II SA 4203/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska, Sędziowie WSA Magdalena Bosakirska, Asesor WSA Andrzej Czarnecki /spr./, Protokolant Sylwia Urbańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 czerwca 2004 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] listopada 2002 r. Nr [...] w przedmiocie wymiany prawa jazdy stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Starosty [...] z dnia [...] października 2002 r. Nr [...] Decyzją z dnia [...].10.2002 r. ([...]) na podstawie art. 97 ustawy z dnia 20.06.1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 98, poz. 602 ze zm.) oraz § 2 i § 7 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14.12.2001 r. w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 150, poz. 1680) i art. 104 § 1 k.p.a. Starosta [...] odmówił J. W. wydania prawa jazdy w zakresie kategorii A i E. J. W. wystąpił o wymianę prawa jazdy kategorii A,B,C,E,T nr [...] wydanego przez Urząd Gminy K.. Na podstawie § 7 ust. 1 pkt 1 lit. d) rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14.12.2001 r. wszczęto postępowanie w celu wydania prawa jazdy i weryfikacji posiadanego dokumentu przez J. W. stwierdzając że w danych ewidencyjnych brak jest akt dotyczących uprawnień wnioskodawcy w zakresie posiadania prawa jazdy na kategorie A oraz E. W prawie jazdy nr [...] oraz w aktach ewidencyjnych brak jest dokładnej daty podjęcia decyzji wydania prawa jazdy kategorii A,B,C,E,T. Z rejestru wydanych druków praw jazdy Urzędu Gminy K. wynika, że dokument serii [...] nr [...], którym posługiwał się wnioskodawca, został wydany dnia 03.02.1993 r. a w tej dacie wymogiem uzyskania prawa jazdy kat. A oraz E było ukończenie szkolenia, wykazanie się sprawnością fizyczną i psychiczną oraz złożenie egzaminu. Nadto stwierdzono, że w rejestrze wydanych druków praw jazdy pod dokumentem prawa jazdy serii [...] nr [...] widnieje J. U. a w aktach ewidencyjnych J. W. brak jest dokumentów potwierdzających wydanie tego prawa jazdy jemu. J. W. oświadczył, że egzamin na prawo jazdy kat. A,B,T złożył w 1982 r. [...] Urząd Wojewódzki – Delegatura w R. – nie potwierdził by posiadał dane o zdaniu egzaminu przez wnioskodawcę na prawo jazdy kat. A, w aktach znajdowało się jedynie zaświadczenie o ukończeniu kursu na prawo jazdy tej kategorii. Przesłuchany w charakterze strony J. W. oświadczył, że nie zdawał egzaminu na prawo jazdy kat. E, a uprawnienia na tę kategorie otrzymał po złożeniu zaświadczenia potwierdzającego wykonywanie pracy na stanowisku kierowcy pojazdów samochodowych o tonażu powyżej 3,5 t. W związku z powyższym organ administracji stwierdził, że zaświadczenie to nie spełnia wymagań do wydania uprawnień w zakresie prawa jazdy kategorii E. Z uzyskanych danych o uprawnieniach do kierowania pojazdami samochodowymi organ administracji nie mógł potwierdzić, by wnioskodawca uzyskał uprawnienia w zakresie prawa jazdy kat. A oraz E. Nie można bowiem uznać, zdaniem organu, że uprawnienia te wynikają z przedstawionego prawa jazdy, gdyż dokument ten nie nadaje uprawnień do prowadzenia pojazdów. Uprawnienia te nadają dokumenty źródłowe (decyzje komisji egzaminacyjnej) po spełnieniu przez kandydata wymagań określonych właściwymi przepisami. Od decyzji Starosty [...] J. W. odwołał się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. wyjaśniając, że egzamin na prawo jazdy kat. A składał razem z egzaminem na kat. B i T. Skarżący przyznaje, że egzaminu na prawo jazdy kat. E nie składał, gdyż otrzymał je na podstawie zaświadczenia o wykonywanej pracy na stanowisku kierowcy pojazdów samochodowych powyżej 3,5 t. Po uzyskaniu zaświadczenia w dniu 05.04.1992 r. lub następnego dnia zgłosił się do Urzędu Gminy w K. i otrzymał nowe prawo jazdy nr [...] na kategorie A,B,C,E i T. Skarżący uważa, że brak jego dokumentów w archiwach urzędu nie może obciążać jego, gdyż jest wynikiem nierzetelnie prowadzonej dokumentacji przez urząd. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...].11.2002 r. ([...]) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Z materiałów sprawy kolegium stwierdza, że skarżący prawo jazdy kat. B i T serii [...] uzyskał w dniu 11.01.1983 r. zaś prawo jazdy kat. B,C i T serii [...] otrzymał w dniu 10.04.1985 r. Zgodnie z zaświadczeniem z dnia 31.03.1981 r. wydanym przez Polski Związek Motorowy Ośrodek Szkolenia Motorowego w S. J. W. ukończył kurs z wynikiem pozytywnym na prawo jazdy kat. A. Skarżący oświadczył, że prawo jazdy kat. A uzyskał w roku 1982, razem z prawem jazdy na kat. B i T, jednakże z protokółu egzaminu Polskiego Związku Motorowego w S. z dnia 14.12.1982 r. wynika, że złożył egzamin tylko na prawo jazdy kat. B i T. Skarżący posługiwał się prawem jazdy serii [...] nr [...] na kat. A,B,C,E, i T, a z rejestru wydanych druków tych praw jazdy wynika, iż prawo jazdy tej serii zostało wydane w roku 1993. W tym czasie obowiązywało rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 10.03.1992 r. w sprawie uzyskania uprawnień do kierowania pojazdami i uprawnień instruktorów, wykładowców, egzaminatorów oraz w sprawie szkoleń i egzaminów (Dz. U. Nr 33, poz. 146 ze zm.). Zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 1 tego rozporządzenia warunkiem uzyskania prawa jazdy kat. A było ukończenie szkolenia lub nauki w szkole uwzględniającej program kursu programowego na określony rodzaj uprawnień i kursu nauki kierowania pojazdami poprzedzonego zdaniem z wynikiem pozytywnym egzaminu państwowego z części teoretycznej. Skarżący nie wykazał się żadnym z tych dokumentów. Kolegium uznało za uzasadnione stanowisko organu I instancji nieuwzględniające zaświadczenia skarżącego, jako dokumentu świadczącego o uzyskaniu prawa jazdy na kat. E, gdyż zaświadczenie to nie spełniało wymagań § 2 ust. 2 pkt 2 powołanego rozporządzenia. Na powyższą decyzję i decyzję ją poprzedzającą J. W. złożył skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnosząc o wydanie prawa jazdy kategorii E. W uzasadnieniu skargi oświadcza, że czuje się skrzywdzony w szczególności tym, iż nie może otrzymać prawa jazdy kat. E, które jest mu niezbędne do wykonywania pracy. Skarżący uważa, że prawo jazdy kat. E otrzymał zgodnie z obowiązującymi przepisami, wykonywał pracę przez dziesięć lat na jego podstawie, a obecnie bezpodstawnie się je kwestionuje. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R., podtrzymując swoje motywy zawarte w zaskarżonej decyzji, wnosiło o oddalenie skargi. Na podstawie art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz w oparciu o art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), Wojewódzki Sad Administracyjny zważył co następuje; W rozpoznawanej sprawie Sąd stwierdził, że organy administracji samorządowej wydały decyzje z rażącym naruszeniem prawa. J. W. wystąpił z wnioskiem o wymianę prawa jazdy i na tą okoliczność został przesłuchany w charakterze strony. Fakt ten wskazuje jednoznacznie na to, że organy administracji nie miały wątpliwości co kierunku wniosku skarżącego. Tymczasem postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone w zakresie wydania a nie wymiany prawa jazdy. Dowodzą tego przepisy stanowiące podstawę rozstrzygnięcia zastosowane zarówno przez organ I instancji, jak i przez organ odwoławczy. Pierwszy z tych organów oparł się na rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 150, poz. 1680 ze zm.), drugi powołał w uzasadnieniu rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 10.03.1992 r. w sprawie uzyskania uprawnień do kierowania pojazdami i uprawnień instruktorów, wykładowców, egzaminatorów oraz w sprawie szkoleń i egzaminów (Dz. U. Nr 33, poz. 146 ze zm.). Zgodnie z § 5 ust. 1, 3 i 4 rozporządzeniu Ministra Infrastruktury w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami oraz z § 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej w sprawie uzyskania uprawnień do kierowania pojazdami i uprawnień instruktorów, wykładowców, egzaminatorów oraz w sprawie szkoleń i egzaminów, do wszczęcia postępowania o wydanie prawa jazdy wymagany jest wniosek strony, gdyż w myśl art. 61 § 1 kpa, postępowanie to wszczyna się na wniosek. W razie wszczęcia postępowania na wniosek obowiązkiem organu administracji jest dokładne ustalenie treści żądania strony, która wyznacza rodzaj sprawy będącej przedmiotem postępowania. Organ związany jest tym żądaniem. Treść żądania wyznacza stosowną normę prawa materialnego lub normę prawa procesowego, która ma znaczenie dla ustalenia zakresu postępowania. J. W. nie złożył wniosku o wydanie prawa jazdy lecz wniosek o jego wymianę, stąd do postępowania w jego sprawie miały zastosowanie przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 29 kwietnia 2002 r. w sprawie wymiany praw jazdy (Dz. U. Nr 69, poz. 640 ze zm.), które obowiązywały w dacie złożenia wniosku przez skarżącego. Skarżący spełnił wymagania z § 2 ust. 1 powyższego rozporządzenia składając stosowny wniosek, którego treść nie budziła wątpliwości organu administracji, czego dowodzi okoliczność na jaką go przesłuchano w dacie złożenia wniosku. Jednakże dalsze postępowanie przeprowadzono już w kierunku o wydanie a nie o wymianę prawa jazdy. Tym samym treść obu decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z rozporządzeniem w sprawie wymiany praw jazdy czym dopuszczono się, jak określił to Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 29 września 2000 r. (I SA 2998/99), w sposób jasny i niedwuznaczny przekroczenia prawa, co jest podstawą do stwierdzenia rażącego naruszenia prawa. Rażące naruszenie prawa jest bowiem z reguły wyrazem ewidentnego i jasno uchwytnego błędu w interpretowaniu prawa. Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. w uzasadnieniu potwierdza, że znany był jej zakres wniosku skarżącego, jednakże utrzymując w mocy decyzję I instancji kontynuowała kierunek rozstrzygnięcia z rażącym naruszeniem prawa, gdyż jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 21 sierpnia 2001 r. (II SA 1726/00) rażące naruszenie prawa zachodzi w przypadku gdy czynności zmierzające do wydania decyzji administracyjnej oraz treść załatwienia sprawy w niej wyrażona stanowią zaprzeczenie stanu prawnego sprawy w całości lub w części. Stan prawny sprawy opierał się na rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 29 kwietnia 2002 r. w sprawie wymiany praw jazdy, natomiast zapadłe rozstrzygnięcia przyjęły z rażącym naruszeniem prawa w wyniku błędu w zakresie interpretacji samego prawa, a nie w wyniku odmiennej interpretacji danej normy prawnej, za podstawę prawną rozporządzenie Ministra Infrastruktury w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami a także rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej w sprawie uzyskania uprawnień do kierowania pojazdami i uprawnień instruktorów, wykładowców, egzaminatorów oraz w sprawie szkoleń i egzaminów. W tym stanie faktycznym, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), oraz art. 156 § 1 pkt 2 kpa, orzeczono jak w sentencji.