II SA 456/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bronisław Szydło, Sędziowie NSA Małgorzata Borowiec (spraw.), asesor WSA Andrzej Kołodziej, Protokolant Grzegorz Walczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 kwietnia 2004 r. sprawy ze skargi T.B. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] stycznia 2002 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu kosztów wyżywienia, umundurowania i zakwaterowania za okres nauki 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości Komendant Wojskowej Akademii Technicznej decyzją z dnia [...] września 2001 r., wydaną na podstawie art. 105 i art. 106 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (tekst jednolity Dz. U. z 1997 r. Nr 10, poz. 55 ze zm.), a także § 66 ust. 1 pkt 1-2 i § 68 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 17 listopada 1997 r. w sprawie służby wojskowej kandydatów na żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 143, poz. 962) w związku ze zwolnieniem sierż. pchor. rez. T. B. ze służby kandydackiej na własną prośbę orzekł obowiązek zwrotu kosztów logistycznych kształcenia w kwocie 28 375,75 zł stanowiących równowartość kosztów zakwaterowania, wyżywienia i umundurowania, poniesionych przez resort obrony narodowej w czasie jego studiów w uczelni wojskowej. Podaniem z dnia 10 października 2001 r. p. T. B. zwrócił się do Ministra Obrony Narodowej z prośbą o odroczenie terminu wpłaty należności określonej w decyzji oraz o rozłożenie tej należności na raty. Prośbę swoją umotywował trudną sytuacją finansową spowodowaną niemożnością podjęcia pracy podczas pobytu w USA z uwagi na konieczność opiekowania się chorym ojcem oraz nieuzyskaniem pozwolenia na pracę. Minister Obrony Narodowej przedmiotowe podanie uznał za odwołanie i decyzją z dnia [...] stycznia 2002 r. nr [...] zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. W uzasadnieniu stwierdził, iż w odwołaniu zawarta była prośba o umorzenie odpłatności za studia, która nie mogła zostać uwzględniona, gdyż z wnioskiem o zwolnienie z kształcenia w Wojskowej Akademii Technicznej zainteresowany wystąpił na miesiąc przed mianowaniem na pierwszy stopień oficerski. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi p. T.B .do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o jej uchylenie i uwzględnienie prośby o przesunięcie w czasie i rozłożenie na raty wspomnianych kosztów. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, iż jego prośba skierowana do Ministra Obrony Narodowej dotyczyła wyłącznie odroczenia terminu płatności należności i rozłożenia jej na raty, a nie umorzenia tych kosztów. Nie stanowiła natomiast odwołania od decyzji. Tymczasem w odpowiedzi na tę prośbę otrzymał zaskarżoną decyzję. Minister Obrony Narodowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutu skarżącego podniesionego w skardze stwierdził, iż wprawdzie "pomyłkowo" w decyzji MON zamiast o odroczeniu i rozłożeniu na raty, odmówiono umorzenia kosztów logistycznych kształcenia za okres studiów w WAT, jednakże nie zachodziły przesłanki warunkujące uwzględnienie prośby skarżącego, zarówno w odniesieniu do rozłożenia na raty, jak i co do umorzenia, gdyż wymienione przepisy prawne nie przewidują takich instrukcji prawnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, iż zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stąd, właściwym do rozpoznania niniejszej sprawy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, bowiem na obszarze tego Sądu znajduje się siedziba Ministra Obrony Narodowej - art. 13 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem - art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, iż sąd ten ma prawo, a także obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Podkreślić należy, iż postępowanie odwoławcze oparte jest na zasadzie skargowości. Oznacza to, iż może być ono uruchomione tylko wskutek podjęcia przez uprawniony podmiot czynności procesowej - wniesienia odwołania. Organ odwoławczy nie może działać z urzędu, charakter organu odwoławczego w danej sprawie uzyskuje on w wyniku prawidłowo złożonego odwołania. W niniejszej sprawie istotne znaczenie ma charakter prawny pisma skarżącego z dnia 10 października 2001 r. nazwanego podaniem, skierowane do Ministra Obrony Narodowej o odroczenie terminu wpłaty należności określonej za okres nauki w WAT, o rozłożenie tej należności na raty. Zostało ono bowiem przez organy administracji potraktowane jako odwołanie i stało się podstawą wydania zaskarżonej decyzji. Po analizie wspomnianego pisma Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, iż nie stanowiło ono odwołania, lecz jedynie wniosek o odroczenie terminu płatności i rozłożenie na raty należności ustalonej w decyzji organu pierwszej instancji. W piśmie tym skarżący nie kwestionował zasadności wydanej w sprawie decyzji orzekającej obowiązek zwrotu przez niego kosztów logistycznych kształcenia i nie wnosił o jej uchylenie. Na rozprawie przed sądem skarżący fakt ten potwierdził. Ponieważ rozpoznawane pismo nie stanowiło odwołania od decyzji Komendanta Wojskowej Akademii Technicznej z dnia [...] września 2001 r., nie było podstaw do wydania przez organ odwoławczy zaskarżonej decyzji. Tryb ten ma bowiem zastosowanie dopiero w wyniku wniesienia odwołania. Skoro w niniejszej sprawie nie było odwołania od decyzji organu I instancji, to uznanie za odwołanie pisma skarżącego z dnia 10 października 2001 r. spowodowało, iż Minister Obrony Narodowej wystąpił w charakterze organu odwoławczego i utrzymał w mocy decyzję, która nie była zaskarżona. W tej sytuacji decyzja Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] stycznia 2002 r. jest dotknięta wadą nieważności (art. 156 § 1 pkt 2 kpa). Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, na mocy art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), orzekł jak w sentencji wyroku.