II SA 95/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek, Sędzia WSA Iwona Dąbrowska (spr.), Asesor WSA Joanna Kube, Protokolant Mirosław Gdesz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 czerwca 2004 r. sprawy ze skargi Z.W. na decyzję Minister Edukacji Narodowej i Sportu z dnia [...] listopada 2002 r. nr [...] w przedmiocie nadania stopnia nauczyciela dyplomowanego - oddalono skargę - Z.W., będąca nauczycielką gimnazjum w P. złożyła na podstawie art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy Karta Nauczyciela oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 19, poz. 239 ze zm.) wniosek o podjęcie postępowania kwalifikacyjnego na stopień nauczyciela dyplomowanego. Komisja kwalifikacyjna powołana przez [...] Kuratora Oświaty w dniu [...] lipca 2002 r. stwierdziła, że Z.W. uzyskała akceptację na stopień nauczyciela dyplomowanego. Minister Edukacji Narodowej i Sportu decyzją z dnia [...] listopada 2002 r. [...] utrzymał w mocy decyzję [...] Kuratora Oświaty z dnia [...]września 2002 r., wydaną na podstawie art. 9b ust. 6 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (Dz.U. z 1997 r. Nr 56, poz. 239 ze zm.), którą odmówiono Z. W. nadania stopnia nauczyciela dyplomowanego. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że zgodnie z art. 9 b ust. 1 ustawy Karta Nauczyciela warunkiem nadania nauczycielowi stopnia nauczyciela dyplomowanego jest: - spełnienie wymagań kwalifikacyjnych, o których mowa w art. 9 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2 i ust. 3 pow. ustawy, - odbycie stażu zakończonego pozytywną oceną dorobku zawodowego, - uzyskanie akceptacji komisji kwalifikacyjnej. Stosownie do postanowień art. 9 b ust. 6 ustawy Karty Nauczyciela nauczycielowi, który nie spełnia tych warunków organ sprawujący nadzór pedagogiczny odmawia w drodze decyzji administracyjnej nadania stopnia awansu zawodowego. Organ wskazał, że decyzję[...] Kuratora Oświaty z dnia [...] września 2002 r. uzasadniono brakiem wymaganych kwalifikacji do zajmowania stanowiska nauczyciela języka polskiego i wychowania obywatelskiego oraz niespełnieniem warunków uprawniających do odbycia stażu w wymiarze 9 miesięcy, o którym mowa w art. 7 ust. 2 pkt 1 pow. ustawy. W myśl art. 9 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2 i 3 ustawy Karta Nauczyciela stanowisko nauczyciela może zajmować osoba, która posiada wyższe wykształcenie z odpowiednim przygotowaniem pedagogicznym lub ukończyła zakład kształcenia nauczycieli i podejmuje pracę na stanowisku do którego są to wystarczające kwalifikacje. W trakcie prowadzonego postępowania kwalifikacyjnego obowiązywało rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 października 1991 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli nie mających wyższego wykształcenia (Dz.U. Nr 98, poz. 433 ze zm.). Kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela języka polskiego, wiedzy o społeczeństwie lub historii w świetle § 2 rozporządzenia posiadała osoba, która legitymowała się dyplomem ukończenia studiów magisterskich na kierunku innym niż nauczany przedmiot, która ponadto ukończyła studia doktoranckie, podyplomowe, uzupełniające lub inne prowadzone przez szkołę wyższą - z zakresu nauczanego przedmiotu, tj. języka polskiego lub historii lub wiedzy o społeczeństwie. Skarżąca legitymuje się dyplomem ukończenia studiów wyższych magisterskich w zakresie filologii rosyjskiej ze specjalnością nauczycielską oraz świadectwem ukończenia w 1999 r. studiów podyplomowych na Uniwersytecie W. w zakresie z przygotowaniem pedagogicznym do nauczania historii, wiedzy o społeczeństwie i języka polskiego. Organ wskazał, że zgodnie z art. 7 ust. 2 pkt 1 w związku z art. 7 ust. 1 pow. ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw, do złożenia wniosku o podjęcie postępowania kwalifikacyjnego na stopień nauczyciela dyplomowanego, po odbyciu stażu w wymiarze 9 miesięcy uprawnieni są nauczyciele, którzy w dniu wejścia w życie ustawy, tj. w dniu 6 kwietnia 2000 r. byli zatrudnieni na podstawie mianowania, a ponadto spełniali jeden z warunków: posiadali trzeci stopień specjalizacji zawodowej lub kwalifikacje trenerskie klasy mistrzowskiej, posiadali stopień doktora lub doktora habilitowanego, posiadali ukończone studia podyplomowe zgodne z nauczanym przedmiotem lub rodzajem prowadzonych zajęć, posiadali kwalifikacje do nauczania co najmniej dwóch przedmiotów albo posiadali uznany dorobek zawodowy, potwierdzony otrzymaniem nagrody ministra, kuratora oświaty lub równorzędnej albo medalu Komisji Edukacji Narodowej. W dniu wejścia w życie ustawy, tj. w dniu 6 kwietnia 2000 r. skarżąca posiadająca świadectwo ukończenia studiów podyplomowych w zakresie z przygotowaniem pedagogicznym do nauczania historii, wiedzy o społeczeństwie i języka polskiego nie spełniła wymogów określonych tym przepisem, a tym samym nie posiada uprawnień do ubiegania się o staż w wymiarze 9 miesięcy. Ukończone studia podyplomowe należy bowiem traktować jako formę doskonalenia zawodowego w nauczaniu blokowym, o którym mowa w rozporządzeniu w sprawie ramowych planów nauczania. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Z.W. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając jej naruszenie prawa materialnego, a w szczególności art. 7 ust. 2 pkt 1 pow. ustawy o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw poprzez przyjęcie, że ukończenie studiów podyplomowych w dniu [...] grudnia 1999 r. nie upoważnia do odbycia stażu w wymiarze 9 miesięcy. Ponadto skarżąca zarzuciła naruszenie procedury postępowania, w szczególności art. 9 h ust. 2 pow. ustawy - Karta Nauczyciela, obligującego organ nadzoru pedagogicznego lub ministra do uprzedniego wydania decyzji administracyjnej stwierdzającej naruszenie przepisów o zasadach odbywania stażu. W odpowiedzi na skargę Minister Edukacji Narodowej i Sportu nie zgodził się z zarzutami skargi. Podtrzymał swoją argumentację o braku wymaganych przez skarżącą kwalifikacji do zajmowania stanowiska nauczyciela języka polskiego i wychowania obywatelskiego oraz niespełnienie warunków uprawniających do odbycia stażu w wymiarze 9 miesięcy. Organ odniósł się również do zarzutu naruszenia art. 9 h ust. 2 ustawy - Karta Nauczyciela. Wskazał bowiem, że zgodnie z art. 9 h ust. 1 pkt 2 i ust. 2 tej ustawy czynności podjęte z naruszeniem przepisów ustawy, przepisów o kwalifikacjach nauczycieli lub przepisów w sprawie uzyskiwania stopni awansu zawodowego przez nauczycieli są nieważne. Nieważność czynności stwierdza Minister Edukacji Narodowej i Sportu. Postępowanie nadzorcze w trybie art. 9 h ustawy - Karta Nauczyciela jest postępowaniem odrębnym od postępowania administracyjnego w sprawie nadania stopnia awansu zawodowego. Postępowanie takie podejmowane jest z urzędu przez uprawniony podmiot i kończy się wydaniem decyzji administracyjnej wyłącznie w przypadku stwierdzenia, iż czynności podjęto z naruszeniem przepisów ustawy - Karta Nauczyciela, przepisów w sprawie kwalifikacji lub przepisów o zasadach uzyskiwania stopni awansu. W toku postępowania odwoławczego przeprowadzone zostało również postępowanie nadzorcze w trybie art. 9 h ustawy - Karta Nauczyciela, jednakże nie znaleziono podstaw do stwierdzenia nieważności postępowania przeprowadzonego przez komisję kwalifikacyjną oceniająca spełnianie przez skarżącą wymagań na stopień nauczyciela dyplomowanego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, iż zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270). Dokonując kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji stwierdzić należy, że nie narusza ona prawa. Stosownie do treści art. 9 b ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (Dz.U. z 1997 r. Nr 56, poz. 357 ze zm.), jednym z warunków nadania nauczycielowi kolejnego stopnia awansu zawodowego jest odbycie stażu, który z reguły, zgodnie z art. 9 c ust. 1 pkt 2 pow. ustawy, wynosi 2 lata i 9 miesięcy. Z kolei stosownie do treści art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 19, poz. 239 ze zm.) nauczyciele zatrudnieni w dniu wejścia w życie tejże ustawy na podstawie mianowania, mogą ubiegać się o awans zawodowy na stanowisko nauczyciela dyplomowanego po odbyciu stażu w wymiarze 9 miesięcy, jeżeli spełnili oni jeden z następujących warunków: posiadali trzeci stopień specjalizacji zawodowej lub kwalifikacje trenerskie klasy mistrzowskiej, stopień doktora lub doktora habilitowanego, ukończone stadia podyplomowe zgodne z nauczanym przedmiotem lub rodzajem prowadzonych zajęć, kwalifikacje do nauczania co najmniej dwóch przedmiotów lub uznany dorobek zawodowy potwierdzony otrzymaniem nagrody ministra, kuratora oświaty lub równorzędnej albo Medalu Komisji Edukacji Narodowej. Jak wynika z materiału dowodowego zebranego w niniejszej sprawie Z.W. w dniu wejścia w życie pow. ustawy z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw, tj. w dniu 6 kwietnia 2000 r. legitymowała się dyplomem ukończenia studiów wyższych magisterskich w zakresie filologii rosyjskiej ze specjalnością nauczycielską oraz świadectwem ukończenia w 1999 r. studiów podyplomowych na Uniwersytecie W. w zakresie z przygotowaniem pedagogicznym do nauczania historii, wiedzy o społeczeństwie i języka polskiego. Zgodnie zaś z art. 9 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2 i 3 pow. ustawy - Karta Nauczyciela, stanowisko nauczyciela może zajmować osoba, która posiada wyższe wykształcenie z odpowiednim przygotowaniem pedagogicznym lub ukończyła zakład kształcenia nauczycieli i podejmuje pracę na stanowisku, do którego są to wystarczające kwalifikacje. Stosownie zaś do ust. 2 tego artykułu Minister właściwy do spraw oświaty i wychowania, a w stosunku do nauczycieli szkół artystycznych - minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego, w porozumieniu z zainteresowanymi ministrami, w drodze rozporządzenia, określa szczegółowe kwalifikacje wymagane od nauczycieli oraz szkoły i wypadki, w których można zatrudnić nauczycieli nie mających wyższego wykształcenia lub ukończonego zakładu kształcenia nauczycieli. Przepis art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela został znowelizowany ustawą z dnia 18 lutego 2000 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2000 r. Nr 19, poz. 239). Zgodnie z jej art. 18 nowelizacja ta weszła w życie 14 dni od dnia jej ogłoszenia (promulgacja 22 marca 2000 r.), tj. dnia 6 kwietnia. 2000 r. Stosownie zaś do art. 16 ustawy nowelizującej, do czasu wydania przepisów wykonawczych, przewidzianych w ustawie - Karta Nauczyciela, zachowują moc dotychczasowe przepisy wykonawcze w zakresie, w jakim nie są sprzeczne z ustawą, nie dłużej jednak niż przez okres 6 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. Obowiązujące zatem do czasu przeprowadzenia omawianej nowelizacji rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 października 1991 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli nie mających wyższego wykształcenia (Dz.U. Nr 98, poz. 433 ze zm.), wolą ustawodawcy obowiązywać mogło tylko do dnia 6 października 2000 r. Wprawdzie kolejne rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 10 września 2002 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli nie mających wyższego wykształcenia (Dz.U. Nr 155, poz. 1288), które weszło w życie dnia 8 października 2002 r. stanowi, że traci moc powołane wcześniej rozporządzenie z dnia 10 października 1991 r., co mogłoby wskazywać, że rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 października 1999 r. obowiązywało do czasu wejścia w życie tego rozporządzenia, jednakże powołany wcześniej art. 16 ustawy nowelizującej z dnia 18 lutego 2000 r. wyraźnie wskazuje na datę jego obowiązywania do dnia 6 października 2000 r. Tak więc w okresie od 7 października 2000 r. do dnia 7 października 2002 r. nie było obowiązującego rozporządzenia wykonawczego, w którym zgodnie z art. 9 ust. 2 ustawy - Karta Nauczyciela, Minister właściwy do spraw oświaty i wychowania określiłby szczegółowe kwalifikacje wymagane od nauczycieli oraz szkoły i wypadki, w których można zatrudnić nauczycieli nie mających wyższego wykształcenia lub ukończonego zakładu kształcenia nauczycieli. Tak więc w momencie wydawania decyzji przez organ pierwszej instancji przepisy rozporządzenia z 1991 r. już nie obowiązywały, zaś przepisy rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z roku 2002 jeszcze nie obowiązywały. W tej sytuacji uzasadnionym wydaje się być pogląd, że organ wydając decyzję o nadaniu, bądź odmowie nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela dyplomowanego, w zakresie jego kwalifikacji zawodowych, może posłużyć się "jedynie posiłkowo" (niejako w tle) nieobowiązującym już aktem wykonawczym, w celu uściślenia ogólnej normy prawnej zawartej w przepisie art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy. Nie może natomiast taki nieistniejący akt wykonawczy stanowić podstawy prawnej decyzji odmawiającej zainteresowanym uzyskania kolejnego stopnia awansu zawodowego. Podobny pogląd wywiedziony został w wyroku Składu Siedmiu Sędziów NSA z dnia 10 grudnia 2001 r. o sygnaturze OSA 8/01 (publ. ONSA 2002, poz. 95). Kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela języka polskiego, wiedzy o społeczeństwie lub historii posiadała zatem zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 2 r. rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 października 1991 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli nie mających wyższego wykształcenia (Dz.U. Nr 98, poz. 433 ze zm.) osoba, która legitymowała się dyplomem ukończenia studiów magisterskich na kierunku (specjalności) innym, niż nauczany przedmiot lub rodzaj prowadzonych zajęć i przygotowaniem pedagogicznym, która ponadto ukończyła studia doktoranckie, podyplomowe, uzupełniające lub inne prowadzone przez szkołę wyższą - z zakresu nauczanego przedmiotu lub rodzaju prowadzonych zajęć. Z.W. nie posiada kwalifikacji do prowadzenia zajęć z języka polskiego i wiedzy o społeczeństwie, gdyż ukończone przez nią studia podyplomowe nie są studiami podyplomowymi z zakresu nauczanego przedmiotu w rozumieniu § 2 ust. 1 pkt 2 w związku z § 2a pkt 1 pow. rozporządzenia. Dają one jedynie przygotowanie pedagogiczne do nauczania tych przedmiotów co nie jest równoznaczne z ukończeniem studiów podyplomowych z zakresu nauczanego przedmiotu. Wskazać należy, że w momencie orzekania przez organ drugiej instancji obowiązywało już rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 10 września 2002 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli nie mających wyższego wykształcenia (Dz.U. Nr 155, poz. 1288), bowiem weszło ono w życie w dniu 8 października 2002 r., jednakże z uwagi na fakt, że brzmienie § 3 ust. 3 jest identyczne do unormowania zawartego w § 2 ust. 1 pkt 2 obowiązującego poprzednio rozporządzenia, okoliczność ta nie miała wpływu na wynik sprawy. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, na mocy art. 151 powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), skargę oddalił.