II SA 4183/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Gronowski Sędziowie: Asesor WSA Piotr Borowiecki Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka (spr.) Protokolant Anna Błaszczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi E. M. na uchwałę Krajowej Rady Notarialnej z dnia [...] sierpnia 2003 r. Nr [...] w przedmiocie opinii w sprawie odwołania ze stanowiska notariusza oddala skargę Rada Izby Notarialnej w [...] postanowieniem z dnia [...] czerwca 2003 r. pozytywnie zaopiniowała wszczęcie postępowania w sprawie odwołania Pani E. M. ze stanowiska notariusza w [...] i poparła swój wniosek z dnia [...] października 2001 r. o odwołanie Pani E. M. ze stanowiska notariusza w [...]. W uzasadnieniu wskazała, iż w wyniku przeprowadzonych trzech wizytacji notariusz uzyskała trzy negatywne oceny. Pierwsza wizytacja została przeprowadzona we wrześniu 1998 roku, druga w lipcu 2002 roku przeprowadzona na zlecenie Rady Izby Notarialnej w [...], trzecia w dniach [...] i [...] lutego 2003 roku przeprowadzona na polecenie Ministra Sprawiedliwości. Pani notariusz nie wywiązuje się z podstawowych obowiązków korporacyjnych jak i nałożonych przez ustawę – Prawo o notariacie, uchybia powadze i godności zawodu notariusza. Ponadto, w uzasadnieniu wskazano, iż przy wydaniu postanowienia miano na uwadze liczne postępowania dyscyplinarne toczące się w stosunku do notariusz. Na powyższe postanowienie Pani E. M. złożyła zażalenie do Krajowej Izby Notarialnej, w którym zarzuciła bezprawne wszczęcie postępowanie o jej odwołanie, wydanie opinii wszczęcia postępowania, podczas, gdy przepis wymaga opinii co do odwołania, kwestionowała uzyskanie trzech negatywnych ocen z wizytacji, podważała związek opinii z postępowaniami dyscyplinarnymi. Krajowa Rada Notarialna uchwałą Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2003 r. utrzymała w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z art. 16 § 3 Prawa o notariacie, Minister Sprawiedliwości może odwołać notariusza, który uzyskał dwie ujemne oceny w wyniku kolejnych wizytacji przeprowadzonych przez wizytatora samorządu notarialnego lub właściwy organ Ministra Sprawiedliwości. Odwołanie następuje po zasięgnięciu opinii rady właściwej izby notarialnej wydanej na wniosek Ministra Sprawiedliwości, w terminie miesięcznym od daty wpływu wniosku. Bezskuteczny upływ tego terminu nie wstrzymuje rozpatrzenia odwołania. Decyzja o odwołaniu należy wyłącznie do Ministra Sprawiedliwości, który wszczynając postępowanie nie jest związany wnioskiem żadnego innego organu, działanie w tej sprawie jest zawsze działaniem z urzędu. Ustawa nakłada obowiązek zasięgnięcia opinii ale Minister Sprawiedliwości nie jest związany treścią takiej opinii. Nie można na tej podstawie wnioskować, iż rada izby notarialnej nie posiada uprawnienia do informowania organu o uchybieniach w pracy notariuszy, uchybień powagi i godności zawodu. W kompetencjach rady izby notarialnej zawartych w art.. 35 pkt 2 Prawa o notariacie mieści się możliwość zgłaszania wniosku o rozważenie odwołania notariusza na podstawie art. 16 § 3 tej ustawy. Ponadto, w uzasadnieniu wskazano, iż teza zaskarżonego postanowienia sformułowana została niefortunnie, gdyż przedmiotem uchwały (postanowienia) ma być opinia w przedmiocie odwołania a nie w przedmiocie wszczęcia postępowania o odwołanie notariusza ale z treści uzasadnienia uchwały niezbicie wynika, że Rada Izby Notarialnej w [...] pracę i postawę notariusz E. M. ocenia negatywnie i w związku z tym Rada jasno wyraża swój pogląd, że odwołanie ze stanowiska notariusza jest uzasadnione. Niewłaściwe sformułowanie samej tezy postanowienia nie można uznać za uchybienie dające podstawę do uchylenia rozstrzygnięcia. W skardze złożonej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Pani E. M. wnosiła o stwierdzenie nieważności postanowienia zarzucając mu jej naruszenie przepisów art. 35 pkt 1 i art. 16 § 3 Prawa o notariacie powtarzając te same argumenty jak w zażaleniu. Zarzucała także naruszenie przepisu art. 127 § 2 kpa podnosząc, iż Krajowa Rada Notarialna zamiast postępowania zażaleniowego wynikającego z art. 106 § 5 w związku z art. 144 kpa orzekła w trybie postępowania odwoławczego. Podnosiła szereg innych zarzutów nie odnoszących się bezpośrednio do rozstrzygnięcia a związanych z wszczęciem postępowania o jej odwołanie. (daty wszczęcia postępowania, organu właściwego do wszczęcia postępowania). Zarzucała naruszenie art. 7 i art. 77 kpa. Minister Sprawiedliwości w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przedmiotem rozpoznania jest skarga wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W dniu 1 stycznia 2004 r. weszła w życie ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne. Niniejsza sprawa została przekazana do rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu. Stosownie do art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowi inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Rozpoznając sprawę w świetle powołanych kryteriów, skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 16 § 3 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie (tekst jednolity Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 369) Minister Sprawiedliwości może odwołać notariusza, który uzyskał dwie ujemne oceny w wyniku kolejnych wizytacji przeprowadzonych przez wizytatora samorządu notarialnego lub właściwy organ Ministra Sprawiedliwości. Odwołanie następuje po zasięgnięciu opinii rady właściwej izby notarialnej wydanej na wniosek Ministra Sprawiedliwości, w terminie miesięcznym od daty wpływu wniosku. Bezskuteczny upływ tego terminu nie wstrzymuje rozpatrzenia odwołania. Zaskarżone postanowienie jest opinią wyrażoną na wniosek Ministra Sprawiedliwości. Organy samorządu notarialnego współdziałają w postępowaniu związanym z odwołaniem notariusza na podstawie cytowanego art. 16 § 3 i rada izby notarialnej miała obowiązek wydania opinii. Zgodnie z art. 35 pkt 1 ustawy Prawo o notariacie, opiniowanie wniosków w przedmiocie powoływania i odwoływania notariuszy i asesorów notarialnych należy do zakresu działania rady notarialnej. Postanowienie zostało wydane w trybie art. 106 kpa przez radę izby notarialnej w składzie pięciu osób: prezesa, wiceprezesa i trzech członków rady. Rada izby notarialnej wyraziła negatywną opinię o notariusz, używając niefortunnego określenia, iż "pozytywnie opiniuje wszczęcie postępowanie w sprawie odwołania". Krajowa Rada Notarialna, która rozpatrzyła zażalenie na postanowienie rady izby notarialnej i podjęła we właściwym trybie uchwałę, powyższe uchybienie dostrzegła i zasadnie wskazała, iż nie stanowi ono uchybienia, które dawałoby podstawy do uchylenia zaskarżonego postanowienia. Sąd podzielił tę ocenę. Należy podkreślić, iż wydanie opinii jest realizacją obowiązku współdziałania organów samorządu notarialnego w odwołaniu notariusza przez Ministra Sprawiedliwości; postępowanie to nie jest samodzielnym postępowaniem a tylko stadium postępowania, które prowadzi Minister Sprawiedliwości. Podnoszone zatem przez skarżącą zarzuty odnoszące się do postępowania prowadzonego przez Ministra Sprawiedliwości nie mogły być rozpatrzone przez organy tylko współdziałające przy wydawaniu decyzji przez ministra. W ocenie Sądu oceny z wizytacji i prowadzone postępowania dyscyplinarne dawały podstawy dla wyrażenia opinii o notariusz. Mając powyższe na względzie Sąd uznał skargę za nieuzasadnioną i na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w sentencji.