej kary pieniężnej w niniejszej sprawie, zgodnie ze wspomnianym załącznikiem do ustawy o drogach publicznych, wynieść powinna: • [...]zł w przypadku drugiej osi, • [...]zł w przypadku trzeciej osi, • [...]zł w przypadku czwartej osi, • [...]zł w przypadku piątej osi, w sumie – [...]zł. Skład Orzekający nie widzi jednak możliwości – mając na uwadze dyspozycję art. 139 k.p.a. – korekty zaskarżonej decyzji w tej części. Ostatecznie zatem Pan M.D. zobowiązany jest do zapłaty kary w wysokości ustalonej w zaskarżonej decyzji, tj. w kwocie [...]zł. Powyższą ostateczną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego M.D. wnosząc o jej uchylenie z powodu naruszenia przepisów prawa, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów art. 13 ust. 2b ustawy o drogach publicznych oraz rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 lutego 1993r. w sprawie warunków technicznych i badań pojazdów. Zdaniem skarżącego organ odwoławczy dokonał własnej oceny i interpretacji i wyliczył karę pieniężną, której w ogóle nie było, gdyż były tylko opłaty drogowe, o których mowa w art. 13 ust. 2c, ust. 4, a których wysokość określało rozporządzenie Rady Ministrów z 27.VI.2000r. w sprawie opłat drogowych i na podstawie którego naliczono mu opłaty drogowe w decyzji organu I instancji. Organ odwoławczy nie odniósł się do zarzutów skarżącego zawartych w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 10 grudnia 2002r. P 6/02 wydanym po rozpoznaniu pytania prawnego Naczelnego Sądu Administracyjnego o zbadanie zgodności m.in. §9 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 czerwca 2000r. o opłatach drogowych (Dz. U. nr 51, poz. 607) z art. 2 i art. 92 ust. 1 Konstytucji RP orzekł, że §9 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 tego rozporządzenia jest niezgodny z art. 92 ust. 1 oraz nie jest niezgodny z art. 2 Konstytucji RP. W obszernym uzasadnieniu Trybunał powołał się na swój wcześniejszy wyrok z dnia 27 kwietnia 1999r. P 7/98, w którym stwierdził, że §4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 października 1996r. w sprawie opłat drogowych był niezgodny z art. 2 i art. 92 ust. 1 Konstytucji RP przez to, że naruszał zakres ustawowego upoważnienia oraz stanowił przepis o charakterze represyjnym. Stwierdził w związku z tym, że ustalanie opłaty za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia na podstawie §9 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 czerwca 2000r. w sprawie opłat drogowych następuje w istocie w taki sam sposób, jak ustalenie tej opłaty na podstawie §4 ust. 1 rozporządzenia RM z dnia 14 października 1996r. w sprawie opłat drogowych, uznanego przez Trybunał za niekonstytucyjny. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 czerwca 2000r. w sprawie opłat drogowych, pomimo wspomnianego, wcześniejszego wyroku TK w sprawie P 7/98 powtórzyło i utrzymało przepisy niezgodne z Konstytucją. Mając to na względzie należało przyjąć, że kwestionowane przepisy rozporządzenia RM z dnia 27 czerwca 2000r. w sprawie opłat drogowych zostały wydane na podstawie niekonstytucyjnego upoważnienia ustawowego (bez ustawowego upoważnienia) i dlatego są niezgodne z art. 92 ust. 1 konstytucji RP. W rozpoznawanej sprawie decyzja administracyjna została wydana na podstawie §9 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 czerwca 2000r. w sprawie opłat drogowych. Stosownie do art. 145a §1 k.p.a. w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, można żądać wznowienia postępowania administracyjnego. Natomiast przepis art. 22 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o NSA zobowiązuje ten Sąd do uchylenia decyzji w razie zaistnienia naruszenia prawa, dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. W świetle tej regulacji prawnej rozważanie zarzutów podniesionych w skardze staje się zbędne. Wprawdzie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w zaskarżonej decyzji podkreśliło, że zakwestionowany przepis §9 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 czerwca 2000r. w sprawie opłat drogowych nie obowiązuje od 1 stycznia 2002r., kiedy to zostały uregulowane nowe zasady pobierania kar (w oparciu o przepisy ustawy o drogach publicznych), ale ostatecznie utrzymało w mocy decyzję organu I instancji wymierzającą opłatę drogową na podstawie wyeliminowanego przez Trybunał Konstytucyjny przepisu §9 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 cyt. wyżej rozporządzenia RM. Zatem należało przyjąć, że zaskarżona decyzja oparta została również na podstawie §9 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów, gdyż art. 13 ust. 2a ustawy o drogach publicznych nie stanowił podstawy wymierzenia skarżącemu opłaty drogowej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze słusznie zauważyło, że nie mogło zastosować w tej sprawie nowego przepisu art. 13 ust. 2a ustawy o drogach publicznych wprowadzonego przez ustawę z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym (Dz. U. nr 125, poz. 1371) przepisem art. 99 pkt 1, ale nie dlatego, że był on surowszy i stał temu na przeszkodzie art. 139 k.p.a., ale przede wszystkim z uwagi na to, że nie można stosować przepisu prawa wstecz do zdarzenia, które zaistniało przed uchwaleniem tego przepisu (art. 13 ust. 2a ustawy o drogach publicznych). Zdarzenie (przejazd pojazdem nienormatywnym) miało miejsce [...] września 2001r., a decyzja organu I instancji nosi datę [...] września 2001r. Jeśli okazało się na skutek orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, że podstawa materialnoprawna decyzji o wymierzeniu podwyższonej opłaty drogowej została uznana za niezgodną z Konstytucją, to ewentualnie pozostaje rozważenie, czy nie należałoby wymierzyć zwykła opłatę za przejazd pojazdem nienormatywnym za zezwoleniem właściwego organu, gdyż brak jest innej podstawy prawnej do wymierzenia opłaty za przejazdy pojazdem nienormatywnym w tym okresie. Z powyższych względów na podstawie art. 145 § 1 lit. b i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.