II SA 79/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia - WSA Zbigniew Rudnicki Sędziowie - Asesor WSA Izabela Głowacka-Klimas - Sędzia NSA del. Irena Wiszniewska-Białecka (spr.) Protokolant - Aleksandra Macewicz po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2004 r. sprawy ze skargi "S." z siedzibą w W. na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] grudnia 1999 r., nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa z rejestracji znaku towarowego "S Supron 1" oddala skargę 6 II SA 79/02 UZASADNIENIE Decyzją z [...] grudnia 1999 r. ([...]), wydaną na podstawie art. 49 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy z 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych (Dz. U. Nr 5, poz. 17, ze zm.), Urząd Patentowy działający w trybie postępowania spornego, po rozpatrzeniu na rozprawie wniosku "S." z siedzibą w W. (skarżące przedsiębiorstwo) przeciwko S. s.c, z siedzibą w O., o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego "S Supron 1" nr [...], wniosek oddalił. Z akt sprawy wynika, że decyzją z [...] września 1999 r. (nr [...]) Komisja Odwoławcza, w wyniku uwzględnienia odwołania "S." z siedzibą w W., uchyliła decyzję Urzędu Patentowego RP z [...] lutego 1998 r. (nr [...]) oddalającą wniosek tego Przedsiębiorstwa o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego słowno-graficznego "S Supron 1" nr [...] zarejestrowanego na rzecz S. s.c. – w O. i przekazała sprawę Urzędowi Patentowemu do ponownego rozpatrzenia z zaleceniem oceny podobieństwa znaku "S Supron 1" do znaku słownego SUPON nr [...]. Komisja Odwoławcza zarzuciła Kolegium Orzekającemu, że oddalając wniosek o unieważnienie prawa ze względu na niespełnienie przesłanek z art. 9 ust.l pkt 1 ustawy o znakach towarowych, wzięło pod uwagę jedynie podobieństwo znaku "S Supron 1" do znaku słowno-graficznego "Supon" nr [...], a pominęło drugi zarejestrowany pod nr [...] na rzecz wnioskodawcy znak słowny SUPON, który został wymieniony zarówno we wniosku z [...] czerwca 1997 r., jak również w następnym piśmie wnioskodawcy złożonym na rozprawie [...] lutego 1998 r. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Urząd podniósł, że przy ocenie podobieństwa znaków: słowno-graficznego "S Supron 1" i słownego SUPON przeprowadzono porównanie elementów słownych obu znaków, ich brzmienia, z uwzględnieniem elementu graficznego w znaku "S Supron 1". Urząd podkreślił, że znaki służą do oznaczania towarów tego samego rodzaju w klasach 1, 8, 9, 11, 17, 25, 35, 37 i 42. Zdaniem Urzędu brzmienie znaków jest różne i nie wprowadzające w błąd odbiorców co do pochodzenia towarów. Część słowna znaku "S Supron 1" składa się z trzech elementów, znaku SUPON - z jednego elementu. Wprawdzie element początkowy, litera "S" i końcowy, liczebnik "1", nie posiadają większych znamion odróżniających, jednakże przy ocenie brzmienia całego znaku tworzą nową kompozycję, inaczej brzmiącą. Inaczej bowiem brzmi wyrażenie "es supron jeden" od słowa SUPON. Urząd zwrócił ponadto uwagę na różnicę występującą w samym głównym elemencie znaku "S Supron 1", polegającą na wprowadzeniu dodatkowej litery "R". Jej obecność powoduje, że główne człony znaków nie są identyczne. Różnica w członie podstawowym oraz dodatkowe elementy w postaci litery "S" i cyfry "1" powodują zauważalną różnicę w odbiorze fonetycznym znaku. Wobec tego zaś, że podobieństwo znaków słowno-graficznych ze znakami słownymi powinno być oceniane odnośnie do wszystkich elementów znaku (całości znaku), należy zdaniem Urzędu uwzględniać też to, że znak słowny nie ogranicza się tylko do formy fonetycznej. Znak słowny występuje bowiem na towarach w formie pisanej -wizualnej. Grafika znaku "S Supron 1" jest tu więc również dodatkowym wyróżnikiem znaku. Te różnice między znakami wykluczają podobieństwo określone w art. 9 ust.l pkt 1 ustawy o znakach towarowych, zwłaszcza zważywszy, że doktryna i orzecznictwo są zgodne, iż oceniając podobieństwo znaków należy brać pod uwagę cały znak, jego oddziaływanie na odbiorcę, a nie jego fragment. Również w przypadku użycia znaków w reklamie radiowej będą się one różniły między sobą w sposób istotny, gdyż wymowa jest inna. Zdaniem Urzędu wobec uznania, że znaki nie są podobne, nie ma znaczenia fakt długotrwałego używania oznaczenia SUPON jako nazwy firmy związanej ze sprzętem pożarniczym i związanymi z nim usługami. Urząd podniósł, ze postępowanie dowodowe wykazało, iż znak SUPON istniał na rynku kilkanaście lat, a nawet był zarejestrowany w 1978 r. pod numerem [...] jako znak wspólny Centrali Handlowo-Technicznej Sprzętu Pożarniczego i Ochronnego w [...]. Jednakże nie był on znakiem "mocnym", ponieważ uprawnieni z rejestracji nie mieli członu "Supon" w swej nazwie. Ponadto rejestracja tego znaku nie trwała nieprzerwanie. Rejestracja znaku SUPON nr [...] wygasła w 1987 r. i tylko dlatego "S." w W. mogło zarejestrować (z datą zgłoszenia 1992 r.) w 1995 r. znak SUPON na swoją rzecz. Nie można zatem przyjąć, że wnioskodawca jak również licencjobiorcy (11 przedsiębiorstw) od 1997 roku (umowy licencyjne z 1997 r.) używali znaku SUPON w swej nazwie od kilkudziesięciu lat. W odwołaniu do Komisji Odwoławczej skarżące przedsiębiorstwo zarzuciło w szczególności nieuwzględnienie powszechnej znajomości znaku SUPON i pominięcie materiału dowodowego wskazywanego zwłaszcza w odwołaniu z [...] czerwca 1998 r. (pismo procesowe [...] z [...] czerwca 1998 r., odwołanie w sprawie [...]) oraz powołanych poglądów doktryny i orzecznictwa Komisji Odwoławczej. Przytaczając fragment uzasadnienia zaskarżonej decyzji, w którym Urząd wskazał, iż jednym z elementów odróżniających znak "S Supron 1" od znaku SUPON jest litera "es", skarżące przedsiębiorstwo uznało za sprzeczne ze stanem faktycznym wskazanie na samogłoskę "e", która w znaku "S Supron 1" nie występuje. Zdaniem skarżącego przedsiębiorstwa sprzeczne ze stanem faktycznym jest ponadto zawarte w końcowej części uzasadnienia stwierdzenie, iż "uprawnieni z rejestracji nie mieli członu "Supon" w swej nazwie". Skarżące przedsiębiorstwo uprawnione z rejestracji znaków ze słowem "Supon" ([...] i [...]) miało i ma wyraz "Supon" w swojej nazwie nieprzerwanie od 1975 r. To, że w pewnym okresie czasu, w uwidocznionej w rejestrze nazwie przedsiębiorstwa nie było oznaczenia "Supon" nie oznacza, że nie było ono używane. Oznaczenie to występowało na szyldach przedsiębiorstwa, w jego korespondencji i na towarach. Oznaczenie "Supon" używane jest też od lat przez licencjobiorców - jednostki wchodzące w strukturę ogólnopolskiego, wielozakładowego "S.". Skarżące przedsiębiorstwo zakwestionowało też zawarte w uzasadnieniu decyzji stwierdzenie, że wobec uznania, iż znaki SUPON i "S Supron 1" są różne, fakt długotrwałego używania oznaczenia "Supon" nie ma w sprawie istotnego znaczenia. Skarżące przedsiębiorstwo nie zgodziło się ze stwierdzeniem, że o różnicy między znakami świadczy wprowadzenie do podstawowego członu znaku "S Supron 1" dodatkowej litery "r". Podniosło, że w obrocie "[...]" mylony jest z "S." z O. Odwołując się do orzecznictwa i piśmiennictwa, skarżące przedsiębiorstwo podniosło, że znaki różniące się jedną lub nawet kilkoma literami uznawane są za podobne. O różnicy między znakami nie może w żadnej mierze świadczyć wprowadzenie do znaku "S Supron 1" cyfry "1". Ze względu na dobrą znajomość znaku SUPON cyfra ta może wywoływać wrażenie, że "SUPON ponumerował swoje poszczególne przedsiębiorstwa lub poszczególne oddziały przedsiębiorstwa". Zdaniem skarżącego przedsiębiorstwa ocena Urzędu Patentowego jest błędna, ponieważ całkowicie pominięty został fakt dobrej znajomości znaku SUPON na rynku. Urząd powinien był wziąć pod uwagę stanowisko orzecznictwa i piśmiennictwa, że niebezpieczeństwo mylenia znaków przez odbiorców jest tym większe, im bardziej jest znany znak, ponieważ pamięć odbiorców kieruje się szczególnie łatwo ku znakom dobrze znanym na rynku. W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy wniósł o jej oddalenie. W postępowaniu sądowym skargę podtrzymali W. C. i J. C., którzy zgodnie z zawartą notarialnie umową sprzedaży z [...] grudnia 2003 r. i decyzją nr [...] Wojewody [...] z [...] lutego 2004 r. nabyli skarżące przedsiębiorstwo jako zespół składników materialnych i niematerialnych w rozumieniu art. 55¹ k.c. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Przedmiotem rozpoznania jest odwołanie od decyzji Urzędu Patentowego w sprawie o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego wniesione do Komisji Odwoławczej przy Urzędzie Patentowym RP. Do czasu wejścia w życie ustawy z 30 czerwca 2000 r. -Prawo własności przemysłowej (Dz.U. 2001, Nr 49, poz. 508) odwołania w tych sprawach rozpatrywane były w Komisji Odwoławczej (art. 50 ustawy z 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych, Dz.U. Nr 5, poz. 17, ze zm.). W związku z wejściem w życie 22 sierpnia 2001 r. powołanej ustawy - Prawo własności przemysłowej, sprawa, stosownie do art. 318 ust. 2 tej ustawy, przekazana została do rozpatrzenia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, który zgodnie z przepisami określającymi jego właściwość oraz stosownie do art. 317 ustawy -Prawo własności przemysłowej odwołanie to potraktował jako skargę. Z dniem 1 stycznia 2004 r. weszła w życie reforma sądownictwa administracyjnego. Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę -Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 13 ust. 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. Nr 153, poz. 1270 (p.p.s.a.) do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Wobec tego, że sprawa dotyczy skargi na działalność Urzędu Patentowego, którego siedziba znajduje się w Warszawie, sprawa rozpatrywana jest przez WSA w Warszawie, a postępowanie toczy się na podstawie p.p.s.a. Stosownie do art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a więc jej zgodności z przepisami postępowania administracyjnego oraz przepisami prawa materialnego. W myśl art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Badając zaskarżoną decyzję w zakresie wskazanym tymi przepisami, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Ustawa - Prawo własności przemysłowej w art. 315 ust. 3 wyraża zasadę, w myśl której zdolność ochronną znaków towarowych zarejestrowanych lub zgłoszonych do rejestracji przed 22 sierpnia 2001 r. ocenia się na podstawie dotychczasowych przepisów. Przepisami, stanowiącymi podstawę do oceny zdolności ochronnej znaku towarowego "S Supron 1" zarejestrowanego przed 22 sierpnia 2001 r., są zatem przepisy ustawy z 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych, Dz.U. Nr 5, poz. 17, ze zm. (u.z.t.). Zaskarżoną decyzją Urząd Patentowy oddalił wniosek o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego "S Supron 1", uznając, że jego rejestracja była zgodna z art. 9 ust 1 pkt 1 u.z.t. W ocenie Sądu decyzja Urzędu Patentowego jest prawidłowa. Stosownie do art. 49 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 9 ust. 1 pkt 1 u.z.t. prawo z rejestracji znaku towarowego podlega unieważnieniu, jeśli znak jest podobny w takim stopniu do znaku zarejestrowanego na rzecz innego przedsiębiorstwa dla towarów tego samego rodzaju, że w zwykłych warunkach obrotu gospodarczego mógłby wprowadzać odbiorców w błąd co do pochodzenia towarów. W sprawie nie ma sporu co do tego, że obydwa znaki przeznaczone są w tym zakresie, w jakim sformułowane zostało żądanie wnioskodawcy, do oznaczania towarów tego samego rodzaju. Spór dotyczy tego, czy podobieństwo między znakami jest tego rodzaju, że może wprowadzać w błąd co do pochodzenia towarów. Oddalając wniosek o unieważnienie znaku towarowego "S Supron 1" Urząd Patentowy zwrócił uwagę na istotne różnice między obydwoma znakami i uznał, że ze względu na te różnice nie istnieje niebezpieczeństwo mylenia słownego znaku "S Supron 1" z wcześniej zarejestrowanym znakiem słowno-graficznym SUPON. Sąd podziela to stanowisko. Znaki "S Supron 1" i SUPON różnią się między sobą zarówno w warstwie fonetycznej, jak i wizualnej. Mimo pewnych podobieństw między znakami (różniący się jedynie jedna literą podstawowy człon znaków), brzmienie i wymowa obu znaków są inne. Wymowa znaków "S Supron 1" i SUPON ze względu na dodaną na początku literę "S". a na końcu - cyfrę "1" jest inna. Różne jest bowiem brzmienie "es supron jeden" i "supon". Ta różnica między znakami ma zasadnicze znaczenie także w warstwie wizualnej. Dodana litera i cyfra w znaku "S Supron 1" oraz dodana litera "r" w podstawowym członie powodują, że znaki znacznie się od siebie różnią. W warstwie wizualnej różnica zaznacza się ponadto ze względu na to, że znak "S Supron 1" jest znakiem słowno-graficznym, pisanym stylizowanymi literami. W ocenie Sądu Urząd prawidłowo zatem uznał, że ze względu na różnice między porównywanymi znakami, znaki te wywierają inne wrażenie na odbiorcach. Te różnice powodują, że znaku "S Supron 1" nie można uznać za podobny w takim stopniu do przeciwstawionych znaków skarżącego przedsiębiorstwa, że w zwykłych warunkach obrotu mógłby wprowadzać odbiorców w błąd co do pochodzenia towarów. Oceny tej nie zmienia podnoszony przez skarżące przedsiębiorstwo fakt, że znak SUPON jest znakiem dobrze znanym na rynku. Sąd podziela wyrażany w orzecznictwie i w piśmiennictwie pogląd, że ryzyko mylenia znaków przez odbiorców jest tym większe, im bardziej znany jest znak z wcześniejszym pierwszeństwem, ponieważ pamięć odbiorców kieruje się szczególnie łatwo właśnie ku znakom dobrze znanym na rynku (zob. np. decyzje Komisji Odwoławczej przy Urzędzie Patentowym RP z [...] kwietnia 1993 r., [...] oraz z [...] listopada 1992 r., [...]; w piśmiennictwie - R. Skubisz, Prawo znaków towarowych. Komentarz, Warszawa 1997, s. 97; I. Wiszniewska, Znaki towarowe w prawie własności przemysłowej, PPH 2001, nr 12, s. 15). Niemniej, jeśli różnice między znakami są na tyle istotne, że niebezpieczeństwo wprowadzenia w błąd co do pochodzenia towaru jest generalnie wykluczone, to zakres znajomości na rynku znaku wcześniej zarejestrowanego nie może już mieć znaczenia dla oceny ryzyka mylenia znaków przez odbiorców. Mając powyższe na uwadze skargę uznano za nieuzasadnioną. Dlatego też Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.