II SA 4366/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Dąbrowska Sędziowie NSA del. Małgorzata Borowiec (spraw.) asesor WSA Janusz Walawski Protokolant Wojciech Wiktorowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 marca 2004 r. sprawy ze skargi S. Ł. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] października 2003 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] lipca 2003 r. 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] stycznia 2000 r. utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] października 1999 r., którą to decyzją wydaną na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.) odmówiono p. S. Ł. przyznania świadczenia w drodze wyjątku. W uzasadnieniu decyzji podano, iż w sprawie nie zachodzą żadne szczególne okoliczności uzasadniające przyznanie tego świadczenia. Skarżący legitymuje się okresem ubezpieczeniowym, kończącym się na 1992 r., a za całkowicie niezdolnego do pracy został uznany dopiero cztery lata po zakończeniu okresu składkowego. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi p. S. Ł. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 12 marca 2000 r. sygn. akt II SA 398/00 uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą stwierdzając, iż w sprawie nie badano, nie oceniono przyczyn, z powodu których skarżący nie pracował już po 1992 r. Następnie, decyzjami z dnia [...] sierpnia 2000 r. i [...] listopada 2000 r. przyznano skarżącemu w drodze wyjątku rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy odpowiednio od 1 sierpnia 2000 r. do 30 września 2000 r. i od 1 października 2000 r. do 31 października 2001 r. Decyzją z dnia [...] listopada 2001 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. wstrzymał p. S. Ł. wypłatę renty z tytułu niezdolności do pracy przyznanej w drodze wyjątku od 1 listopada 2001 r., gdyż w wyniku badania lekarskiego przeprowadzonego w dniu [...] listopada 2001 r. lekarz orzecznik ZUS uznał p. S. Ł. za częściowo niezdolnego do pracy. Organ rentowy powołał się na przepis art. 134 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 101 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Nie przekazał sprawy do Prezesa ZUS w celu wydania decyzji odnośnie renty wyjątkowej, gdyż jednym z warunków jej przyznania jest stwierdzenie całkowitej niezdolności do pracy. W odwołaniu od tej decyzji p. S. Ł. kwestionował ocenę stanu zdrowia dokonaną w postępowaniu przed organem rentowym i twierdził, iż jest całkowicie niezdolny do pracy. Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w B. wyrokiem z dnia [...] października 2002 r. sygn. akt [...] oddalił odwołanie. Na skutek wniesionej przez p. S. Ł. apelacji sprawę rozpoznawał Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w B., który wyrokiem z dnia [...] grudnia 2002 r. sygn. akt [...] oddalił apelację. Wnioskiem z dnia 27 stycznia 2003 r. p. S. Ł. wystąpił ponownie do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. Z uwagi na to, iż z akt rentowych wynikało, iż przed sądem apelacyjnym toczy się sprawa dotycząca odmowy przyznania wyżej wymienionemu prawa do renty na zasadach ustawowych Prezes Zakładu Ubezpieczeń postanowieniem z dnia [...] lutego 2003 r. wydanym na mocy art. 97 § 1 pkt 4 kpa zawiesił postępowanie w sprawie świadczenia w drodze wyjątku do czasu zakończenia postępowania apelacyjnego. Następnie, decyzją z dnia [...] lipca 2003 r., w której podjął zawieszone postępowanie, odmówił przyznania p. S. Ł. świadczenia w drodze wyjątku, gdyż nie spełnia on przesłanki warunkującej jego przyznanie, tj. całkowitej niezdolności do pracy. Na podstawie orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] marca 2003 r. został on bowiem uznany za częściowo niezdolnego do pracy. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy p. S. Ł. zarzucił, iż dokonana przez lekarza orzecznika ZUS ocena stanu jego zdrowia jest nieprawidłowa, gdyż lekarz z Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w B. utrzymał mu drugą grupę inwalidzką na trzy lata, a więc uznał jego chorobę. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy decyzją z dnia [...] października 2003 r. zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy stwierdzając, iż skoro wnioskodawca został uznany przez lekarza orzecznika ZUS za częściowo niezdolnego do pracy, to nie spełnia wymogu całkowitej niezdolności do pracy, o którym mowa w art. 83 ust. 1 ustawy, a to wyklucza możliwość przyznania świadczenia w drodze wyjątku. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego p. S. Ł. zaskarżanej decyzji zarzucił: 1) obrazę przepisów prawa materialnego przez niewłaściwą interpretację, w szczególności art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, poprzez nieuwzględnienie orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności z dnia [...] kwietnia 1999 r., na mocy którego został zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności, a ponadto już [...] lutego 1999 r. ustalono inwalidztwo I grupy. 2) naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, mające istotny wpływ na wynik sprawy art. 7 kpa i 77 § 1 kpa. Wskazując na powyższe podstawy wniósł o zmianę obu decyzji i przyznanie przedmiotowego świadczenia rentowego w drodze wyjątku od dnia złożenia wniosku o ewentualne uchylenie obu decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, iż zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stąd, właściwym do rozpoznania tej sprawy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, bowiem na obszarze tego Sądu znajduje się siedziba Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych – art. 13 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem – art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd ten ma prawo, a także obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie zostanie podniesiony w skardze. Rozpoznając sprawę w granicach wskazanych wyżej kryteriów stwierdzić należy, iż zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa skutkującym stwierdzeniem ich nieważności - art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Zauważyć należy, iż w świetle art. 102 kpa w okresie zawieszenia postępowania organ administracji publicznej nie podejmuje zwykłych czynności proceduralnych. Może podejmować jedynie czynności zmierzające do usunięcia przyczyn zawieszenia (art. 100 § 1 i 3 kpa). Natomiast ustanie przyczyn uzasadniających zawieszenie postępowania rodzi obowiązek organu administracji jego podjęcia. W przedmiotowej sprawie postanowieniem z dnia [...] lutego 2003 r. zawieszono postępowanie w sprawie do czasu zakończenia postępowania toczącego się przed Sądem Apelacyjnym Sądem Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w B. Mimo zakończenia tego postępowania przez Sąd wyrokiem z dnia [...] grudnia 2002 r., nie wydano postanowienia o podjęciu zawieszonego postępowania. Dokonano tego w decyzji z dnia [...] lipca 2003 r. Wydanie decyzji nastąpiło zatem w trakcie zawieszenia postępowania. Spowodowało to, iż decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 kpa). Skutkowało to stwierdzeniem jej nieważności. Organ odwoławczy, utrzymując w mocy decyzję dotkniętą wadą nieważności, także rażąco naruszył prawo. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, na mocy art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), orzekł jak w sentencji wyroku.