II SA 737/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Romanowski (spr.), Sędziowie WSA Grażyna Śliwińska, asesor WSA Andrzej Czarnecki, Protokolant Sylwia Urbańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 czerwca 2004 r. sprawy ze skargi U. w Z. (Litwa) na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2003 r. Nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w kwocie 4000 (czterech tysięcy) złotych oddala skargę [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego ([...]WITD) wydał dnia [...] października 2002 r. decyzję, którą nałożył na firmę U. z siedzibą w Z. (Litwa), zwaną dalej również firmą, karę pieniężną w łącznej kwocie 4500 zł – za nieokazanie wykresówek z urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy oraz czas jazdy i postoju za bieżący tydzień i ostatni dzień poprzedniego tygodnia, w którym kierowca prowadził pojazd... (500 zł) oraz za wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez posiadania w pojeździe dowodu uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych (4000 zł). Z dołączonego do tej decyzji protokołu kontroli wynika, że kierowca okazał kartę, jednak źle (nie w całości) wypełnioną. Firma odwołała się od powyższej decyzji do Głównego Inspektora Transportu Drogowego (GITD) jedynie w części dotyczącej nałożenia kary 4000 zł, nie zgadzając się z zarzutem nieposiadania ważnej karty opłaty. GITD nie podzielił argumentacji odwołania. Decyzją z [...] stycznia 2003r., działając w oparciu o przepisy art. 138 § 1 ust. 1 k.p.a., art. 42 ust. 1, art. 87 ust. 1, art. 92 ust. 1 pkt 6 ustawy z 6 września 2001r. o transporcie drogowym, zwanej dalej ustawą o t.d. (Dz.U. nr 125, poz. 1371 ze zm.), Lp. 6 załącznika do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 3 lipca 2002r. w sprawie wysokości kar pieniężnych w transporcie drogowym (Dz.U. nr 115, poz. 999), § 4 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 14 grudnia 2001r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych (Dz.U. nr 150, poz. 1684), utrzymał w mocy powyższą decyzję pierwszoinstancyjną w zaskarżonej części. GITD podał w szczególności, że kierujący należącym do firmy pojazdem [...] poruszał się po drodze krajowej nr [...]. Przejazd po drodze tej kategorii podlega opłacie, co następuje przez nabycie karty opłaty, podlegającej wypełnieniu. Jedynie prawidłowo wypełniona przed rozpoczęciem przejazdu karta opłaty stanowi wyłączny dowód jej uiszczenia. Brak takiej karty opłaty w pojeździe oznacza nieuiszczenie opłaty. Firma zaskarżyła w/w decyzje do Naczelnego Sądu Administracyjnego (w części dotyczącej nałożenia kary pieniężnej w kwocie 4 000 zł), wnosząc o ich uchylenie. Firma nie zgodziła się w szczególności z ustaleniem nieposiadania w pojeździe dowodu uiszczenia opłaty za przejazd. Powołała się w tym zakresie na swoją argumentację zawartą w w/w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej (podała tam m.in., że za opłatą otrzymała kartę opłaty – siedmiodniową; karta została wypełniona w ten sposób, że "wpisany został nr rejestracyjny samochodu [...] i dzień [...].10.2002r. godz. 0010 jako moment rozpoczęcia ważności otrzymanej karty...", kierowca wpisał numer rejestracyjny i datę, zaś urzędnik wpisał godzinę przekroczenia granicy). Według firmy, w wyniku kontroli [...] października 2002r. wymierzono jedynie karę 500 zł, natomiast [...] listopada 2002r. została doręczona inna decyzja wymierzająca "dodatkowo drugą karę w wysokości 4 000,- zł". Firma podniosła, że organ nie wyjaśnił wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. W odpowiedzi na skargę GITD wniósł o oddalenie skargi. Podtrzymał zajęte w sprawie stanowisko. Podkreślił, że okazana w czasie kontroli pojazdu karta nie była prawidłowo wypełniona, tj. "karta miała wpisany wyłącznie numer rejestracyjny pojazdu oraz początek biegu terminu, za który uiszczona jest opłata (...)". Stanowiło to naruszenie sposobu wnoszenia opłat określonych w w/w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z 14 grudnia 2001r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat (...). Ustalony stan faktyczny zakwalifikowano zatem jako wykonywanie przewozu bez opłaty. Według GITD, z praktyki organów inspekcyjnych wynika, iż przedsiębiorcy starają się omijać obowiązek uiszczania opłat drogowych w taki sposób, że wypełniają tylko niektóre pola wykupionej karty, po to żeby z takim dokumentem wykonywać przewozy przez czas dłuższy niż wskazany w samej karcie. Obligatoryjnym elementem podlegającym wpisaniu jest m.in. termin ważności karty opłaty, tak aby wszystkie pola były wypełnione (por. § 5 w/w rozporządzenia). Rozumie się przez to nie tylko początek biegu tego terminu, ale i jego upływ. Tego ostatniego elementu zakwestionowana karta nie zawierała. W karcie należy zaznaczyć też, czy pojazd spełnia lub nie techniczne normy ekologiczności – przez zakreślenie odpowiedniego pola. Tymczasem pole to w karcie nie było wypełnione. Jest to o tyle istotne, że wysokość opłaty jest różna w zależności od spełnienia bądź nie tych norm. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Z dniem 1 stycznia 2004r. weszły w życie: – ustawa z 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269), zwana u.s.a., – ustawa z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270), zwana p.s.a., – ustawa z 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271), zwana p.w.u.p. Powyższe regulacje prawne statuują dwuinstancyjne sądownictwo administracyjne. W świetle art. 97 § 1 p.w.u.p. sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA) przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie i dlatego postępowanie sądowoadministracyjne toczy się na podstawie p.s.a. Zgodnie z art. 1 § 1 u.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.s.a.). Skarga analizowana stosownie do wymienionych kryteriów podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja pierwszoinstancyjna nie naruszają prawa. W działaniu organów wydających decyzje Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca i nie ma potrzeby jej powtarzania. Można jedynie podkreślić, że kierujący w/w pojazdem wylegitymował się w czasie kontroli kartą opłaty – siedmiodniową, która nie została w całości wypełniona. Mianowicie nie wypełniono pól karty służących określeniu do kiedy karta jest ważna, jak również nie poczyniono stosownych skreśleń w rubryce służącej oznaczeniu emisji spalin (por. kopię karty w aktach administracyjnych). Stosownie do § 5 ust. 3, 4 i 6 w/w rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 14 grudnia 2001r. w sprawie uiszczania przez przedsiębiorców opłat za przejazd po drogach krajowych, kartę opłaty wypełnia się przed rozpoczęciem przejazdu przez wpisanie w odpowiednim miejscu m.in.. daty wydania karty, dat i godzin określających termin ważności karty oraz oznaczenie emisji spalin. Emisję spalin oznacza się przez ukośne skreślenie w rubryce "EURO" odpowiedniego pola "0" lub "1", tak aby właściwe oznaczenie emisji spalin pozostało nieskreślone (ust. 3). Termin ważności karty należy wpisać tak, aby wszystkie oznaczone pola karty były wypełnione w sposób szczegółowo sprecyzowany w ust. 4 analizowanego przepisu. Z przepisu tego jednoznacznie wynika, że "termin ważności karty" to określenie zarówno początku, jak i końca jej obowiązywania z dokładnością - jak stanowi przepis – do roku, miesiąca i godziny. Wreszcie stosownie do ust. 6 karta niewypełniona lub wypełniona w sposób inny niż określony w ust. 1 i 3-5 § 5 rozporządzenia (a więc m.in. wypełniona tylko częściowo), a także zawierająca poprawki, nie stanowi dokumentu potwierdzającego wniesienie opłaty. Art. 87 ust. 1 ustawy o t.d. przewiduje obowiązek posiadania przez kierowcę podczas przejazdu i okazywania na żądanie uprawnionego organu kontroli m. in., dowodu uiszczenia należnej opłaty drogowej. W świetle art. 92 ust. 1 pkt 6 ustawy, wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez uiszczenia tej opłaty obwarowane zostało sankcją kary pieniężnej, której wysokość ustalona została w Lp.6 załącznika do w/w rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 3 lipca 2002r. w sprawie wysokości kar pieniężnych (...) na kwotę 4 000 zł. Podkreślenia wymaga – na tle powyższych wywodów - że skutek prawny uiszczenia omawianej opłaty wywołuje tylko i wyłącznie posiadanie karty opłaty prawidłowej pod każdym względem, a więc odpowiedniej do wykonywanego przejazdu oraz wypełnionej w całości i bez poprawek. Jakakolwiek wadliwość w tym zakresie oznacza wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne bez uiszczenia opłaty za przejazd po drogach krajowych – w rozumieniu art. 92 ust. 1 pkt 6 ustawy o t.d. i uzasadnia nałożenie kary pieniężnej z tego tytułu. Innymi słowy skutek prawny uiszczenia opłaty następuje nie przez sam fakt wykupienia odpowiedniej karty, ale dopiero przez wypełnienie jej w przewidziany prawem sposób. Dopiero bowiem z chwilą prawidłowego wypełnienia karta taka identyfikuje z sobą konkretny przejazd, stając się przez to dowodem uiszczenia opłaty za ten właśnie przejazd. Inna interpretacja w/w przepisów mogłaby tworzyć warunki do różnych manipulacji kartami i związanych z tym nadużyć. Dlatego restrykcyjne stosowanie tych przepisów jest uzasadnione. Sprawą przedsiębiorcy wykonującego przewozy, zwłaszcza profesjonalne i w ruchu międzynarodowym – jak w tym przypadku – jest znać przepisy regulujące problematykę działalności, którą się zajmuje, tak żeby nie dopuścić do ich naruszenia. Przedsiębiorca odpowiada m.in. za wyposażenie kierowcy, którym się posługuje w wykonywaniu tej działalności, w odpowiednią kartę opłaty i ponosi konsekwencje braku, niewypełnienia lub nieprawidłowego wypełnienia takiej karty, tak samo jak i innych jego czynności bądź zaniechań, które wiążą się z ruchem przedsiębiorstwa. Nie bez znaczenia będzie zwrócenie uwagi, że na odwrocie samej karty znajduje się objaśnienie w języku polskim i angielskim, że nie wypełniona lub nieprawidłowo wypełniona karta opłaty nie stanowi dokumentu potwierdzającego wniesienie opłaty. W/w przepisy ustawy i aktów wykonawczych mają charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że w razie stwierdzenia naruszenia tych przepisów, uprawniony organ obowiązany jest do nałożenia na podmiot wykonujący transport lub przewóz na potrzeby własne odpowiedniej kary pieniężnej w drodze decyzji administracyjnej. W świetle całokształtu materiałów dowodowych tej sprawy, nie znajduje potwierdzenia zarzut skarżącej firmy, iż w wyniku kontroli z [...] października 2002r. wymierzono jej jedynie 500 zł kary. Otóż ze znajdującego się w aktach protokołu kontroli z [...] października 2002r., w którym udokumentowano wyniki kontroli, jednoznacznie wynika odnotowanie przez kontrolującego nieokazania przez kierowcę tzw. wykresówki oraz okazania źle wypełnionej karty opłaty. Oba te naruszenia znalazły wyraz w wydanej tego samego dnia decyzji pierwszoinstancyjnej, z tym że przedmiotem późniejszego zaskarżenia stała się wyłącznie kara pieniężna za nieposiadanie dowodu uiszczenia opłaty drogowej. Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 151 p.s.a. Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku.