II SA 4774/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bronisław Szydło Asesor WSA Przemysław Szustakiewicz Sędzia WSA Eugeniusz Wasilewski (spr.) Protokolant Agnieszka Kolasa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 czerwca 2004 r. sprawy ze skargi B. B. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2003 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję z dnia [...] sierpnia 2003 r. 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] grudnia 2003 r. utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] sierpnia 2003 r. wydaną na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.), którą odmówiona B. B. przyznania renty w drodze wyjątku. W uzasadnieniu decyzji podano m. in., iż zgodnie z przepisem art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z FUS przyznanie świadczenia w-drodze wyjątku jest możliwe jeżeli wnioskodawca łącznie spełnił następujące warunki: - jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym, * nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczeń wskutek szczególnych okoliczności, * nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek, * nie ma niezbędnych środków utrzymania. Po ponownym rozpatrzeniu wniosku nie stwierdzono szczególnych okoliczności, na skutek których B. B. nie nabyła uprawnień do świadczenia ustawowego. Z dokumentacji znajdującej się w aktach rentowych wynika, że od[...] września 1978 r. do [...] czerwca 1994 r. został okres zatrudnienia B.B. poparty opłacaniem składek na ubezpieczenie społeczne wyniósł 14 lat, 9 miesięcy i 15 dni. Z akt nie wynika aby wnioskodawczyni nie mogła podjąć zatrudnienia, po [...] czerwca 1994 r., na skutek szczególnych okoliczności, a zwłaszcza gdy uwzględni się, iż nie była wobec niej orzeczona całkowita niezdolność do pracy z powodu choroby. Niezdolność do pracy została stwierdzona u wnioskodawczyni orzeczeniem lekarza orzecznika dopiero od 1998 r. Wprawdzie z jej pisma z dnia 18 sierpnia 2003 r. wynika, iż w okresie wykazanej przerwy była zarejestrowana jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku, jednakże okoliczność ta, zdaniem organu, nie może być podstawą do przyznania świadczenia w drodze wyjątku. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego B.B. wskazała, iż mimo, że nie miała ustalonej grupy inwalidzkiej, to w latach 1994-1998 jej stan zdrowia nie pozwalał na podjęcie zatrudnienia. Choruje bowiem od 1989 r. i od tego czasu datuje się jej "niepełnosprawność", zaś w opinii biegłego sądowego lekarza psychiatry stwierdzono, że niezdolność do pracy występuje od [...] grudnia 1995 r. Podniosła też, iż była bezrobotna bez swojej winy. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniach wydanych decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Stąd właściwym do rozpoznania sprawy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Dokonując kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji stwierdzić należy, że zapadła ona z naruszeniem art. 7, 8 i art. 77 § 1 kpa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Przyczyną odmowy przyznania skarżącej świadczenia w drodze wyjątku było według organu niespełnienie jednej z czterech przesłanek z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U Nr 162, poz. 1118 ze zm.), a mianowicie stwierdzenie, że powodem nienabycia przez nią uprawnień do renty ustawowej nie były okoliczności szczególne, spowodowane stanem zdrowia, który uczynił ją niezdolną do pracy dopiero od 1998 r. Nie można jednak interpretować art. 83 ust. 1 powołanej ustawy w ten sposób, że dopiero stwierdzenie całkowitej niezdolności do pracy usprawiedliwia brak aktywności zawodowej ubezpieczonego. Przerwy w zatrudnieniu mogą być usprawiedliwione także zdrowotnymi ograniczeniami, z jakimi spotykają się niezależnie od wysiłków osoby niepełnosprawne, a do takich osób została zaliczona B. B.. Z orzeczenia Państwowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w O. z dnia [...] lipca 2002 r. wynika, iż niepełnosprawność istnieje u niej od 1989 r. Wnioskodawczyni we wniosku o przyznanie renty w drodze wyjątku (z dnia 29 kwietnia 2003 r.) wskazała, że choroba, która wystąpiła u niej w czasie, gdy jeszcze pracowała, uczyniła ją niezdolną do pracy od [...] grudnia 1995 r. Powyższe znajduje potwierdzenie w opinii biegłych lekarzy, którzy zgodnie z postanowieniem Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w E. orzekli o stanie zdrowia B. B. w dniu [...] grudnia 2002 r. w sprawie sygn. akt [...]. Stwierdzili oni, że "przed 1995 r. badana nie ujawniała na tyle nasilonych objawów psychotycznych, żeby uniemożliwiały jej pracę. Niezdolność do pracy powstała po [...] grudnia 1995 r. Skarżąca była też badana przez lekarza orzecznika ZUS w 2002 r. i 2003 r. i w obu przypadkach stwierdził on, iż całkowita niezdolność do pracy skarżącej powstała od 1998 r. Zbyt ogólne uzasadnienie orzeczenia z dnia [...] czerwca 2003 r. nie wskazuje jednakże, czy opinia biegłych lekarzy była przedmiotem analizy lekarza orzecznika ZUS i dlaczego nie podzielił jej wniosków. Poza stanem zdrowia wnioskodawczyni wskazała także inne przyczyny uniemożliwiające dalsze jej zatrudnieni, a mianowicie konieczność sprawowania bezpośredniej opieki nad chorymi dziećmi oraz trudności z uzyskaniem pracy. Wraz ze skargą przedstawiła ona orzeczenie o niepełnosprawności córki M. B.ur. [...] sierpnia 1990 r. oraz opinię Przychodni Psychologiczno-Pedagogicznej w O. z dnia [...] września 2003 r., z której wynika, że syn D.B. ur. [...] lipca 1985 r. wymaga opieki i "dozoru ze strony otoczenia". Przytoczone okoliczności, mimo, że miały wpływ na wynik sprawy nie zostały w postępowaniu administracyjnym ustalone i rozważone, jak tego wymagają przepisy art. 7, 77 § 1 i art. 80 kpa, a zatem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzją z dnia [...] sierpnia 2003 r. podlegały uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). O wykonalności zaskarżonej decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 152 powołanej ustawy.