II SA 419/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Maria Jagielska (spr.) Sędziowie del. NSA - Anna Robotowska WSA - Magdalena Bosakirska Protokolant - Aleksandra Macewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2004 r. sprawy ze skargi Z. w W. SA na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] września 2000 r. Nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa z rejestracji znaku towarowego słownego VITA zarejestrowanego pod nr [...] 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu, 3) zasądza od Urzędu Patentowego na rzecz Z. w W. SA kwotę 700 zł (siedemset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Sygn.6 II SA 419/02 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] września 2000r Urząd Patentowy, działając w trybie postępowania spornego, po rozpatrzeniu wniosku B. Spółka z o.o. z siedzibą w B. przeciwko Z. w W. S.A. z siedzibą w W. o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego słownego VITA zarejestrowanego pod nr [...], na podstawie art. 49 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 7 ust. 2 i art. 8 pkt 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1985r. o znakach towarowych ( Dz. U. Nr 5, poz. 17 z poźn. zm.) unieważnił prawo z rejestracji znaku towarowego słownego VITA zarejestrowanego pod nr [...]. W uzasadnieniu podał, że oznaczenie słowne VITA użyte zostało w Polskiej Normie PN-77/A -86907 charakteryzującej właściwości, w tym składniki, wymagania jakościowe jakim powinien odpowiadać znormalizowany wyrób tj. rodzaj margaryny - masło roślinne VITA, a zatem samo oznaczenie VITA obok innych oznaczeń masła roślinnego jak np. NOVA stanowiło nazwę rodzajową margaryny i wypełniało dyspozycje przepisu art. 7 ust.2 ustawy o znakach towarowych. Urząd stanął na stanowisku, iż stosowanie oznaczenia VITA informowało o określonym gatunku margaryny, nie wyróżniało zaś poprzez jego zastosowanie określonego producenta. Zakładając, że uprawniony ze znaku zachowuje dla margaryny VITA skład i właściwości odpowiadające dawnej normie, uznał że w takiej sytuacji znak VITA pełni nadal funkcję nazwy rodzajowej, a zatem jako oznaczenie ogólnoinformacyjne jest wyłączony z rejestracji na zasadzie art. 7 ust. 2 cyt. ustawy i może być stosowany przez innych wytwórców masła roślinnego stosujących recepturę z dawnej normy. Równocześnie Urząd dodał, że jeśli uprawniony ze znaku nie stosuje normy już nie obowiązującej, lecz określającej właściwości masła roślinnego VITA i oznacza inne towary nazwą VITA, to jego zachowanie nosi znamiona wprowadzania nabywcy w błąd co do rodzaju towaru, jest nieuczciwe i sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, a tym samym rejestracja znaku jest niedopuszczalna na zasadzie art. 8 pkt 1 ustawy. W odwołaniu od powyższej decyzji, która jako skarga została przekazana przez Urząd Patentowy do Naczelnego Sądu Administracyjnego, uprawniony do znaku domagał się uchylenia powyższej decyzji zarzucając jej naruszenie przepisów prawa materialnego: art. 30 ust.l, art.29, art. 7 ust.2, i art.8 ust.l ustawy z dnia 31 stycznia 1985r. o znakach towarowych ( Dz. U. Nr 5, poz. 17 z późn. zm.) w związku z art. 315 ust. 3 ustawy z dnia 30 czerwca 2000r. - prawo własności przemysłowej ( Dz. U. z 2000r. Nr 49, poz. 508 z późn. zm.) oraz art. 107 § 3 Kpa. Podniósł, iż wyraz VITA nie może stanowić nazwy rodzajowej, bo gdyby tak było w istocie, to Urząd Patentowy nie zarejestrowałby znaku towarowego VITA jako znaku samodzielnego aż 17 razy. Uznał, że stanowisko Urzędu w świetle art. 7 ust. 2 i art. 8 pkt 1 ustawy o znakach towarowych jest nietrafne. Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym pełnomocnicy uprawnionego podnieśli brak interesu prawnego zainteresowanego w sprawie. Podnieśli, iż Urząd Patentowy nie zajął się tym zagadnieniem wstępnym, milcząco uznając wnioskodawcę za stronę postępowania spornego w sprawie. Urząd Patentowy w odpowiedzi na odwołanie - skargę poinformował Sąd, że skarga wpłynęła w terminie i nie podnosi okoliczności wskazujących na naruszenie prawa, wobec czego brak jest podstaw do jej uwzględnienia. Zainteresowany – B. S.A. wniósł o oddalenie odwołania i utrzymanie w mocy decyzji Urzędu Patentowego z dnia [...] września 2000r. podtrzymując swoje stanowisko zaprezentowane w postępowaniu przed Urzędem Patentowym i dodając, że fakt wielokrotnej rejestracji wyrazu VITA nie ma znaczenia w przedmiotowej sprawie, albowiem dotyczy towarów i usług całkowicie odmiennych od będącego przedmiotem sporu. Na podstawie art. 318 ust.2 ustawy z dnia 30 czerwca prawo o własności przemysłowej, sprawa przekazana została do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaś w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sadów powszechnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ) na podstawie art. 97 § 1 tej ustawy, odwołanie od decyzji Urzędu Patentowego podlega jako skarga rozpatrzeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do art. 3 § 1 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w tej ustawie i ustawach szczególnych, które przewidują kontrolę sądową. Tak więc, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie konkretnej sprawy stanowiącej przedmiot postępowania administracyjnego, a jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia, które zapadło w danym postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i procesowym. Analizując skargę pod takim właśnie kątem, zasługuje ona na uwzględnienie. Zarzucany przez skarżącego w niniejszej sprawie brak interesu prawnego po stronie wnioskodawcy został podniesiony po zakończeniu postępowania spornego, dopiero na rozprawie podczas postępowania sądowoadministracyjnego. Urząd Patentowy rozpoznając wniosek B. S.A. przyznał temu podmiotowi interes prawny w sposób milczący, albowiem w tym zakresie nie wypowiadał się, a uprawniony ze znaku ani w odpowiedzi na wniosek, ani w trakcie rozprawy administracyjnej nie kwestionował tej okoliczności. W teorii prawa oraz w orzecznictwie sądowym, upatruje się istotę interesu prawnego w jego związku z konkretną normą prawa materialnego, przy czym nie musi ona się wywodzić ze sfery prawa publicznego. Źródłem interesu prawnego jest norma prawna, na podstawie której w postępowaniu administracyjnym określony podmiot, w określonym stanie faktycznym może domagać się konkretyzacji jego uprawnień lub obowiązków, bądź żądać przeprowadzenia kontroli określonego aktu lub czynności w celu ochrony jego praw i obowiązków przed naruszeniami dokonanymi tym aktem i doprowadzenia tego aktu do stanu zgodnego z prawem. Stwierdzenie istnienia interesu prawnego wymaga więc ustalenia istnienia tego związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającego na tym, że akt stosowania prawa może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie prawa materialnego Wnioskodawca – B. S.A. prowadząc działalność gospodarczą mają prawo do swobodnego dostępu do oznaczeń ogólnoinformacyjnych, które to uprawnienie wywodzi się z art. 20 Konstytucji RP i z art. 5 ustawy z dnia 19 listopada 1999r. - Prawo działalności gospodarczej ( Dz. U. Nr 101, poz. 1178 z późn. zm. ). Z zebranego materiału dowodowego wynika, że wnioskodawca jest producentem towarów w klasie 29 i że w jakimś okresie oznaczał masło roślinne przez siebie produkowane znakiem VITA. Jeżeli zatem kwestionowany znak okazałby się oznaczeniem ogólnoinformacyjnym, to rejestracja jego na rzecz jednego wyłącznie podmiotu oznaczałaby utrudnienie posługiwania się nim przez inne podmioty. Wówczas uczestnik postępowania miałby niewątpliwie interes prawny w kwestionowaniu decyzji administracyjnej ustanawiającej wyłączność posługiwania się znakiem przez Z. w W. S.A. Oceniając zaskarżoną decyzję należy podnieść, iż każdy organ władzy publicznej prowadząc postępowanie obowiązany jest przestrzegać we wszystkich stadiach postępowania zasad ogólnych określonych w art. 6 do 16 kodeksu postępowania administracyjnego (kpa), bowiem zasady te, a w szczególności zasada uwzględnienia interesu indywidualnego i społecznego oraz zasada prawdy obiektywnej, określone w art. 7 kpa. wpływając na kształt postępowania administracyjnego, wpływają wprost na sferę stosunków materialnoprawny ch. Urząd Patentowy unieważniając prawa z rejestracji znaku towarowego słownego VITA dokonanego na rzecz Z. w W. S.A. nie wyjaśnił wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Znalazło to przede wszystkim wyraz w uzasadnieniu decyzji, w którym Urząd przyjął za podstawę prawną art. 7 ust.2 i art. 8 pkt 1 ustawy o znakach towarowych, lecz nie w sposób pewny tylko warunkowy i alternatywny ( str. 5 uzasadnienia — pierwsze 23 wiersze ). Nie ustalił, czy uprawniony ze znaku, wprowadzając na rynek margarynę oznaczoną słowem VITA, stosuje nieobowiązującąjuż normę PN-77/A-86907, lecz założył ten fakt i w ten sposób wyprowadził wniosek o braku znamion odróżniających znaku VITA, który stanowi tylko nazwę rodzajową. Następnie, Urząd przyjmując założenie przeciwne ( nie ustalając tego faktu ) tj. że uprawniony nie stosuje normy PN-77/A-86907, uznał że takim działaniem uprawniony narusza zasady współżycia społecznego, postępuje nieuczciwie, co dyskwalifikuje zdolność rejestrową znaku na podstawie art. 8 pkt 1 cyt. ustawy. Taki sposób rozumowania i rozstrzygania w sprawie jest niedopuszczalny. Co prawda, w rozważaniach wstępnych dotyczących wyjaśniania wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych sprawy możliwe jest uwzględnianie różnych aspektów i wynikających z nich konsekwencji, a w rezultacie różnych wariantów rozstrzygnięcia, to jednak rozstrzygnięcie końcowe w danej sprawie winno być jednoznaczne i czytelne wprost dla adresata. Od każdej władzy publicznej działającej według pryncypiów państwa prawnego, jednostka będąca adresatem działania władzy ma bowiem prawo oczekiwać nie tylko pełnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, ale także podjęcia jasnego, niebudzącego wątpliwości co do treści stanowiska organu władzy w tej sprawie. Tym oczekiwaniom stron i uczestników postępowania nie odpowiada sytuacja, w której organ administracji publicznej formułując swoje stanowisko określa je w sposób alternatywny, niejednoznaczny choćby miało to miejsce nie w sentencji, a w uzasadnieniu decyzji. Urząd Patentowy nie przeprowadzając pełnego postępowania dowodowego, nie ustalił ostatecznie okoliczności faktycznych i w ten sposób z jednej strony przyjął, iż znak VITA jako nazwa rodzajowa nie ma zdolności rejestrowej, a z drugiej strony przyjął, że rejestracja znaku VITA jest sprzeczna z zasadami współżycia społecznego i niedopuszczalna na zasadzie art. 8 ust. 1 u.z.t. Tego rodzaju ustalenia przeczą sobie wzajemnie, bowiem art. 8 u.z.t. wymienia bezwzględne przeszkody rejestracji znaku towarowego i służy wyeliminowaniu z ochrony tych oznaczeń, które odpowiadają warunkom określonym w art. 4, 6 i 7 u.z.t. czyli posiadającym zdolność rejestrową. Należy również podkreślić, iż wątpliwe jest opieranie całego rozstrzygnięcia na nieistniejącej i nieobowiązującej już w dacie zgłoszenia znaku do rejestracji Polskiej Normie PN 77/A-86907. Jak już zwracano uwagę w orzecznictwie, za daleko idące byłoby odmawianie znakowi towarowemu zdolności odróżniającej tylko z racji użycia czy nawiązania w nim do elementów zawartych w przepisach prawnych, normach czy stanie wiedzy i decydująca w tym zakresie powinna być ocena, czy mimo użycia w znaku towarowym elementu, którym posługiwała się w/w norma , znak spełnia swą funkcję odróżniającą czy też nie ( wyrok NSA z dnia 11 lipca 2002r. II SA 3860/01 ). Jeżeli funkcja wyróżniająca znaku została zachowana, czego Urząd Patentowy nie ustalił, brak byłoby uzasadnienia dla unieważnienia znaku na tej podstawie, jeżeli nie zachodziłyby przeszkody dla rejestracji określone w art. 8 lub 9 u.z.t. Nie można jednak, jak już to wyżej wskazano, uznać że Urząd stwierdził okoliczności wykluczające rejestrację. Reasumując, Urząd Patentowy wydając decyzję unieważniającą prawo z rejestracji znaku towarowego słownego VITA zarejestrowanego pod nr [...] na rzecz Z. w W. S.A. naruszył art. 7 i 77 § 1, 80 i 107 § 3 kpa, co miało wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podst. Art. 145 § 1 pkt lc) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ) orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na zasadzie art.200 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach postępowania orzeczono na zasadzie art.200 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.