II SA 555/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dorota Wdowiak Sędziowie: WSA Zbigniew Rudnicki (spr.) Asesor WSA Andrzej Wieczorek Protokolant Beata Bińkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 maja 2004 r. sprawy ze skargi S. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2003 Nr [...] w przedmiocie odmowy wydania prawa jazdy oddala skargę W rozpatrywanej sprawie została najpierw wydana, na podstawie m.in. § 7 ust. 1 pkt 4a rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami (Dz.U. Nr 150, poz. 1680) decyzja Starosty Powiatu [...] z dnia [...] listopada 2002 r., Nr [...], którą odmówiono wydania p. S. W. prawa jazdy kategorii B. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w dniu [...] września 2002 r. z Komendy Powiatowej Policji w [...] wpłynęło pismo Nr [...] wraz z zatrzymanym prawem jazdy zainteresowanego - z powodu zniszczenia dokumentu i upłynięcia terminu wymiany prawa jazdy. Zaznaczono, że dnia [...] września 2002 r. zainteresowany złożył wniosek o wymianę prawa jazdy kat. [...] nr [...], wydanego dnia [...] maja 1970 r. przez PPRN w [...] na druku [...]. Ponadto podkreślono, że dnia [...] września 2002 r. do Urzędu Miasta w [...] zostało wysłane pismo nr [...] z prośbą o przesłanie akt ewidencyjnych kierowcy. Z powodu zaginięcia tych akt Urząd Miasta w [...] przesłał protokół odtworzenia akt potwierdzający posiadanie przez zainteresowanego uprawnienia do kierowania pojazdami kat. [...]. Dodatkowo z pisma tego, Nr [...], wynika, że tamtejszy urząd nigdy nie był w posiadaniu pieczątki o treści: "Posiada uprawnienia do kierowania samochodu osobowego kat. B", która widnieje na prawie jazdy p. S. W. W związku z brakiem potwierdzenia fakt posiadania przez zainteresowanego prawa jazdy kat. B, organ I instancji odmówił wydania prawa jazdy kat. B. Powyższa decyzja została uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2003 r., Nr [...], z przyczyn innych niż wskazane w odwołaniu. Mianowicie, organ odwoławczy uznał, że w związku ze złożeniem przez zainteresowanego w dniu [...] września 2002 r. wniosku o wymianę posiadanego prawa jazdy, wobec braków formalnych wniosku skarżącego, w którym nie skonkretyzował on swojego żądania, organ I instancji powinien wezwać skarżącego do uzupełnienia wniosku i po ponownym rozpatrzeniu wniosku wydać decyzje uwzględniającą stosowne przepisy prawa, tj. również rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 29 kwietnia 2002 r. w sprawie wymiany praw jazdy (Dz.U. Nr 69, poz. 640), art. 97 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. Nr 98, poz. 602, z późn. zm.), a także rozporządzenia ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 150, poz. 1680). W związku z tym powołana wyżej decyzja została uchylona, a sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia. Po uzupełnieniu wniosku przez zainteresowanego i ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją Starosty Powiatu [...] z dnia [...] lutego 2003r., Nr [...], wydaną już na podstawie m.in. § 7 ust. 1 pkt 4a rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 150, poz. 1680), w związku z § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 29 kwietnia 2002 r. w sprawie wymiany praw jazdy (Dz.U. Nr 69, poz. 640) odmówiono p. S. W. wymiany prawa jazdy kategorii B. W uzasadnieniu, po przedstawieniu stanu faktycznego, stwierdzono, że w związku z brakiem potwierdzenia faktu posiadania przez zainteresowanego prawa jazdy kat. B zasadna jest odmowa wymiany uprawnień do kierowania pojazdami kat. B. Natomiast zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 29 kwietnia 2002 r. w sprawie wymiany praw jazdy zainteresowany spełnia kryteria do uzyskania w drodze wymiany prawa jazdy kat. [...], które to prawo jazdy zostało wymienione. Powyższa decyzja została wydana przed rozpatrzeniem przez Naczelny Sąd Administracyjny skargi (z dnia [...] lutego 2003 r.) zainteresowanego na decyzję z dnia [...] stycznia 2003 r. Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...], Nr [...]. W uzasadnieniu tej skargi zainteresowany podniósł, że prawo jazdy kat. [...] uzyskał w [...] w 1970 r., a ze swojego samochodu osobowego korzysta od roku 1980. Posługiwał się tym prawem jazdy przez 32 lata, przez ten okres był wielokrotnie kontrolowany przez funkcjonariuszy służby drogowej i nigdy przez ten okres nie podważano autentyczności posiadanego przez niego prawa jazdy obejmującego wskazane wyżej kategorie. Prawo jazdy kat. B jest mu niezbędne ze względów rodzinnych (musi wozić żonę z I grupą inwalidzką na zabiegi do [...] w [...]). W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie jako bezzasadnej. W uzasadnieniu odpowiedzi, powtarzającym w znacznym stopniu uzasadnienie zaskarżonej decyzji, po ponownym przedstawieniu stanu faktycznego sprawy, stwierdzono, że w obowiązującym stanie prawnym warunki i terminy wymiany praw jazdy i innych dokumentów uprawniających do kierowania pojazdami lub potwierdzających dodatkowe kwalifikacje kierujących pojazdami oraz wysokość opłat za ich wymianę określa rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 29 kwietnia 2002 r. w sprawie wymiany praw jazdy (Dz.U. Nr 69, poz. 640). W myśl § 2 ust. 1 tego rozporządzenia wymiany dokumentów, o których wyżej mowa, dokonuje organ wydający uprawnienia do kierowania pojazdami na wniosek osoby uprawnionej do kierowania pojazdami, złożony na druku, którego wzór określają przepisy w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami. Art. 97 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. Nr 98, poz. 602, z późn. zm.) stanowi, że dokument stwierdzający uprawnienie do kierowania pojazdem wydaje za opłatą starosta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się, a w uzasadnionych przypadkach – właściwy ze względu na miejsce czasowego pobytu. Ustęp 3 § 4 powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Infrastruktury stanowi, że w zakresie dokumentów wydanych na podstawie rozporządzenia Ministrów Komunikacji i Spraw Wewnętrznych z dnia 20 lipca 1968 r. w sprawie ruchu na drogach publicznych (Dz.U. Nr 27, poz. 183, późn. zm.) dotychczasowe prawa jazdy wymienia się zgodnie z posiadaną kategorią, z tym, że: 1)prawo jazdy kategorii A wymienia się na prawo jazdy kategorii A i B1, 2)prawo jazdy kategorii trolejbusowej wymienia się na prawo jazdy kategorii D z ograniczeniem do kierowania trolejbusami, 3)prawo jazdy kategorii M wymienia się na prawo jazdy kategorii T z ograniczeniem do kierowania pojazdem wolnobieżnym. Zgodnie z § 5 ust. 2 cytowanego rozporządzenia, przy wymianie dokumentów stosuje się zasady i tryb postępowania określone w przepisach w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami, tj. przede wszystkim rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 150, poz. 1680). W świetle § 7 ust. 1 pkt 1 lit d tego rozporządzenia, w celu wydania prawa jazdy lub pozwolenia albo odmowy ich wydania należy zarejestrować wniosek w systemie informatycznym, odnotowując na wniosku przydzielony numer pozycji w rejestrze, oraz przeprowadzić weryfikację dokumentów, o których mowa w § 5 ust. 1 rozporządzenia, obejmującą m.in. sprawdzenie zgodności danych ujętych w prowadzonej ewidencji kierowców z danymi w zakresie posiadanych uprawnień i zakazów, oraz orzeczeń lekarskich stwierdzających istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami – jeżeli osoba posiada wcześniej wydane uprawnienie. W przypadku negatywnego wyniku weryfikacji dokumentów należy odmówić wydania prawa jazdy lub pozwolenia. Jedną z przesłanek otrzymania prawa jazdy, określoną w art. 90 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym jest zdanie z wynikiem pozytywnym egzaminu wymaganego dla danej kategorii. W przedstawionej sytuacji prawnej, wobec istniejących wątpliwości co do stanu faktycznego i braku precyzyjnego wniosku skarżącego, należało w trybie art. 64 § 2 K.p.a. wezwać skarżącego do uzupełnienia wniosku i po ponownym jego rozpatrzeniu wydać decyzję uwzględniającą stosowne przepisy prawa. W opinii SKO w [...] brak podstaw do uchylenia tak sformułowanej sentencji zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W świetle art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 240, poz. 2052) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, polegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie i dlatego postępowanie toczy się na podstawie powołanych wyżej przepisów. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej, dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpatrując skargę w świetle przytoczonych wyżej kryteriów stwierdzić trzeba, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2003 r., Nr [...], którą uchylono decyzję Starosty Powiatu [...] z dnia [...] lutego 2003r., Nr [...], odmawiającą wydania stronie prawa jazdy kategorii B. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyraźnie wskazano, że wobec braków formalnych wniosku skarżącego, w którym nie skonkretyzował on swojego żądania, organ I instancji powinien wezwać skarżącego do uzupełnienia wniosku i po ponownym rozpatrzeniu wniosku wydać decyzje uwzględniającą stosowne przepisy prawa. Jest to więc w istocie decyzja korzystna dla skarżącego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w zaskarżonej decyzji trafnie zauważyło, że w rozpatrywanej sprawie występują dwa wątki: - wymiany prawa jazdy, oraz – weryfikacji uprawnień strony do posiadania prawa jazdy kategorii B. Choć obie te kwestie regulują przepisy prawne w znacznej części wspólne, to jednak występują tu różnice zarówno w podstawach prawnych rozstrzygania, jak i trybie postępowania i formie załatwienia sprawy. I tak, do przepisów wspólnych należy niewątpliwie ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r.-Prawo o ruchu drogowym ( Dz.U. Nr 98, poz. 602, z późn. zm.), zaś po części odrębne kwestie regulują rozporządzenia Ministra Infrastruktury: - z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami (Dz.U. Nr 150, poz. 1680), - z dnia 29 kwietnia 2002 r. w sprawie wymiany praw jazdy (Dz.U. Nr 69, poz. 640). Dnia [...] września 2002 r. skarżący złożył wniosek o wymianę prawa jazdy kat. [...] nr [...], wydanego dnia [...] maja 1970 r. przez PPRN w [...] na druku [...]. Zgodnie z przepisami powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 29 kwietnia 2002 r. w sprawie wymiany praw jazdy, wydanego na podstawie art. 150 ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, wymiana prawa jazdy jest w zasadzie czynnością materialno-techniczną, nie wymagającą wydania decyzji administracyjnej. W myśl § 2 ust. 1 rozporządzenia czynności tej dokonuje organ wydający uprawnienie do kierowania pojazdami, na wniosek osoby uprawnionej do kierowania pojazdami złożony na druku, którego wzór określają przepisy w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami. Do wniosku (ust. 3 powołanego paragrafu) dołącza się tylko kserokopię dokumentu podlegającego wymianie, a nowy dokument wydaje się po unieważnieniu dotychczasowego dokumentu przez odcięcie lewego rogu o powierzchni co najmniej 1 cm2 (ust.4). Jednym z podstawowych celów powołanego wyżej rozporządzenia jest dostosowanie systematyki (a co za tym idzie – również zakresu uprawnień do kierowania pojazdami) dotychczasowych praw jazdy, wydanych na różnych podstawach prawnych, określonych w § 4 ust. 1, 2, 3 i 4 rozporządzenia, do jednolitej systematyki (kategorii) praw jazdy przyjętej w art. 88 ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym ( Dz.U. Nr 98, poz. 602, z późn. zm.). Jak wyżej wskazano, sama wymiana praw jazdy określonej kategorii, wydanych na podstawie odpowiednich, obowiązujących w czasie ich wydawania przepisów, na nowe prawa jazdy, odpowiadające wymogom ustawy-Prawo o ruchu drogowym, przy zastosowaniu właściwych przeliczników określonych w powołanej wyżej ustawie, jest w zasadzie czynnością materialno-techniczną. Jednakże w określonych przypadkach, o których mowa w § 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 29 kwietnia 2002 r. w sprawie wymiany praw jazdy, charakter tego postępowania może ulec zmianie Zgodnie bowiem z § 5 ust. 1 rozporządzenia w wydanych w drodze wymiany dokumentach należy uwzględnić ("uwzględnia się") ograniczenia wynikające ze stanu zdrowia lub możliwości prowadzenia określonego pojazdu, a zgodnie z ust. 2 tego rozporządzenia, przy wymianie dokumentów stosuje się zasady i tryb postępowania określone w przepisach, o których mowa w § 2 ust. 1 rozporządzenia, tj. przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami. Oznacza to m.in., że w przypadku powzięcia uzasadnionych wątpliwości po złożeniu wniosku o wymianę prawa jazdy rozpatrujący ten wniosek organ administracji ma obowiązek zastosować przepisy § 7 rozporządzenia z dnia 14 grudnia 2002 r., określającego zakres i kolejność czynności poprzedzających wydanie prawa jazdy, a w szczególności – ust. 1 lit d) tego paragrafu, nakazującego organowi przeprowadzenie weryfikacji zgodności danych z ujętymi w prowadzonej ewidencji kierowców danymi w zakresie posiadanych uprawnień i zakazów oraz orzeczeń lekarskich stwierdzających istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami (jeżeli osoba posiada wcześniej wydane uprawnienie. Taka też sytuacja miała miejsce w rozpatrywanej sprawie. Wniosek skarżącego został złożony po zatrzymaniu i przekazaniu przez Komendę Powiatową Policji w [...] w dniu [...] września 2002 r. prawa jazdy skarżącego Staroście Powiatu [...]; powodem zatrzymania prawa jazdy było zniszczenie dokumentu i upłynięcie terminu do wymiany prawa jazdy. W związku z tym wystąpiono dnia [...] września 2002 r. do organu, który wydał przedmiotowe prawo jazdy, o przekazanie akt ewidencyjnych kierowcy. Z powodu zaginięcia tych akt Urząd Miasta w [...] przesłał protokół odtworzenia akt potwierdzający posiadanie przez zainteresowanego uprawnienia do kierowania pojazdami kat. AT. Dodatkowo z pisma tego, Nr [...], wynika, że tamtejszy urząd nigdy nie był w posiadaniu pieczątki o treści: "Posiada uprawnienia do kierowania samochodu osobowego kat. B", która widnieje na prawie jazdy skarżącego. W tej sytuacji organ I instancji miał uzasadnione podstawy do podjęcia czynności określonych w § 7 ust. 1 lit. d) rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami (Dz.U. Nr 150, poz. 1680), a w związku z brakiem potwierdzenia faktu posiadania przez zainteresowanego uprawnień objętych prawem jazdy kat. B, odmowy wydania prawa jazdy tej kategorii. Nie oznacza to, że równolegle z postępowaniem w sprawie wymiany prawa jazdy, wszczętym w wyniku złożenia wniosku przez skarżącego, prowadzone było, wszczęte z urzędu przez organ I instancji postępowanie w sprawie odmowy wydania prawa jazdy kategorii B, bądź też że postępowanie w sprawie wymiany prawa jazdy "przekształciło się" w postępowanie w sprawie odmowy wydania prawa jazdy kategorii B. Miało tu miejsce jedno postępowanie, w którym jednak organ I instancji, z racji powziętych, uzasadnionych wątpliwości był zobowiązany zastosować tryb postępowania przewidziany w § 7 ust. 1 lit. d) rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami. Oczywistym następstwem zastosowania w tym postępowaniu wspomnianych wyżej przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami, była konieczność zajęcia przez organ stanowiska w sprawie w formie decyzji. Zgodnie bowiem z § 2 tego rozporządzenia, wydanie lub odmowa wydania prawa jazdy następuje w drodze decyzji administracyjnej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] ma natomiast rację, że wobec powzięcia uzasadnionych wątpliwości co do posiadania przez skarżącego uprawnień do prowadzenia pojazdów kategorii B, wymagających przeprowadzenia weryfikacji zakończonej wydaniem decyzji administracyjnej, należało zawiadomić stronę o wszczęciu postępowania w sprawie i stworzyć jej możliwości do złożenia wyjaśnień. Miało tu więc miejsce naruszenie art. 64 w związku z art. 8, 9 i 10 K.p.a., co SKO w [...] poniosło w zaskarżonej decyzji. We współczesnym świecie, zwłaszcza w przedstawionej przez skarżącego jego sytuacji rodzinnej, posiadanie uprawnienia do prowadzenia pojazdu samochodowego (kat. B) może mieć istotny wpływ na jakość życia i możliwość korzystania z różnego rodzaju świadczeń społecznych, w tym również – jak ma to miejsce w przypadku strony – ze świadczeń służby zdrowia. Zarówno niniejszy wyrok, jak i decyzja Starosty Powiatu [...] z dnia [...] lutego 2003r., Nr [...], odmawiająca skarżącemu wymiany prawa jazdy kategorii B, nie zamykają skarżącemu drogi do uzyskania prawa jazdy tej kategorii – pod warunkiem spełnienia wymagań określonych w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami, a w szczególności – zdania egzaminu. Powinna to ułatwić wieloletnia praktyka w prowadzeniu pojazdów samochodowych, na którą powołuje się skarżący. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 ustawy-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku.