II SA 4482/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Magdalena Bosakirska Sędziowie WSA Zbigniew Rudnicki Asesor WSA Andrzej Wieczorek /spr./ Protokolant Jan Czarnacki po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi K. H. "[...]" T. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2003 r. nr [...] w przedmiocie obciążenia karą pieniężną oddala skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] października 2003r. Nr [...] po rozpatrzeniu odwołania z dnia [...] lipca 2003r. wniesionego przez - skarżącego – K. H. - Firma Transportowa "[...] " od decyzji z dnia [...] lipca 2003r. wydanej przez Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w [...] o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 4000 (czterech tysięcy) złotych uchylił decyzję organu I instancji i nałożył karę pieniężną w wysokości 3000 (trzech tysięcy) złotych. Organ ustalił, że podczas kontroli dokonywanej w dniu [...] lipca 2003r. przez Inspekcję Transportu Drogowego, w pojeździe marki [...] o numerze rejestracyjnym [...], podczas przejazdu tego pojazdu na drodze krajowej Nr [...] w miejscowości [...] stwierdzono brak w pojeździe wymaganego dowodu uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. Strona skarżąca przesłała organowi wraz z odwołaniem miesięczną kartę opłat nr [...] ważną od [...] lipca 2003 r. do [...] lipca 2003 r. i wskazywała, że przedstawienie takiej karty po kontroli jest wystarczającym dowodem na to żeby anulować karę pieniężną. Skarżący twierdził, że w chwili kontroli posiadał miesięczną kartę opłaty drogowej, tylko kierowca nie był w nią wyposażony przez zapomnienie. Organ ustalił, że miesięczna karta opłat nr [...] ważna od [...] lipca 2003 r. do [...] lipca 2003 r. została zakupiona [...] lipca 2003 r. między godziną 10 a 11 (wynika ze stempla pocztowego), podczas gdy przewóz wykonywany był od godz. 9.30, a kontrola miała miejsce o godzinie 10.30. Okoliczność ta nie jest sporna i nie była w toku postępowania odwoławczego kwestionowane przez skarżącego. Organ uznał, że przeprowadzenie dowodu z przedstawionej w trakcie postępowania administracyjnego karty opłaty drogowej po dniu kontroli było spóźnione, gdyż na tej podstawie nie można było dowieść, że w chwili wykonywania przewozu opłata została uiszczona bowiem porównanie godziny rozpoczęcia przewozu, zatrzymania pojazdu do kontroli oraz zakupu karty świadczy o tym że przewóz był dokonany bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. W związku ze zmianą z dniem [...] września 2003r. przepisów decyzja II instancyjna została wydana w oparciu o przepisy art. 42 ust. 1, art. 87 ust. 1, art. 92 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2001r., Nr 125, poz. 1371 ze zm.), oraz lp. 1.4.1 załącznika do ustawy z dnia 6 września 2001 o transporcie drogowym, § 4 i § 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. Nr 150, poz. 1684 ze zm.), w związku z art. 8 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2003 r. Nr 149 poz. 1452 - weszła w życie z dniem 28 września 2003r.). Decyzę organu Sygn.akt 6 II SA 4482/03 II instancji zmieniono co do wielkości kary, ze względu na wyżej powołaną zmianę przepisów w tym zakresie tj zmniejszenie wysokości kary. Skargę na powyższą decyzję wniósł skarżący zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 92 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2001r., Nr 125, poz. 1371 ze zm.), oraz lp. 1.4.1 i lp. 1.4.2 załącznika do ustawy z dnia 6 września 2001 o transporcie drogowym w zw. z art. 8 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2003 r. Nr 149 poz. 1452) w zw. z art. art. 42 w zw. z art.8 ust. 2 Konstytucji RP, Podniósł, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte na skutek kontroli pojazdu skarżącego przez organ I instancji w dniu [...] lipca 2003 r. Wówczas Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w [...] stwierdził w pojeździe skarżącego brak dowodu uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. W momencie kontroli kierowca skarżącego przez przeoczenie nie miał przy sobie właściwego dowodu uiszczenia opłaty ważnej od dnia [...] lipca 2003 r. Ze złożonych do akt sprawy kserokopii dowodów uiszczenia opłat wynika, że wszelkie opłaty skarżący uiszczał regularnie, natomiast w tym w dniu - [...] lipca 2003 r. miał wykupioną kartę za miesiąc lipiec ważną od dnia [...] do [...] lipca 2003r. Wskazał, że z tego powodu karta opłaty drogowej obowiązywała przez cały dzień. Podniósł, że odwołując się od decyzji organu pierwszej instancji zarzucił naruszenie przepisu art. 92 ust. 1 pkt 6 i ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. Nr 125. poz. 1371 z póź.zm.) w zw. z brzmieniem § 5 ust. 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz. U. Nr 150. póz. 1684 z póź. zm.) oraz lp. 6 załącznika do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2002 r. w sprawie wysokości kar pieniężnych w transporcie drogowym poprzez wymierzenie kary a nieposiadanie w pojeździe dowodu uiszczenia opłaty. Ponadto podniósł zarzut niekonstytucyjności przepisów na podstawie, których wydano decyzję I instancyjną, wskazując, że w dacie kontroli czyn za który został ukarany nie był penalizowany. Zdaniem skarżącej organ drugiej instancji z naruszeniem art. 107 § 1 i 3 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. w większości nie odniósł się do stawianych zarzutów, nie wyjaśniając podstawy prawnej swojego stanowiska i odmowy słuszności tym zarzutom. Wskazał ponadto, że Główny Inspektor Transportu Drogowego w zaskarżonej decyzji nakładając karę pieniężną w wysokości 3.000 zł powołał się z naruszeniem art. 6 k.p.a. na lp. 1.4.2 załącznika do ustawy o transporcie drogowym. Przepis ten wszedł w życie z dniem 28 września 2003 r. zgodnie z ustawą z dnia 23 lipca 2003 r. o zmianie ustawy o transporcie Sygn.akt 6 II SA 4482/03 drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 149, póz. 1452) i nie powinien mieć zastosowania. W odpowiedzi na skargę Organ podtrzymał stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Z dniem 1 stycznia 2004r. weszły w życie: ustawa z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153. poz. 1269), zwana ustawą o u.s.a., ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270), zwana ustawać p.p.s.a., ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153. poz. 1271). zwana ustawą p.w.u.p. Powyższe regulacje prawne statuują dwuinstancyjne sądownictwo administracyjne: W świetle art. 97 § I ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. przepisy wprowadzające ustawę - [Trawo o ustroju sądów administracyjnych sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie i dlatego postępowanie toczy się na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, skarga nie zasługuje na uwzględnienie gdyż zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji nie naruszają prawa. Sygn.akt 6 II SA 4482/03 Zgodnie z art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym za przejazd po drogach krajowych przedsiębiorcy wykonujący na terytorium Rzeczypospolitej polskiej transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne obowiązani są uiszczać opłaty. Przepis § 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 200Ir. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych, uiszczenie opłaty za przejazd po drogach krajowych następuje poprzez nabycie karty opłaty, która podlega wypełnieniu. Przepis § 5 pkt 5. cytowanego rozporządzenia stanowi, że przypadku wypełniania karty opłaty miesięcznej, półrocznej lub rocznej wpisywanie godziny nie jest wymagane. Zgodnie z art. 87 ust. I ustawy o transporcie drogowym podczas przejazdu wykonywanego w ramach transportu drogowego kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany mice przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli dowód uiszczenia należne; opłaty za korzystanie z dróg krajowych. Stosownie do lp. 1.4.1. załącznika do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym wykonywanie transportu drogowego przewozu na potrzeby własne bez uiszczenia opłat)' za przejazd po drogach krajowych podlega karze pieniężnej w wysokości 3000 (trzech tysięcy) złotych. Po myśli art. 8 ustawy z. dnia 23 lipca 2003 r. o zmianie ustawy o transporcie oraz niektórych innych ustaw do postępowań administracyjnych w sprawach objętych przepisami niniejszej ustawy wszczętych, a niezakończonych przed dniem jej wejścia w życie, stosuje się przepisy tej ustawy. Podczas kontroli przewozu w dniu [...] lipca 2003 r. o godzinie 10.35 pojazdem o nr. rej. [...] na drodze krajowej nr [...] w miejscowości [...] stwierdzono wykonywanie tego przewozu bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych. Zakwalifikowano to jako naruszenie 42 ust. 1 i art. 87 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym. Na tej podstawie wymierzono karę pieniężną w wysokości 4 000 zł. w oparciu o art. 92 ust. 1 pkt 6 ww. ustawy, w wersji obowiązującej do 28 września 2003 r. i lp. 6 załącznika do obowiązującego wówczas rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2002 r. w sprawie wysokości kar pieniężnych w transporcie drogowym (Dz.U. Nr 115, poz.999 ze zm.). Decyzję wydał Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w [...]. W ocenie sądu pomimo błędnego zapisu w decyzji I instancyjnej wymierzającej karę za brak posiadania w pojeździe dowodu uiszczenia opłaty organ II instancji prawidłowo ocenił stan sprawy a organ odwoławczy rozpoznając sprawę ponownie ustalił prawidłowo, że kara pieniężna nie była wymierzana przed 28 września 2003 r. za brak karty opłaty w pojeździe, lecz za nie uiszczenie opłaty we właściwym czasie i we właściwy sposób. Zgodnie z przepisem art. 92 ust. 1 pkt 6 ustawy o transporcie drogowym, w związku z . 87 ust. 1 i ust.2 ustawy przedsiębiorca ma obowiązek wyposażyć Sygn.akt 6 II SA 4482/03 kierowcę w ten dokument, a karta powinna być wypełniona przed rozpoczęciem przewozu (§ 4 ust.2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych Dz.U. Nr 150, póz. 1684 ze zm.). Szczegółowo sposób uiszczania opłat określono w powołanym powyżej rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz.U. Nr 150, poz. 1684 ze zm.). Z § 5 ust.6 tego rozporządzenia wynika, iż dowodem uiszczenia opłaty jest prawidłowo wypełniona karta opłaty drogowej. Oznacza to, że należna opłata nie jest uiszczana tylko poprzez nabycie karty opłaty, ale i poprzez jej wypełnienie i to w sposób wskazany w powołanym rozporządzeniu. Ażeby stanowiła ona skuteczny dowód na okoliczność uiszczenia opłaty drogowej powinna być wypełniona przed rozpoczęciem przewozu. Wynika to z cytowanego już § 4 ust.2 powołanego rozporządzenia, w którym postanowiono, że ".wypełniona przed rozpoczęciem przejazdu karta opłaty stanowi dokument potwierdzający wniesienie opłaty" Ponadto z art. 87 ust. 1 i ust.2 ustawy o transporcie drogowym jasno wynika, iż kierowca wykonujący transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne obowiązany jest mieć przy sobie i okazywać na żądanie uprawnionego organu m.in. dowód uiszczenia opłaty drogowej. Zgodnie z art. 87 ust.3 tej ustawy przedsiębiorca ponosi odpowiedzialność za wyposażenie kierowcy w ten dokument. Z przepisów tych wynika, że ciężar dowodu na okoliczność uiszczenia opłaty drogowej ciąży na samym przedsiębiorcy. Późniejsze niż w chwili kontroli, przedstawienie prawidłowo nawet wypełnionej karty opłaty drogowej, podlega ocenie przez organ administracji na zasadzie swobodnej oceny dowodów. W oparciu o tę regułę słusznie uznano, że przedstawiona w toku postępowania odwoławczego miesięczna karta opłaty drogowej, nie jest przekonywującym dowodem na okoliczność rzeczywistego uiszczenia należnej opłaty w chwili wykonywania przewozu. Jak bowiem ustalono karta została zakupiona pomiędzy godzinami 10.00 a 11.00 w dniu kontroli - [...] lipca 2003 r. Wpisane godziny 10 na stemplu pocztowym oznacza dokonanie czynności w tym przedziale czasu. Przewóz natomiast rozpoczął się przed tym czasem (niesporne), a już z pewnością przed godziną 10. Oznacza to, że przewóz. odbywał się bez uiszczenia opłaty i z naruszeniem § 4 ust.2 ww. rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie uiszczania opłat, gdyż karta została wypełniona dopiero po rozpoczęciu przewozu. Z przepisów ww. rozporządzenia (§ 5 ust.5) w ocenie sądu nie wynika, co stara się wywieść strona skarżąca, iż z faktu braku obowiązku wpisywania godziny na karcie miesięcznej, karta ta obejmują swoją "ważnością" cały dzień, w którym była zakupiona i może mieć moc wsteczną. Zgodnie z przepisem art.42 i 87 ustawy transporcie drogowym wynika, że obowiązek uiszczenia opłaty powstaje przed rozpoczęciem przewozu, a nie w jego trakcie. Nie do przyjęcia jest w ocenie sądu pogląd prezentowany przez skarżącego, że Sygn.akt 6 II SA 4482/03 przedsiębiorca może po zakończeniu niekorzystnie dla niego zakończonej kontroli wykupić taki dokument, i w taki sposób skutecznie udokumentować "wypełnienie" obowiązku, w chwili kontroli. Sąd podziela stanowisko organów obu instancji, że w chwili wykonywania o przewozu skarżący opłaty nie uiścił, mimo iż taki na nim ciążył obowiązek. Zakup przez skarżącego w trakcie wykonywania przewozu, karty opłaty nie może być uznany za skuteczny dowód uiszczenia tej opłaty przed rozpoczęciem kontrolowanego przewozu. Późniejsze uiszczenie opłaty nie zmienia w niczym faktu dokonania zakupu przez skarżącego karty opłaty w trakcie wykonywania przewozu i związku z tym wydanie zaskarżonego orzeczenia było uzasadnione. W ocenie Sądu organ nie powołała się skutecznie na postanowienia lp. 1.4.2 załącznika do ustawy i nie zastosował tego przepisu tak więc zarzut skarżącego w tym zakresie jest bezzasadny. Sąd podziela stanowisko organu co do administracyjnego a nie karnego charakteru zastosowanych przepisów ustawy o transporcie drogowym. W ocenie Sądu zarzutu niekonstytucyjności przepisów, na których, podstawie wydano decyzję w I instancji należy stwierdzić, że do chwili stwierdzenia niekonstytucyjności przepisów prawa przez Trybunał Konstytucyjny akty prawne korzystają z domniemania zgodności z ustawą zasadniczą. Należy zauważyć, że granice wielkości kar pieniężnych zostały natomiast ustanowione w art. 92 ust. i in fine tej ustawy, natomiast szczegółową wysokość kar określono w oparciu o delegacje ustawową i w granicach przez ustawę o transporcie drogowym zakreślonym, a więc na mocy umocowania ustawowego. Przepis art. 92 pkt. 1.ppkt.6 in fine ustawy o transporcie drogowym wskazuje, że kto wykonuje transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne bez uiszczenia opłat za przejazd po drogach krajowych, podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 zł do 15.000 zł. Zgodnie z pkt.2 cytowanego przepisu Minister właściwy do spraw transportu, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw wewnętrznych i ministrem właściwym do spraw finansów publicznych, określi, w drodze rozporządzenia, wysokości kar pieniężnych za naruszenia, o których mowa w ust. 1, zróżnicowane w zależności od ich rodzaju i społeczno-gospodarczej szkodliwości. Przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2002 r. w sprawie wysokości kar pieniężnych w transporcie drogowym (Dz.U. z 2002, Nr 115, poz.999, z póź.zm) przewidują w lp.6 załącznika do rozporządzenia, wysokość kary wymierzanej za wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez posiadania w pojeździe dowodu uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych i w tym zakresie mieszczą się w dopuszczalnej ustawą o transporcie drogowym wysokości (art. 92 Sygn.akt6 II SA 4482/03 pkt. l.ppkt.6). Z tego też powodu zarzut niekonstytucyjności zastosowanego przez organ I instancji przepisu rozporządzenia nie może być podzielony przez Sąd. Z przytoczonych wyżej powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji.