II SA 981/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Emilia Święcicka Sędzia NSA - Stanisław Gronowski (spraw.) Sędzia WSA - Dorota Wdowiak Protokolant - Marlena Chmielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2004 r. sprawy ze skarg U. z siedzibą w R., Holandia na: • decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] lipca 2000 r. [...] w przedmiocie unieważnienia prawa z rejestracji znaku towarowego • postanowienie Urzędu Patentowego RP z dnia [...] października 2000 r. [...] w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] lipca 2000 r. [...] 2. uchyla zaskarżone postanowienie Urzędu Patentowego RP z dnia [...] października 2000 r., orzekając jednocześnie o niewykonywaniu tego postanowienia do czasu uprawomocnienia się wyroku 3. zasądza od Urzędu Patentowego RP na rzecz skarżącego U. z siedzibą w R., Holandia kwotę 1200 zł (jeden tysiąc dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania) Decyzją Urzędu Patentowego z dnia [...] lutego 1999 r. nr [...] zarejestrowano na rzecz B. K. i M. K. S.C. G., zwanych dalej "uczestnikami postępowania", znak towarowy słowny "MAGNAT", z pierwszeństwem od dnia [...] czerwca 1995 r. Znak przeznaczony jest dla oznaczania: lodów, kawy, herbaty, kakao, miodu, wyrobów cukierniczych i słodyczy w klasie towarowej 30. Znak został wpisany do rejestru znaków towarowych pod numerem [...]. W dniu [...] marca 2000 r. wpłynął do Urzędu Patentowego, działającego w trybie postępowania spornego, wniosek o unieważnienie znaku towarowego "MAGNAT" złożony przez U. z siedzibą w R., zwany dalej "skarżącym". Powyższy wniosek został złożony za pośrednictwem rzecznika patentowego J. K. Powyższemu wnioskowi został nadany bieg w sprawie. W szczególności pismem z dnia [...] kwietnia 2000 r. wniosek przesłano pełnomocnikowi uczestników postępowania celem zajęcia stanowiska w sprawie. Pismem z dnia [...] maja 2000 r. Urząd Patentowy wezwał pełnomocnika skarżącego do nadesłania pełnomocnictwa firmy U. do działania w sprawie. Wyznaczono termin 14 dni na usunięcie wskazanego braku pod rygorem przewidzianym w § 2 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 kwietnia 1993 r. w sprawie postępowania spornego i odwoławczego oraz opłat związanych z ochroną wynalazków i wzorów użytkowych (Dz. U. Nr 36, poz. 160 ze zm.). W świetle tego przepisu Urząd Patentowy bada, czy wniosek o wszczęcie postępowania odpowiada wymaganiom formalnym. W razie stwierdzenia, że wniosek nie odpowiada tym wymaganiom lub że nie zostały złożone wymagane dokumenty, Urząd Patentowy wzywa stronę do usunięcia stwierdzonych usterek lub braków w wyznaczonym terminie, pod rygorem umorzenia postępowania. W odpowiedzi nadesłano Urzędowi Patentowemu przy piśmie z dnia [...] maja 2000 r. odpis pełnomocnictwa generalnego z dnia [...] stycznia 1995 r. upoważniającego W. K. i J. K. w zakresie znaków towarowych w klasach międzynarodowych 29, 30 i 32 do wykonywania wszelkich czynności prawem przepisanych w celu uzyskania żądanej ochrony, utrzymania jej w mocy, ochrony przed naruszeniem, zrzeczenia się jej, wnoszenia i wycofywania opłat. Odpis wspomnianego pełnomocnictwa za zgodność z oryginałem uwierzytelniła W. K. W świetle protokołu z rozprawy wyznaczonej na dzień [...] czerwca 2000 r... "Kolegium postanowiło warunkowo dopuścić do udziału w sprawie rzecznika patentowego J. K., zobowiązując go do dostarczenia w terminie do dnia [...] lipca 2000 r. prawidłowego pełnomocnictwa". Po zamknięciu rozprawy poinformowano strony o ogłoszeniu orzeczenia w dniu [...] lipca 2000 r. godz. 13. W dniu [...] lipca 2000 r. przedłożono do akt sprawy odpis pełnomocnictwa skarżącego z dnia [...] lipca 2000 r., upoważniającego W. K. i J. K. do zastępstwa procesowego w sprawie unieważnienia prawa z rejestracji znaku towarowego MAGNAT. Odpis tego pełnomocnictwa został uwierzytelniony przez rzecznika patentowego J. K. Stosownie do treści znajdującej się w aktach sprawy notatki służbowej sporządzonej w dniu [...] lipca 2000 r. o godz. 1215 ... "pełnomocnik J. K. powiedział, że oryginału pełnomocnictwa nie posiada ponieważ idzie ono pocztą kurierską. O tym fakcie powiadomił go mocodawca faksem". Decyzją Urzędu Patentowego z dnia [...] lipca 2000 r. [...] umorzono postępowanie w sprawie z wniosku skarżącego o unieważnienie znaku towarowego MAGNAT. Urząd Patentowy wziął pod uwagę, iż postępowanie w trybie spornym regulują przepisy cytowanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 kwietnia 1993 r. Stosownie do przepisu § 2 ust.2 pkt 1 tego rozporządzenia, jeżeli wniosek o wszczęcie postępowania wnosi pełnomocnik, do wniosku należy dołączyć pełnomocnictwo. Urząd Patentowy bada prawidłowość wniosku i dołączonych do wniosku dokumentów i wzywa stronę do usunięcia usterek lub braków wniosku pod rygorem umorzenia postępowania. Na podstawie § 11 cytowanego rozporządzenia w sprawach nieuregulowanych w § 1 - 8 rozporządzenia stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Kwestię pełnomocnictwa reguluje przepis art. 33 k.p.a. W przedmiotowej sprawie, jak to ustalił Urząd Patentowy, pełnomocnik dołączył do akt sprawy kserokopię dokumentu pełnomocnictwa poświadczoną przez siebie z oryginałem. Zdaniem tego organu przedstawiony dokument jest nieprawidłowy, gdyż jest niezgodny z przepisem art. 33 § 3 k.p.a. Stosownie do tego przepisu, według redakcji obowiązującej w dacie złożenia wniosku o unieważnienie znaku towarowego MAGNAT, pełnomocnik dołącza do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa. Adwokat lub radca prawny może sam uwierzytelnić odpis udzielonego mu pełnomocnictwa. W świetle obecnej redakcji tego przepisu pełnomocnictwo może uwierzytelnić również rzecznik patentowy. Nie kwestionując formy przedłożonego dokumentu pełnomocnictwa (kserokopia) oraz możliwości uwierzytelnienia pełnomocnictwa przez rzecznika patentowego, Urząd Patentowy uznał jednakże brak należytego umocowania pełnomocnika skarżącego do działania w sprawie, skoro pełnomocnik nie posiada oryginału pełnomocnictwa. Uzasadnia to umorzenie postępowania spornego przed Urzędem Patentowym. Postanowieniem z dnia [...] października 2000 r. [...] Urząd Patentowy przyznał uczestnikowi postępowania od skarżącego zwrot kosztów postępowania w kwocie 2.094 zł. Jako podstawę przyznania zwrotu kosztów postępowania powołano przepis § 10 ust. 1 i 6 cytowanego rozporządzenia. Zgodnie z § 10 ust. 1 rozporządzenia strona, której żądanie zostało uwzględnione, ma prawo do zwrotu niezbędnych kosztów postępowania w razie złożenia o to wniosku nie później niż przed zamknięciem rozprawy, z wyjątkiem kosztów spowodowanych przez jej niesumienne lub oczywiście niewłaściwe postępowanie albo przez opóźnienie zgłoszenia dowodów. O przyznaniu stronie zwrotu od strony przeciwnej kosztów postępowania postanawia Urząd Patentowy. Natomiast w świetle § 10 ust. 6 cytowanego rozporządzenia w sprawach dotyczących kosztów postępowania, nie uregulowanych w ust. 1-5, stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania cywilnego. Na decyzję Urzędu Patentowego z dnia [...] lipca 2000 r. i na postanowienie z dnia [...] października 2000 r. skarżący wniósł do Komisji Odwoławczej przy Urzędzie Patentowym odpowiednio odwołanie i zażalenie. Według skarżącego, powołującego się na przepis art. 33 § 3 k.p.a. w związku z art. 37 ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych (Dz. U. Nr 5, poz. 17 ze zm.), zwanej dalej u.z.t., rzecznik patentowy był uprawniony do samodzielnego uwierzytelnienia udzielonego mu pełnomocnictwa do działania w imieniu mocodawcy. Stąd brak było podstaw do zakwestionowania w zaskarżonej decyzji skuteczności takiego uwierzytelnienia i tym samym umorzenia postępowania w sprawie unieważnienia prawa z rejestracji spornego znaku towarowego. Przepis art. 33 § 3 k.p.a., jak podkreśla skarżący, nie nakłada na osobę uwierzytelniającą dokument posiadania jego oryginału. Istota uwierzytelnienia dokumentu sprowadza się bowiem do potwierdzenia istnienia oryginału przedkładanego w odpisie. Niemniej, jeżeli Urząd Patentowy powziął wątpliwości co do zgodności odpisu pełnomocnictwa z jego oryginałem powinien był wówczas zobowiązać pełnomocnika do przedłożenia oryginału takiego dokumentu w zakreślonym terminie. Jednakże stosowne w tym względzie postanowienie nie zostało wydane. W każdym razie za takie postanowienie nie może być uznana rozmowa telefoniczna pracownika Urzędu Patentowego ukierunkowana na złożenie przez rzecznika patentowego oryginału dokumentu pełnomocnictwa na 45 minut przed ogłoszeniem zaskarżonej decyzji. Natomiast w zażaleniu na postanowienie z dnia [...] października 2000 r. skarżący zarzuca naruszenie prawa przez Urząd Patentowy w następstwie przyznania uczestnikowi postępowania kosztów postępowania zaskarżonym postanowieniem, wydanym z urzędu, a więc bez odpowiedniego wniosku uczestnika postępowania złożonego po wydaniu zaskarżonej decyzji, która nie zawierała rozstrzygnięcia o kosztach postępowania. Jak wywodzi skarżący, stosownie do przepisu § 8 ust. 4 cytowanego rozporządzenia decyzja powinna zawierać: oznaczenie organu orzekającego, datę rozpatrzenia sprawy i wydania decyzji, nazwiska członków kolegium orzekającego i protokolanta, wymienienie stron, oznaczenie przedmiotu sprawy i jej rozstrzygnięcie, jak również rozstrzygnięcie co do kosztów postępowania, powołanie podstawy prawnej i podpisy członków kolegium orzekającego. Skoro więc obligatoryjnym składnikiem decyzji jest rozstrzygnięcie co do kosztów postępowania, Urząd Patentowy nie mógł po wydaniu zaskarżonej decyzji orzec w tym przedmiocie z urzędu odrębnym postanowieniem. Co najwyżej, wchodziłoby w grę wydanie takiego postanowienia jedynie w następstwie odpowiedniego wniosku strony przeciwnej o uzupełnienie rozstrzygnięcia w zakresie kosztów postępowania, stosownie do przepisu art. 351 k.c. w związku z § 10 ust. 6 powołanego rozporządzenia. Zgodnie z art. 351 § 1 k.p.c. strona może w ciągu dwóch tygodni od ogłoszenia wyroku, a gdy doręczenie wyroku następuje z urzędu - od jego doręczenia, zgłosić wniosek o uzupełnienie wyroku, jeżeli sąd nie orzekł o całości żądania, o natychmiastowej wykonalności albo nie zamieścił w wyroku dodatkowego orzeczenia, które według przepisów ustawy powinien był zamieścić z urzędu. Dotyczy to także wypadku, gdy w sprawie, której zakres nie zależy od treści żądania pozwu, sąd - wbrew wynikom postępowania - nie orzekł o roszczeniu niezgłoszonym w żądaniu lub przyznał je w rozmiarze mniejszym niż należało. Jednakże na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym strona skarżąca wskazała, jako podstawę dla wydania uzupełniającego postanowienia o kosztach postępowania, przepis art. 111 § 1 k.p.a., w świetle którego strona może w terminie czternastu dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji zażądać jej uzupełnienia co do rozstrzygnięcia bądź co do prawa odwołania, wniesienia w stosunku do decyzji powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego albo sprostowania zamieszczonego w decyzji pouczenia w tych kwestiach. Powyższe odwołanie i zażalenie, jako skargi, zostały przekazane przez Urząd Patentowy Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, stosownie do art. 318 ust. 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2001 r. Nr 49, poz. 508 ze zm.), zwanej p.w.p. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Z dniem 1 stycznia 2004 r. weszły w życie: • ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), zwana u.s.a., • ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), zwana p.s.a., • ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271), zwana p.w.u.p. Jednocześnie uchylona została ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.), która obowiązywała w dacie wniesienia skarg w niniejszej sprawie. W świetle art. 97 § 1 p.w.u.p. sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Taka sytuacja ma więc miejsce w niniejszej sprawie i dlatego postępowanie toczy się na podstawie p.s.a. Zgodnie z art. 1 § 1 u.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.s.a.). Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, obie skargi zasługują na uwzględnienie. Zważywszy na pozostawanie ze sobą skarg w związku Sąd, stosownie do art. 111 § 2 p.s.a., zarządził połączenie tych spraw do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia. Rozpoznając skargę na decyzję Urzędu Patentowego z dnia [...] lipca 2000 r. istota sprawy sprowadza się do rozstrzygnięcia zagadnienia, czy istniały podstawy do zakwestionowania przez Urząd Patentowy faktu uwierzytelnienia przez rzecznika patentowego odpisu pełnomocnictwa, które zostało mu udzielone przez mocodawcę (skarżącego). Stosownie do art. 37 u.z.t. do postępowania przed Urzędem Patentowym w sprawach znaków towarowych stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Ustawa o znakach towarowych nie zawiera w powyższej kwestii stosownej regulacji. Ograniczyła się do przepisu art. 51, stosownie do którego strona mająca stałe miejsce zamieszkania lub siedzibę za granicą może działać w postępowaniu przed Urzędem Patentowym oraz przed Komisją Odwoławczą jedynie za pośrednictwem rzecznika patentowego mającego stałe miejsce zamieszkania w Polsce. Z tych względów, zgodnie z art. 37 u.z.t., w sprawie ma zastosowanie art. 33 § 3 k.p.a. Jak już wspomniano w świetle art. 33 § 3 k.p.a., według redakcji obowiązującej w dacie złożenia wniosku o unieważnienie spornego znaku towarowego, adwokat lub radca prawny mógł sam uwierzytelnić odpis udzielonego mu pełnomocnictwa. Zważywszy na treść art. 15 ust. 1 obowiązującej wówczas ustawy z dnia 9 stycznia 1993 r. o rzecznikach patentowych (Dz. U. Nr 10, poz. 46), zgodnie z którym rzecznik patentowy przy wykonywaniu czynności zawodowych korzysta z ochrony prawnej przysługującej adwokatowi oraz z wolności słowa i pisma, w granicach określonych przepisami prawa o adwokaturze, względy wykładni funkcjonalnej art. 33 § 3 k.p.a. przemawiają za przyjęciem stanowiska, iż uprawnienie do uwierzytelnienia pełnomocnictwa przysługiwało również rzecznikowi patentowemu. Z poglądem tym zgodził się zresztą Urząd Patentowy w zaskarżonej decyzji. Sąd podziela przy tym stanowisko skarżącego, że istota uwierzytelnienia dokumentu sprowadza się do potwierdzenia istnienia oryginału przedkładanego w odpisie. Nie jest więc konieczne, aby w momencie uwierzytelnienia odpisu rzecznik patentowy dysponował oryginałem takiego dokumentu. Literalne brzmienie przepisu art. 33 § 3 k.p.a. nie wskazuje na możliwość kwestionowania przez organ administracji publicznej czynności uwierzytelnienia odpisu dokumentu pełnomocnictwa, a to w przypadku negowania istnienia oryginału takiego dokumentu. W szczególności w art. 33 k.p.a. brak jest zapisu, jaki zawarto w art. 89 § 1 zd. drugie k.p.c., stosownie do którego sąd może w razie wątpliwości zażądać urzędowego poświadczenia podpisu strony. Tym niemniej, zważywszy na treść przepisów ogólnych Kodeksu postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 7, art. 8 i art. 10, nie sposób odmówić organowi administracji publicznej prawa do żądania urzędowego poświadczenia podpisu strony, jeżeli organ ten powziął uzasadnioną wątpliwość co do istnienia umocowania pełnomocnika. Pomijając kwestię braku w niniejszej sprawie uzasadnionych podstaw dla kwestionowania faktu nieumocowania rzecznika patentowego do działania w imieniu skarżącego, Urząd Patentowy, jeżeli już się na to zdecydował, powinien był, a czego nie uczynił, wyraźnie wezwać pełnomocnika do przedłożenia oryginału dokumentu pełnomocnictwa lub też urzędowego poświadczenia odpisu tego dokumentu, wyznaczając pełnomocnikowi na dopełnienie tej czynności stosowny termin, odpowiednio długi zważywszy na siedzibę skarżącego za granicą. Natomiast telefoniczne wezwanie rzecznika patentowego w dniu ogłoszenia zaskarżonej decyzji o dostarczenie oryginału pełnomocnictwa, a następnie umorzenie postępowania spornego o unieważnienie prawa z rejestracji omawianego znaku towarowego, a to z uwagi na informację rzecznika patentowego o braku takiego dokumentu, który został przez mocodawcę wysłany pocztą kurierską, stanowiło przejaw naruszenia w zaskarżonej decyzji art. 7, art. 8 i art. 10 k.p.a. Niezależnie od powyższego zażądanie od pełnomocnika, który złożył wniosek o wszczęcie postępowania, przedłożenia odpowiedniego pełnomocnictwa, w trybie w § 2 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 kwietnia 1993 r., powinno nastąpić we wczesnym etapie postępowania, gdy sprawa jest jeszcze badana pod względem formalnym. Uzupełnianie takiego braku formalnego, warunkującego skuteczność czynności wszczęcia postępowania, powinno więc nastąpić przed nadaniem sprawie biegu, nie zaś na etapie merytorycznego jej rozpoznawania. Przechodząc do skargi na postanowienie Urzędu Patentowego z dnia [...] października 2000 r. w przedmiocie orzeczenia zwrotu uczestnikom postępowania przez skarżącego kosztów umorzonego postępowania spornego nie sposób nie dostrzec, że konsekwencją umorzenia postępowania spornego z powodu, o którym wyżej mowa, był brak po stronie skarżącego, niejako od samego początku, przymiotu strony w postępowaniu spornym. W rezultacie umorzone postępowanie powinno byłoby być traktowane jako niebyłe, bez obowiązku ponoszenia przez skarżącego kosztów postępowania, którego nie był on stroną. Oczywiście uchylenie zaskarżonej decyzji przywraca skarżącemu przymiot strony w postępowaniu spornym w sprawie unieważnienia spornego znaku towarowego. Niezależnie od powyższego wydanie zaskarżonego postanowienia nie znajdowało uzasadnienia z przyczyn wskazanych w skardze. Przepis § 8 ust. 4 cytowanego rozporządzenia, na co trafnie wskazuje skarżący, określa przedmiot rozstrzygnięcia Urzędu Patentowego w postępowaniu spornym, w tym także w zakresie kosztów postępowania. Zważywszy na generalne stosowanie, zarówno w ustawie o znakach towarowych, jak i w cytowanym rozporządzeniu, w sprawach nieuregulowanych przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, uczestnicy postępowania, w sytuacji braku w zaskarżonej decyzji obligatoryjnego rozstrzygnięcia co do kosztów postępowania, mogli więc zażądać jej uzupełnienia w zakresie kosztów postępowania w terminie 14 dni od dnia ogłoszenia decyzji, stosownie do art. 111 § 1 k.p.a. Takiego żądania nie było. Natomiast w świetle tego przepisu, podobnie zresztą jak to przewiduje art. 351 k.p.c., brak jest podstaw dla wydania z urzędu rozstrzygnięcia uzupełniającego co do kosztów postępowania. Z powyższych względów zaskarżona decyzja z dnia [...] lipca 2000 r. oraz zaskarżone postanowienie z dnia [...] października 2000 r. podlegają uchyleniu stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 litera c) p.s.a. Z zaskarżoną decyzją nie wiąże się kwestia wykonalności. Bezprzedmiotowe jest więc wydanie w tej mierze rozstrzygnięcia w trybie art. 152 p.s.a. Natomiast w odniesieniu do zaskarżonego postanowienia sąd, zgodnie z art. 152 p.s.a., określił, iż postanowienie to nie może być wykonywane do czasu uprawomocnienia się wyroku. O kosztach postępowania orzeczono stosownie do art. 200 p.s.a.