II SA 789/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Robotowska, Sędziowie WSA Dorota Wdowiak, asesor WSA Izabela Głowacka – Klimas (spr.), Protokolant Arkadiusz Zawada, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 czerwca 2004 r. sprawy ze skargi ,,N." Sp. z o.o. w K. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] stycznia 2003 r. nr [...] w przedmiocie uznania gier za gry na automatach w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach losowych, zakładach wzajemnych i grach na automatach - oddala skargę - W dniu [...] kwietnia 2002r. do Ministerstwa Finansów wpłynęło pismo nr [...] z Urzędu Kontroli Skarbowej we W. z prośbą o rozstrzygnięcie w trybie art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 1992r. o grach losowych, zakładach wzajemnych i grach na automatach (Dz. U. z 1998r. Nr 102. poz. 650, z późn. zm.), czy gry urządzane na automatach znajdujących się w posiadaniu "N." Sp. o.o. z siedzibą w K. przy ul. [...], są grami na automatach w rozumieniu w/w ustawy. Powyższe wystąpienie spowodowane było wynikami kontroli przeprowadzonej przez Urząd Kontroli Skarbowej w lokalu gastronomicznym, w którym urządzane były przedmiotowe gry. W trakcie prowadzonych czynności kontrolnych, pracownicy szczególnego nadzoru podatkowego ustalili (m.in. na podstawie zeznań właściciela lokalu gastronomicznego, w którym prowadzone były gry), że automaty, na których prowadzone były przedmiotowe gry, przyjmowały monety o nominałach 1, 2 i 5 zł. Po wprowadzeniu do automatu monet, grający otrzymywał określoną ilość punktów kredytowych, za które prowadził grę. W przypadku wygranej grający otrzymywał dodatkowe punkty kredytowe, za które prowadził dalszą grę bez ponoszenia nowych opłat. Biorąc pod uwagę powyższe, w dniu [...] czerwca 2002r. pismem nr [...], Minister Finansów wszczął postępowanie w sprawie rozstrzygnięcia czy w/w gry są grami na automatach w rozumieniu przepisów przywołanej wyżej ustawy. Jednocześnie zwrócono się do strony o nadesłanie wyjaśnień dotyczących prowadzenia gier. W dniu [...] czerwca 2002r. do Ministerstwa Finansów wpłynęło pismo strony zawierające regulamin oraz zasady prowadzenia gry. Strona nadesłała również opinie techniczne nr [...], [...], [...] wydane przez Wojskową Akademię Techniczną. Po zapoznaniu się z całością materiałów zgromadzonych w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego, w dniu [...] września 2002r. Minister Finansów wydał decyzję nr [...] rozstrzygającą, że gry urządzane przez stronę są grami na automatach w rozumieniu ustawy o grach losowych, zakładach wzajemnych i grach na automatach. Decyzja została wydana w oparciu o art. 2 ust. 3 w zw. z art. 2 ust. 2a ustawy z dnia 29 lipca 1992r. o grach losowych, zakładach wzajemnych i grach na automatach (t.j. Dz.U. z 1998 r. Nr 102 poz. 650 ze zm). W dniu 2 października 2002r. do Ministerstwa Finansów wpłynął wniosek strony o ponowne rozpatrzenie sprawy. Strona zarzucała decyzji naruszenie art. 2 ust. 2a ustawy o grach losowych, zakładach wzajemnych i grach na automatach. W dniu [...] stycznia 2003r. Minister Finansów po ponownym rozpatrzeniu sprawy, wydał decyzję nr [...], którą utrzymał w mocy wcześniejszą decyzję z dnia [...] września 2002r. nr [...] Na decyzję tę, w dniu 20 lutego 2003r. wpłynęła skarga wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez "N." Sp. z o.o., zwaną dalej skarżącą. Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie: – art. 2 ust. 2a w związku z art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 1992r. o grach losowych, zakładach wzajemnych i grach na automatach poprzez błędną ich wykładnię polegającą na wadliwej interpretacji tych norm prawnych oraz naruszenie art. 11 ust. 1 tej ustawy. – art. 7, 10, 80, 107 § 3 k.p.a. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła między innymi, że: nie zgadza się ze stanowiskiem Ministra Finansów, że wygraną rzeczową jest możliwość wygrania przez gracza punktów kredytowych, które może przeznaczyć na dalszą grę na automacie bez ponoszenia dodatkowych kosztów. Zdaniem skarżącej Minister Finansów podejmując zaskarżona decyzję oparł się na innych niż posiadane przez stronę skarżącą opiniach technicznych i innych wyjaśnieniach, co narusza art. 7 k.p.a. Minister Finansów nie odniósł się do opinii przedstawionych przez stronę, przez co naruszył art. 80 k.p.a. Ponadto uchwała SN, na którą powołuje się w uzasadnieniu MF, zapadła w czasie, kiedy nie wprowadzono jeszcze art. 2a ustawy o grach losowych zakładach wzajemnych i grach na automatach. Ponadto skarżąca nadmieniła, że art. 11 ust. 1 w/w ustawy stanowi, że wygrane w tych grach wydaje się okazicielom losów lub innych dowodów udziału w grze. Przepis ten wyraźnie wskazuje, że nagrodę rzeczową "wydaje się" to jest "wręcza się". Zatem, aby można było przyjąć, że na urządzeniu prowadzona jest gra w rozumieniu art. 1 ust. 2a ustawy, to powinien być wydany dowód udziału w grze. Takim dowodem bez wątpienia jest żeton, moneta lub pokwitowanie na podstawie których graczowi wręcza się wygraną, co jest podkreślone wyraźnie w regulaminie gry na urządzeniu. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu podał między innymi, że w zaskarżonych decyzjach w przypadku przedmiotowych gier uzyskiwane były wygrane w postaci punktów kredytowych, które umożliwiały grającemu prowadzenie kolejnych gier, bez konieczności wnoszenia nowej opłaty. Prawo do kolejnej "bezpłatnej" gry spełnia z całą pewnością znamiona wygranej w rozumieniu przepisów ustawy o grach losowych, zakładach wzajemnych i grach na automatach. Wydając zaskarżone decyzje organ przywołał stanowisko NSA w Warszawie wyrażone w wyroku z dnia 30 września 2002r. sygn. akt II SA 3373/00. Minister Finansów podkreślił, że NSA utrzymał dotychczasową linię orzecznictwa w kolejnym wyroku z 18 lutego 2003r. sygn. akt II SA 4197/02. Odnosząc się do kolejnych zarzutów podniesionych w skardze Minister Finansów wyjaśnił, że: 1. W swojej skardze strona stwierdziła m.in., że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Minister Finansów powołał się na nieznane stronie wyjaśnienia cytując jednocześnie następujący fragment decyzji: "... z wyjaśnień nadesłanych przez stronę wynika, że w przypadku przedmiotowych gier za 1 punkt kredytowy gracz uzyskiwał prawo do realizacji minimum 1 i maksimum 300 gier na automacie...". Odnosząc się do powyższego zarzutu należy jednoznacznie stwierdzić, iż jest on całkowicie nieuzasadniony. W dniu [...] czerwca 2002r. do Ministerstwa Finansów wpłynęły wyjaśnienia strony dotyczące przedmiotowych gier na automatach. Wśród nadesłanych dokumentów znajdował się m.in. regulamin gry na automatach stanowiących własność firmy "N." Sp. z o.o. podpisany przez Prezesa Spółki Pana J. W. W powyższym regulaminie znajduje się m.in. pkt. 5 o następującej treści: "Za jeden punkt gracz uzyskuje prawo do realizacji minimum 1 (jednej) i maksimum 300 (trzystu) gier na automacie." Ponadto strona nadesłała również dokument o nazwie "SZCZEGÓŁOWE ZASADY PROWADZENIA GIER NA AUTOMATACH BĘDĄCYCH WŁASNOŚCIĄ FIRMY "N." Sp. z o.o.", również podpisany przez w/w prezesa Spółki. W treści powyższego dokumentu znajduje się m.in. następujący fragment: "Oznacza to, że za jeden punkt gracz ma prawo wykonania od jednej do maksymalnie 300 gier, przy czym jedną grę można wykonać na pewno (z prawdopodobieństwem 100%)." W świetle przywołanych wyżej dokumentów należy wyrazić zdziwienie, iż w skardze skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca neguje fakt istnienia dokumentów, które sama przedstawiła Ministrowi Finansów w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego. 2. Odnosząc się natomiast do zarzutów strony dotyczących naruszenia przez organ przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeksu postępowania administracyjnego należy stwierdzić, co następuje. Decyzje z dnia [...] września 2002r. oraz z dnia [...] stycznia 2003r. zostały wydane po zapoznaniu się z całością materiału dowodowego zebranego w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego, w tym zarówno z dokumentami nadesłanymi przez Urząd Kontroli Skarbowej, jak i z wyjaśnieniami strony. Dokonana przez organ ocena dowodów miała charakter swobodny a nie, jak to sugeruje strona, dowolny. W uzasadnieniu w/w decyzji Minister Finansów w sposób wyczerpujący wskazał również przesłanki, jakimi się kierował rozstrzygając charakter gier urządzanych przez skarżącą. 3. Za nieuzasadniony należy również uznać zarzut skarżącej dotyczący naruszenia przez organ art. 10 § 1 kpa. Zasada czynnego udziału strony w toczącym się postępowaniu zapisana w w/w przepisie, jest wprowadzona jako uprawnienie strony do czynnego w niej udziału, jako że bez tej zasady strona byłaby nie podmiotem ale przedmiotem toczącego się postępowania. Przejawia się ona np. w obowiązku zawiadomienia strony o wszczęciu postępowania, prawie strony do dostępu do akt sprawy, prawie do zgłaszania dowodów, obowiązku zawiadamiania strony o terminie i miejscu przeprowadzania dowodów, prawie strony do wypowiadania się przed wydaniem decyzji (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 kwietnia 1999r. sygn. akt IV SA 1229/96). Zdaniem Ministra Finansów, zarzut skarżącej dotyczący naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. poprzez uniemożliwienie jej wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji, nie znajduje uzasadnienia w świetle zgromadzonego materiału dowodowego. Na każdym etapie prowadzonego postępowania skarżąca miała prawo swobodnego dostępu do akt sprawy i czynnego udziału w postępowaniu. Skarżąca z przysługującego jej w tym zakresie prawa nie skorzystała. Minister z żaden sposób praw strony nie ograniczał. Ponadto należy zauważyć, że skarżąca składała także wyjaśnienia inspektorowi kontroli skarbowej w ramach prowadzonej kontroli. Rozstrzygając sprawę, Minister Finansów oparł się wyłącznie na materiałach znanych skarżącej, zgromadzonych w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego. W świetle powyższego powyższy zarzut skarżącej należy uznać za bezpodstawny. W swojej skardze skarżąca przytacza również w sposób niepełny treść art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 1992r. o grach losowych, zakładach wzajemnych i grach na automatach. Zgodnie z pełnym brzmieniem tego przepisu wygrane w grach losowych, zakładach wzajemnych i grach na automatach wypłaca (wydaje) się okazicielom losów lub innych dowodów udziału w grze losowej, zakładzie wzajemnym lub grze na automacie, za zwrotem tych dowodów, chyba że regulamin gry losowej, zakładu wzajemnego lub gry na automacie stanowi inaczej. Warty podkreślenia jest również fakt, iż zgodnie z art. 13 w/w ustawy, regulamin gry na automacie określający m.in. szczegółowe warunki gry w tym zasady gry, wygrane, termin oraz miejsce gry, prawa i obowiązki uczestników gry, zasady i tryb zgłaszania i rozpatrywania roszczeń wnoszonych przez uczestników gry, zatwierdza minister właściwy do spraw finansów publicznych w terminie określonym w art. 34 ustawy o grach losowych, zakładach wzajemnych i grach na automatach. Należy również zauważyć, iż wskazany przez skarżącą przepis dotyczy podmiotów prowadzących działalność w przedmiotowym zakresie na podstawie zezwolenia udzielonego w trybie przepisów cytowanej ustawy. Nie może więc mieć on znaczenia dla rozstrzygnięcia charakteru gier na automatach w trybie przepisów art. 2 ust. 3 ustawy. Zgodnie z art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z dnia 20 września 2002r. nr 153, poz. 1271 ze zm.) - sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny nie bada słuszności danej decyzji, a jedynie jej legalność tj. zgodność z obowiązującymi przepisami prawa. W niniejszej sprawie Sąd podzielił stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji przez organ administracji z uwagi na fakt, że zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o zastosowanie odpowiednich przepisów prawa materialnego jak i procesowego, a więc nie istnieją podstawy do wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Minister Finansów w odpowiedzi na skargę w sposób szczegółowy ustosunkował się do zarzutów skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w pełni podziela stanowisko Ministra Finansów. Ustosunkowując się do poszczególnych zarzutów skargi, należy stwierdzić co następuje: Zgodnie z art. 2 ust. 2a ustawy z dnia 29 lipca 1992r. (Dz.U. Nr 102 poz. 650 z późn. zm) o grach losowych, zakładach wzajemnych i grach na automatach, grami na automatach są gry o wygrane pieniężne lub rzeczowe na urządzeniach mechanicznych elektromechanicznych i elektronicznych. W wyroku z dnia 15 marca 2002r. (sygn. akt II SA 7/01) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że wygraną może być zarówno możliwość dalszego kontynuowania gry bez konieczności wrzucania nowych monet, jak również możliwość otrzymania wypłaty pieniężnej do wysokości uiszczonej wartości opłaty "włożonej" w grę. Grający decydując się na grę przyjmuje więcej lub mniej korzystne warunki wygranej, zaś wygrana może stanowić możliwość kontynuowania gry, jak i samo tylko odzyskanie opłaty za grę. W w/w orzeczeniu NSA podkreślił, że wygrana to każda korzyść wynikająca z gry. W innym orzeczeniu z dnia 30 września 2002r. (sygn. akt II SA 3373/00) Naczelny Sąd Administracyjny zajął analogiczne stanowisko: "nie ma też istotnego znaczenia postać wygranej, która może być w myśl ustawy pieniężna lub rzeczowa. Ustawa o grach losowych (...) nie zawiera definicji "wygranej rzeczowej", nie określa tez cech umowy gry, co uzasadnia odwołanie się w tym względzie do odpowiednich przepisów prawa cywilnego i ich wykładni doktrynalnej. Odróżnienie wygranej "pieniężnej" od "rzeczowej" uzasadnia stanowisko, że przez "wygraną rzeczową" rozumieć należy wygraną związaną z rzeczą (ruchomą albo nieruchomą), co oznacza uzyskanie uprawnień do korzystania z rzeczy w sposób określony w umowie gry. Może to więc być uzyskanie własności wygranej rzeczy (art. 140 k.c), prawa do jej używania (art. 710 k.c.) albo użytkowania (art. 252 k.c). W konsekwencji przyjąć należy, że "wygraną rzeczową" w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy jest nie tylko uzyskanie rzeczy, lecz również nabycie uprawnienia do korzystania z rzeczy na podstawie innego tytułu prawnego. Oznacza to, że wygraną jest również możliwość kontynuowania gry bez konieczności wrzucania nowych monet, czy też możliwość otrzymania wypłaty pieniężnej do wysokości uiszczonej wartości opłaty "włożonej" w grę. Zatem pojęcie wygranej rzeczowej obejmuje każdą korzyść wynikającą z gry, w tym zarówno możliwość jej kontynuowania, jak i odzyskania opłaty". Z powyższego wynika w sposób jednoznaczny, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego reprezentowany jest pogląd, że wygrana rzeczowa obejmuje każdą korzyść wynikającą z gry, w tym możliwość jej kontynuowania (poprzez uzyskanie punktów kredytowych). Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 11 ust. 1 ustawy o grach losowych, zakładach wzajemnych i grach na automatach, należy stwierdzić, że Wojewódzki Sąd Administracyjny, również w tej kwestii podzielił stanowisko Ministra Finansów. Zgodnie z brzmieniem art. 11 ust. 1 w/w ustawy "wygrane w grach losowych, zakładach wzajemnych lub grach na automatach wypłaca się okazicielom losów lub innych dowodów udziału w grze losowej, zakładzie wzajemnym lub grze na automacie, za zwrotem tych dowodów, chyba że regulamin gry losowej, zakładu wzajemnego lub gry na automacie stanowi inaczej". Z powyższego wynika, że realizacja nagród może następować w inny sposób niż "wydanie" lub "wręczenie" jeśli przewiduje to regulamin gry zatwierdzony przez Ministra Finansów zgodnie z art. 13 ust. 2 w/w ustawy. Należy również stwierdzić, że zarówno art. 11 jak i art. 13 ust. 2 ustawy o grach losowych, zakładach wzajemnych i grach na automatach dotyczą podmiotów prowadzących działalność na postawie zezwoleń udzielonych w trybie w/w ustawy przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych. Nie mają one znaczenia dla rozstrzygnięcia charakteru gier na przedmiotowych automatach, w trybie przepisu art. 2 ust. 3 ustawy, gdyż strona prowadziła swoją działalność bez wymaganego prawem zezwolenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się również naruszenia art. 6, 7, 10, 80 oraz 107 §3 k.p.a. Jeżeli chodzi o opinie przedłożone przez skarżącego to żadna z nich nie odnosi się bezpośrednio do problemu, czy punkty mogą być wygraną rzeczową, a jedynie stwierdzają, że nie jest na nich możliwa gra o wygrane pieniężne lub rzeczowe bo nie wypłacają one żadnych wygranych. Zdaniem Sądu organ administracji - Minister Finansów w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy i ustalił w sposób prawidłowy stan faktyczny. Biorąc powyższe pod rozwagę na zasadzie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.