II SA 588/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA - Iwona Dąbrowska (spr.) Asesor WSA: - Joanna Kube Asesor WSA: - Janusz Walawski Protokolant: - Beata Gibzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2004 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] stycznia 2003 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę Pani A. S. zarejestrowała się w Powiatowym Urzędzie Pracy w T. w dniu [...] sierpnia 2000 r. z prawem do zasiłku dla bezrobotnych od dnia [...] sierpnia 2000 r. Decyzją Prezydenta miasta T. z dnia [...] lutego 2001 r. skarżąca utraciła zasiłek dla bezrobotnych z dniem [...] lutego 2001 r. z powodu upływu okresu jego pobierania. W dniu [...] lutego 2001 r. p. A. S. złożyła w urzędzie zatrudnienia wniosek o przyznanie jej prawa do zasiłku przedemerytalnego. We wniosku wskazała, że legitymuje się ponad trzydziestoletnim stażem pracy oraz, że zwolnienie z pracy nastąpiło z przyczyn ekonomicznych zakładu pracy. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2001 r., wydaną z upoważnienia Prezydenta miasta T. na podstawie art. 6 pkt 6 lit. b, art. 37 j ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz.U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56 ze zm.) orzeczono o odmowie przyznania skarżącej prawa do zasiłku przedemerytalnego. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że skarżąca legitymuje się okresem uprawniającym do zasiłku wynoszącym 23 lata i 22 dni, zamiast wymaganego okresu 30 lat bądź 25 lat, w tym 15 lat w warunkach szczególnych. Nie zaliczono natomiast skarżącej okresu pracy w gospodarstwie rolnym bowiem ustawa o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu takiej możliwości nie przewiduje. Organ dodał ponadto, że skarżąca z wnioskiem o przyznanie zasiłku przedemerytalnego wystąpiła w dniu [...] marca 2001 r. a więc już po dniu utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych. W dniu 11 marca 2002 r. p. A. S. wystąpiła do Wojewody [...] z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] kwietnia 2001 r. w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego, powołując się na art. 156 § 1 pkt 2 i art. 157 § 2 kpa. Za rażące naruszenie prawa uznała skarżąca niezaliczenie jej przez organ administracji okresu pracy w gospodarstwie rolnym w latach 1978-1986 do okresu uprawniającego do zasiłku oraz niewłaściwą interpretację przepisów ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, odmawiającą przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego po upływie okresu pobierania zasiłku dla bezrobotnych. Z uwagi na fakt niewydania przez organ administracji decyzji w sprawie stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji skarżąca ponowiła swój wniosek w dniu 18 lipca 2002 r. oraz w dniu 30 października 2002 r. Wojewoda [...] decyzją nr [...] z dnia [...] października 2002 r. wydaną na podstawie art. 156 § 1 i 157 § 2 i 3 kpa i art. 37 j ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz.U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56 ze zm.) w związku z art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o zagospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, ustawy o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest, ustawy o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego oraz ustawy o ułatwianiu zatrudnienia absolwentom szkół (Dz.U. Nr 154, poz. 1793 z 2001 r.), po rozpatrzeniu wniosku skarżącej w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] kwietnia 2001 r. odmówił stwierdzenia nieważności w.w. decyzji. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w sprawie nie występuje żadna z przyczyn powodujących nieważność decyzji określonych w art. 156 § 1 pkt 1 – 7 kpa. Dodał ponadto, że skarżąca nie spełnia warunków do nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego w oparciu o art. 37 j ust. 1 pow. ustawy z 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, który wymaga ażeby bezrobotna kobieta legitymowała się okresem uprawniającym do zasiłku wynoszącym 30 lat bądź 25 lat, w tym co najmniej 15 lat pracy w warunkach szczególnych. Takich zaś warunków skarżąca nie spełnia. Okres pracy w gospodarstwie rolnym w latach 1978 do 1986 nie jest zaliczany do okresu uprawniającego do zasiłku. Enumeratywne wyliczenie okresów zatrudnienia, pracy oraz innych okresów zaliczanych do okresów uprawniających do zasiłku zawiera art. 24 ust. 2, 3 i 4 w związku z art. 23 ust. 1 i 2 ustawy. Wśród tych wymienionych okresów nie ma pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym. Od powyższej decyzji skarżąca odwoła się do Ministra Pracy i Polityki Społecznej ponawiając argumenty zawarte we wniosku o stwierdzenie nieważności. Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej decyzją z dnia [...] stycznia 2003 r. (sprostowaną postanowieniem z dnia [...] maja 2003 r.) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W skardze do sądu skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasadzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżąca ponowiła argumenty zawarte w odwołaniu od decyzji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić skarżącej, iż zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługują na uwzględnienie. Wskazać należy, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego istotą jest ustalenie, czy dana decyzja jest dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Do stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. niezbędne jest wykazanie, że decyzja taka została wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. O tym, czy miało miejsce rażące naruszenie prawa, decyduje przede wszystkim oczywistość jego naruszenia i zakres wpływu tego naruszenia na sposób załatwienia sprawy. W rozpatrywanej sprawie skarżąca wnosząc o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] kwietnia 2001 r. zarzuciła organowi rażące naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 i art. 157 § 2 kpa. Za rażące naruszenie prawa uznała skarżąca niezaliczenie jej przez organ administracji okresu pracy w gospodarstwie rolnym w latach 1978-1986 do okresu uprawniającego do zasiłku, oraz niewłaściwą interpretację przepisów ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu odmawiającą przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego po upływie okresu pobierania zasiłku dla bezrobotnych. Skarżąca w momencie złożenia wniosku o przyznanie zasiłku przedemerytalnego legitymowała się okresem uprawniającym do zasiłku wynoszącym 23 lata i 22 dni. Ten okres nie jest okresem spornym. Przedmiotem sporu pozostaje zatem wyłącznie kwestia zaliczenia do okresu uprawniającego do zasiłku okresu pracy w gospodarstwie rolnym w latach 1978 - 1986 oraz możliwość złożenia wniosku o przyznanie zasiłku przedemerytalnego po okresie pobierania zasiłku dla bezrobotnych. Jeśli chodzi o pierwszą kwestię sporną to wskazać należy, że zgodnie z art. 37j ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz.U. 1997 Nr 25 poz.128 ze zm.) zasiłek przedemerytalny przysługuje osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku oraz posiadającej okres uprawniający do zasiłku wynoszący dla kobiet 30 lat lub 25 lat - w tym co najmniej 15 lat wykonywania prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Według art. 24 ust. 2 ustawy do okresu uprawniającego do zasiłku zalicza się okresy zatrudnienia, innej pracy zarobkowej, pozarolniczej działalności, wymienione w art. 23 ust. 1 i 2 oraz wart. 23 ust. 2 pkt 1, 2, 4 i 5 ustawy. Zatrudnieniem jest natomiast wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego oraz umowy o pracę nakładczą i innej pracy zarobkowej wykonywanej na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub spółdzielni kółek rolniczych (art. 2 ust. 1 pkt 16 i 25). Przepisy art. 24 w związku z art. 23 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu wymieniają zatem enumeratywnie okresy podlegające zaliczeniu do okresów, od których zależy nabycie i długość pobierania zasiłku, a tym samym możliwość przyznania zasiłku przedemerytalnego. Wśród tych wymienionych okresów podlegających zaliczeniu do okresów, od których zależy nabycie i długość pobierania zasiłku ustawodawca nie wymienił okresu pracy w gospodarstwie rolnym. W tej sytuacji nie można było zaliczyć skarżącej do okresu uprawniającego do zasiłku okresu pracy w gospodarstwie rolnym w latach 1978 do 1986. A zatem skarżąca w momencie składania wniosku o przyznanie zasiłku przedemerytalnego legitymowała się okresem uprawniającym do zasiłku wynoszącym 23 lata i 22 dni, podczas gdy dla kobiet okres wymagany do uzyskania zasiłku przedemerytalnego wynosi 30 lat. Wskazać należy ponadto na pogląd wyrażony w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 20 czerwca 1996 r. ( III ARN 10/96 IOSNAPU 1997 nr 2 poz. 13), zgodnie z którym okres prowadzenia lub pracy w gospodarstwie rolnym zaliczony do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze wynikające ze stosunku pracy (art. 1 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy - Dz.U. Nr 54 poz. 310), nie podlega wliczeniu do stażu pracy warunkującego nabycie uprawnień do przedemerytalnego zasiłku dla bezrobotnych przyznawanego na podstawie ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. Jeśli zaś chodzi o podnoszony przez organ w stosunku do skarżącej zarzut niemożności ubiegania się o prawo do zasiłku przedemerytalnego z tego tylko powodu, że bezrobotny wystąpił z takim wnioskiem już po wygaśnięcia prawa do zasiłku dla bezrobotnych to wskazać należy, że problem ten był wielokrotnie przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego. Dotyczyła go również uchwała 7 sędziów NSA z dnia 11 marca 2002 r. OPS 14/01(ONSA 2002/4/133), w której Sąd wskazał, że osobie bezrobotnej, która w dniu rejestracji w powiatowym urzędzie pracy lub w okresie pobierania zasiłku dla bezrobotnych spełniała warunki do nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego określone w art. 37j ust. 1 lub w art. 37k ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56 ze zm., w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2001 r.), przysługuje na jej wniosek prawo do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego na podstawie art. 37l ust. 1 tej ustawy, mimo wygaśnięcia prawa do zasiłku dla bezrobotnych z powodu upływu okresu jego pobierania, jeżeli w dniu złożenia wniosku spełnia określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego. Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę w pełni ten pogląd podziela. Wadliwe stanowisko organu w tej kwestii nie miało jednakże wpływu na wynik sprawy albowiem skarżąca nie posiadała, wymaganego przepisami ustawy, okresu uprawniającego do zasiłku dla bezrobotnych i ta okoliczność przesądziła o odmowie przyznania jej prawa do zasiłku przedemerytalnego. Uchybienie organu nie miało jednak charakteru rażącego naruszenia prawa, a tylko takie naruszenie prawa skutkować mogłoby uchyleniem rozpatrywanej decyzji. Za "rażące" należy uznać takie naruszenie prawa, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności. Powyższe rozważania upoważniają do stwierdzenia, iż organy obu instancji prawidłowo uznały, iż brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji o odmowie przyznania skarżącej prawa do zasiłku przedemerytalnego w trybie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Kierując się powyższymi względami Wojewódzki Sąd Administracyjny na mocy art. 151 powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270) skargę oddalił.