II SA 51/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Stanisław Gronowski (spr.) Sędzia WSA - Dorota Wdowiak Asesor WSA - Izabela Głowacka-Klimas Protokolant - Katarzyna Kuczykowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 maja 2004 r. sprawy ze skargi C., U. na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] grudnia 2002 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia patentu 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] sierpnia 2001 r. 2. zasadza od Urzędu Patentowego na rzecz C. kwotę 700 zł (siedemset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu [...] stycznia 1998 r. firma C., U., zwana dalej "skarżącą", zgłosiła do Urzędu Patentowego wniosek o udzielenie patentu na wynalazek, któremu ostatecznie nadano tytuł "Pojemnik i opakowany produkt zawierający pojemnik". Wniosek ten objęty był międzynarodowym zgłoszeniem [...]. W świetle opisu wynalazku jego przedmiotem jest pojemnik, który posiada trójwymiarowe wzory stanowiące cześć jego struktury. W szczególności przedmiotem wynalazku jest pojemnik, który posiada wewnątrz dekoracyjną folie zaopatrzoną we wzory, dopełniające wzory znajdujące się na powierzchniach pojemnika. Przedmiotem wynalazku jest również opakowany produkt zawierający pojemnik. Jak wskazano istnieje ciągła potrzeba opracowywania coraz lepszej pojemników, a zwłaszcza butelek. Zazwyczaj uzyskuje się to przez stosowanie etykiet mocowanych do jednej lub więcej powierzchni zewnętrznych pojemnika. W przypadku, gdy pojemniki te są nieprzezroczyste lub prawie nieprzezroczyste konieczne jest mocowanie etykiet do zewnętrznej powierzchni pojemników. Jednakże, gdy pojemnik jest przezroczysty, etykietę lub inną dekorację można umieścić wewnątrz pojemnika zwłaszcza, gdy ciecz znajdująca w pojemniku jest również przezroczysta lub zasadniczo przezroczysta. W takich przypadkach, etykiety lub inne mogą być zamocowane do wewnętrznej powierzchni lub mogą nawet unosić się w cieczy w butelce. Może wchodzić także w grę uzyskanie efektu, że etykieta znajdująca się na jednej powierzchni butelki daje wspólny efekt estetyczny z etykietą znajdująca się na drugiej powierzchni butelki. Stosownie do zastrzeżenia niezależnego pojemnik, który ma przynajmniej jedną, zasadniczo przezroczystą powierzchnię, mający wzór na przynajmniej jednej ze swoich powierzchni, przy czym w pojemniku znajduje się wkładka foliowa, znamienny tym, że na wkładce foliowej znajduje się wzór, który jest dopełniający w stosunku do wzoru na przynajmniej jednej powierzchni pojemnika, przy czym ta wkładka foliowa ma taką długość i szerokość, że każdy z tych wymiarów jest równy co najmniej połowie odpowiedniego, wewnętrznego wymiaru pojemnika. Ponadto patent zawiera szereg zastrzeżeń zależnych. Ostateczną decyzją Urzędu Patentowego z dnia [...] grudnia 2002 r. nr [...] utrzymano w mocy wcześniejszą decyzję tego organu z dnia [...] sierpnia 2001 r., w której odmówiono udzielenia patentu na wyżej wymieniony wynalazek. Podstawą odmowy udzielenia patentu był brak zastrzeżenia ani jednej nowej cechy dotyczącej kształtu czy budowy, a jedynie grafiki i kolorystyki, które to cechy nie podlegają ochronie w świetle art. 10 ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości (tekst jednolity Dz. U. z 1993 r. Nr 26, poz. 117 ze zm.), mającej zastosowanie na podstawie art. 315 ust. 3 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2001 r. Nr 49, poz. 508 ze zm.), zwanej p.w.p. Zgodnie z art. 10 ustawy o wynalazczości wynalazkiem podlegającym opatentowaniu jest nowe rozwiązanie o charakterze technicznym, nie wynikające w sposób oczywisty ze stanu techniki i mogące się nadawać do stosowania. Zdaniem Urzędu Patentowego zgłoszone rozwiązanie nie spełnia wymogu rozwiązania o charakterze technicznym zawartego w art. l0 tej ustawy. Zastrzeganie odpowiednich materiałów i ich wzajemnych proporcji w celu otrzymania efektów o charakterze estetycznym nie podlega opatentowaniu, a jedynie może być ewentualnie rozpatrywane jako wzór przemysłowy. Jednocześnie Urząd Patentowy wycofał zarzut braku nowości rozwiązania w świetle art. 11 cytowanej ustawy. W skardze na powyższą decyzję, wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Według skarżącej wynalazek rozwiązuje problem techniczny, a zakres ochrony został określony w zastrzeżeniach patentowych za pomocą cech technicznych. Wynalazek pozwala na uzyskanie nieoczywistego efektu w postaci trójwymiarowego wzoru na pojemniku. Wbrew stanowisku Urzędu Patentowego skarżąca nie zamierza uzyskać ochrony na produkt o konkretnym kolorze, wzorze lub grafice, lecz na wynalazek pozwalający uzyskać wspomniany wyżej efekt. Skarżąca powołała się na przepis art. 102 ust. 2 p.w.p., według pierwotnej redakcji ustawy (obecnie art. 107 ust. 1 pkt 1 p.w.p.; Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117), w świetle którego nie stanowi wzoru przemysłowego postać wytworu uwarunkowana wyłącznie względami technicznymi lub funkcjonalnymi. Jak podkreśla, w przypadku jego wynalazku postać pojemnika jest właśnie podyktowana względami technicznymi, które konieczne są dla uzyskania trójwymiarowego efektu. Wbrew stanowisku Urzędu Patentowego nie wchodzi tutaj w grę żaden konkretny wzór ani barwa. Załączone do zgłoszenia figury rysunku ilustrują, co wyraźnie zaznaczono w opisie wynalazku (str. 5. wiersz 28 do str. 6, wiersz 13), jedynie przykłady jego wykonania. Ponadto zdaniem skarżącej odmowa udzielenia patentu nastąpiła z błędnym rozpoznaniem istoty sprawy i bez przeprowadzenia badania stanu techniki. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Z dniem 1 stycznia 2004 r. weszły w życie: • ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), zwana u.s.a., • ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), zwana p.s.a., • ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271), zwana p.w.u.p. Jednocześnie uchylona została ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.), która obowiązywała w dacie wniesienia skargi w niniejszej sprawie. W świetle art. 97 § 1 p.w.u.p. sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Taka sytuacja ma więc miejsce w niniejszej sprawie i dlatego postępowanie toczy się na podstawie p.s.a. Zgodnie z art. 1 § 1 u.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.s.a.). Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja z dnia [...] sierpnia 2001 r. naruszają prawo w sposób mający wpływ na wynik sprawy. Ustalenie Urzędu Patentowego jakoby zgłoszone przez skarżącą rozwiązanie nie spełniało wymogu rozwiązania o charakterze technicznym, w rozumieniu art. 10 ustawy o wynalazczości, a jedynie mogłoby ewentualnie być rozpatrywane jako wzór przemysłowy, pozostaje w sprzeczności z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, a w szczególności zastrzeżenia niezależnego wynalazku zgłoszonego do opatentowania. Jak to bowiem niewadliwie wywodzi skarżąca wynalazek rozwiązuje problem uzyskania efektu trójwymiarowości wzoru stanowiącego cześć struktury pojemnika. Dla jego realizacji zastrzega się środki techniczne sprecyzowane w niezależnym zastrzeżeniu patentowym. I tak, jako środki techniczne służące realizacji wynalazku w części przedznamiennej zastrzeżenia wymienia się pojemnik, posiadający co najmniej jedną, zasadniczo przezroczystą powierzchnię, mający wzór na przynajmniej jednej ze swoich powierzchni, przy czym w pojemniku znajduje się wkładka foliowa. Istota chronionego wynalazku, sprecyzowana w części znamiennej zastrzeżenia, charakteryzuje się tym, że na wkładce foliowej znajduje się wzór, który jest dopełniający w stosunku do wzoru na przynajmniej jednej powierzchni pojemnika, przy czym ta wkładka foliowa ma taką długość i szerokość, że każdy z tych wymiarów jest równy co najmniej połowie odpowiedniego, wewnętrznego wymiaru pojemnika. Niewątpliwie zgłoszony do opatentowania wynalazek może nadawać się do przemysłowego stosowania. Wbrew stanowisku Urzędu Patentowego brak jest podstaw dla upatrywania w zgłoszonym do ochrony wynalazku rozwiązania o charakterze wzoru przemysłowego. Skarżąca nie zastrzega bowiem do ochrony konkretnych postaci efektów trójwymiarowości wzorów stanowiących cześć struktury pojemnika, nadających się do przemysłowego stosowania, a w szczególności nie zastrzega cech linii, konturów, kształtów, kolorystyki itp. (por. art. 102 ust. 1 p.w.p.). Natomiast skarżąca zgłosiła do ochrony jedynie sam sposób uzyskiwania takich efektów. Zatem, w odniesieniu do wzoru przemysłowego sporne zgłoszenie stanowi jakościowo inną postać rozwiązania o charakterze intelektualnym (wynalazek), podlegającego ochronie na podstawie przepisów ustawodawstwa o ochronie własności przemysłowej. Reasumując, ma postać wynalazku w rozumieniu art. 10 ustawy o wynalazczości, a nie wzoru przemysłowego, rozwiązanie pozwalające za pośrednictwem wskazanych środków technicznych uzyskanie w sposób powtarzalny efektu trójwymiarowości wzoru stanowiącego cześć struktury pojemnika, o ile to rozwiązanie jest nowe i nie wynika w sposób oczywisty ze znanego stanu techniki, a zarazem nie zastrzega się konkretnych postaci efektów trójwymiarowości wzorów stanowiących cześć struktury pojemnika, a w szczególności cech linii, konturów, kształtów, kolorystyki itp. Zważywszy na zgłoszenie przez skarżącą do ochrony patentowej rozwiązania o charakterze technicznym, które nadaje się do przemysłowego stosowania, Urząd Patentowy, co słusznie podnosi skarżąca, powinien był zbadać, a czego nie uczynił, czy wspomniane rozwiązanie spełnia kryterium nieoczywistości w stosunku do znanego stanu techniki, analizowanego sprzed daty, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania patentu (por. art. 11 ustawy o wynalazczości). Natomiast, jak już wskazano, Urząd Patentowy wycofał się z zarzutu braku nowości rozwiązania zgłoszonego do ochrony. Powyższe względy uzasadniają uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji z dnia [...] sierpnia 2001 r., stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 litera c) p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na zasadzie art. 200 p.s.a. Z zaskarżoną decyzją nie wiąże się kwestia wykonalności. Nie zachodzi więc potrzeba orzekania, czy i w jakim zakresie decyzja ta może być wykonana, a to w związku z nieprawomocnym rozstrzygnięciem Sądu (art. 152 p.s.a.).