II SA 4216/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki sędziowie WSA Magdalena Bosakirska Asesor WSA Andrzej Czarnecki /spr./ Protokolant Anna Błaszczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 listopada 2004 r. sprawy ze skargi Prezydenta Miasta Z. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] września 2003 r. Nr [...] w przedmiocie: zaniechania czynności udostępnienia danych osobowych z powodu nie wniesienia opłaty uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2003 r. Nr [...] 6 II SA 4216/03 UZASADNIENIE Komendant Straży Miejskiej w Z. działając z upoważnienia Prezydenta Miasta Z., miasto Z. jest miastem na prawach powiatu, wystąpił do [...] Urzędu Wojewódzkiego o udostępnienie danych ze zbioru danych osobowych właściciela pojazdu o numerze rejestracyjnym [...] w związku z popełnieniem wykroczenia drogowego przez kierującego tym pojazdem. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2003 r. nr [...] na podstawie art. 261 § 2 i art. 123 § 1 kpa oraz art. 80c ust. 4 w związku z art. 80d ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (j. t. Dz. U. z 2003 r. Dz. U. Nr 58, poz. 515) zaniechał czynności udostępnienia wnioskowanych danych z powodu nie wniesienia stosownej opłaty przez wnioskodawcę. W uzasadnieniu organ administracji powołał się na wezwanie [...] Urzędu Wojewódzkiego do uiszczenia opłaty skierowane do Prezydenta Miasta Z., oraz nie wniesienie tej opłaty przez wezwanego. Organ administracji powołując się na art. 80c ust. 1 pkt 10 Prawa o ruchu drogowym stwierdza, iż uprawnionym do nieodpłatnego pozyskania wnioskowanych informacji jest, między innymi, starosta a nie prezydent miasta na prawach powiatu. Na postanowienie to Prezydent Miasta Z. złożył do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji zażalenie, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Skarżący powołując się na art. 91 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1592 ze zm.) stwierdza, iż Gmina Z. jest miastem na prawach powiatu, a z kolei na podstawie art. 92 powołanej ustawy funkcje organu powiatu w miastach na prawach powiatu sprawuje rada miasta i prezydent miasta jako organ wykonawczy powiatu, a więc analogicznie jak starosta. W związku z tym prezydentowi miasta na prawach powiatu przysługują uprawnienia starosty wynikające z art. 80c ust. 1 pkt 10 i art. 80d ust. 1 pkt 1 Prawa o ruchu drogowym. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji postanowieniem z dnia [...] września 2003 r. Nr [...] na podstawie art. 80c ust. 4 w związku z art. 80d ust. 1 pkt 2 Prawa o ruchu drogowym oraz art. 144 w związku z art. 138 kpa utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W ocenie organu administracji treść art. 80c ust. 1 pkt 10 stanowiącym o tym, iż żądanych informacji udziela się nieodpłatnie między innymi staroście nie można traktować rozszerzająco przez uznanie, że w myśl art. 80d ust. 1 pkt 1 Prawa u Rochu drogowym prezydentowi miasta na prawach powiatu także przysługuje prawo do nieodpłatnej informacji w żądanym zakresie. Zdaniem organu niewłaściwe jest powoływanie się wyłącznie na przepisy materialnoprawne z pominięciem przepisów Prawa o ruchu drogowym. Na postanowienie to Prezydent Miasta Z. złożył skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Skarżący wywodzi, iż przy interpretacji przepisów, jaką przeprowadził organ administracji w zaskarżonym postanowieniu, mamy do czynienia z równym traktowaniem starosty i prezydenta miasta na prawach powiatu w zakresie nałożonych na te organy zadań, z jednoczesnym nierównym ich traktowaniem w zakresie uprawnień. W związku z powyższym do prezydenta miasta na prawach powiatu powinien mieć zastosowanie, analogicznie jak do starosty, art. 80c ust. 1 pkt 10 Prawa o ruchu drogowym. W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wnosił o jej oddalenie przytaczając argumenty zawarte w zaskarżonym postanowienie. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył co następuje; Z dniem 1 stycznia 2004r. weszły w życie: - ustawa z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz.1269), zwana u.s.a., - ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270), zwana p.s.a., - ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271), zwana p.w.u.p. W świetle art. 97 § 1 p.w.u.p. sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA) przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie i dlatego postępowanie sądowoadministracyjne toczy się na podstawie tej ustawy. Zgodnie z art. 1 § 1 u.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 p.s.a.). Skarga analizowana stosownie do wymienionych kryteriów zasługuje na uwzględnienie. Ustawą z 31 marca 2000r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz ustawy o działalności ubezpieczeniowej (Dz. U. nr 43, poz. 483), wprowadzono do ustawy Prawo o ruchu drogowym zmianę polegającą na dodaniu po art. 80 tej ustawy, rozdziału 2a – centralna ewidencja pojazdów, w szczególności celem gromadzenia danych i informacji o pojazdach zarejestrowanych oraz ich właścicielach lub niektórych posiadaczach (art. 80a i nast. ustawy – Prawo o ruchu drogowym). W art. 3 ust. 1 w/w ustawy z 31 marca 2000r. o zmianie ustawy (...) przewidziano, że ewidencje pojazdów, prowadzone przez wojewodów na podstawie przepisów art. 60 ustawy z 1 lutego 1983r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 1992r. nr 11, poz. 41 ze zm. ) prowadzi się, z zachowaniem przepisów o ochronie danych osobowych, do 31 grudnia 2003r., z tym między innymi, że od dnia wejścia w życie tej ustawy udostępnianie danych lub informacji z tej ewidencji i pobieranie opłat z tym związanych odbywa się na zasadach określonych dla centralnej ewidencji pojazdów w art. 80c, art. 80d ust. 1 i art. 80e ust. 1 Prawa o ruchu drogowym. Z kolei art. 80c ust. 1 tej ustawy przewiduje udostępnianie danych lub informacji zgromadzonych w ewidencji, o ile są one niezbędne do realizacji ustawowych zadań, wymienionym w tym przepisie podmiotom – To jest między innymi starostom (art. 80c ust. 1 pkt 10). Udostępnienie danych tym podmiotom (z zastrzeżeniem w ust. 2 i 3 wymienionego wyżej przepisu) następuje nieodpłatnie (art. 80d ust. 1 powołanej ustawy). Innym podmiotom (o których mowa w art. 80c ust. 4 i 5) dane te lub informacje mogą być udostępnione odpłatnie. Strona skarżąca jako między innymi zarządca dróg publicznych w Z. (z wyłączeniem autostrad i dróg ekspresowych) uważa, że żądane dane z ewidencji pojazdów winna otrzymać nieodpłatnie – tak jak starosta wymieniony expressis verbis w art. 80c ust. 1 pkt 10 Prawa o ruchu drogowym. Skarżący akcentuje, że ustawa Prawo o ruchu drogowym traktuje prezydenta jak starostę – tyle że powierza mu szerszy zakres obowiązków. Skarżący wywodzi dalej, że skoro w przepisie tym podany jest starosta, a w ustawie zasadniczo nie wymienia się prezydenta miasta na prawach powiatu (za wyjątkiem art. 10 ust. 6 ustawy, gdzie jest traktowany jako substytut starosty) oznacza to, że przepis ten odnosi się również do prezydenta miasta na prawach powiatu. Rozstrzygnięcie w rozpoznawanej sprawie zależy w tej sytuacji od odpowiedzi na pytanie, czy w świetle obowiązujących w dacie podjęcia zaskarżonego postanowienia przepisów prawa, prezydent miasta na prawach powiatu – Miasta Z., pełnił jednocześnie funkcję starosty, a w konsekwencji, czy przysługują mu wszelkie uprawnienia starosty wynikające z tych przepisów, w tym uprawnienie do nieodpłatnego udostępnienia danych lub informacji z ewidencji pojazdów – realizowane przez działającego w jego imieniu Komendanta Straży Miejskiej. Zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z 7 sierpnia 1998r. w sprawie utworzenia powiatów (Dz. U. nr 103, poz. 652), miasto Z. ma status miasta na prawach powiatu. Stosowanie zaś do przepisu art. 92 ust. 1 w/w ustawy z 5 czerwca 1998r. o samorządzie powiatowym - w brzmieniu przepisów obowiązujących w dacie podjęcia zaskarżonego postanowienia ([...] września 2003r.) funkcje organów powiatu w miastach na prawach powiatu sprawowała rada miasta i prezydent miasta. Wymieniony przepis, art. 92 ustawy o samorządzie powiatowym, w ust. 2 stanowi, że miasto na prawach powiatu jest gminą wykonującą zadania powiatu na zasadach określonych w tej ustawie. Oznacza to zrównanie zadań miasta na prawach powiatu z zadaniami powiatu. Miasto takie realizuje zarówno zadania określone ustawą z 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 1996r. nr 13, poz. 74 ze zm. - art. 6 i następne), jak i określone ustawą o samorządzie powiatowym (art. 4). Z art. 92 ust. 2 ustawy o samorządzie powiatowym wynika klauzula generalna nakładająca na miasta na prawach powiatu obowiązek stosowania zasad tej ustawy przy wykonywaniu zadań powiatu ustalonych obowiązującymi przepisami. Miasto Z. jest zatem, w świetle powyższych przepisów, miastem na prawach powiatu to znaczy gminą wykonującą zadania powiatu na zasadach określonych w ustawie. Zadania te wykonuje przez swoje organy, w tym przez Prezydenta Miasta Z., który nie działa w imieniu starosty a tym bardziej z upoważnienia starosty, lecz jako starosta. W kwestii kompetencji prezydenta miasta na prawach powiatu wypowiedział się Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 9 grudnia 2002 r. w sprawie III RN 90/02, stwierdzając, iż prezydent miasta na prawach powiatu jest organem osoby prawnej jaką jest miasto na prawach powiatu, bowiem ustawa o samorządzie powiatowym i ustawy szczególne wyposażają prezydenta miasta na prawach powiatu zarówno w kompetencje wykonywane samodzielnie i we własnym imieniu, jak i kompetencje wykonywane w imieniu miasta na prawach powiatu. Należy zatem przyjąć, iż w niniejszej sprawie udostępnienie informacji Prezydentowi Miasta Z. zgromadzonych w ewidencji, winno nastąpić nieodpłatnie, albowiem informacje te są niezbędne do realizacji jego ustawowych zadań, które wykonuje jako starosta grodzki. Przyjęcie odmiennej wykładni, tak jak to uczyniły organy administracji publicznej obu instancji, doprowadziłoby do nieuzasadnionych i nieracjonalnych rezultatów sprzecznych z wykładnią funkcjonalną i systemową, albowiem starosta powiatu ziemskiego korzystałby przy realizowaniu zadań z przywileju nieodpłatnego udostępnienia mu danych z ewidencji, w przeciwieństwie do prezydenta miasta na prawach powiatu wykonującego funkcje starosty grodzkiego. W tych warunkach, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.