II SA/Wa 100/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Pisula – Dąbrowska (spr.), Sędziowie WSA Andrzej Kołodziej, Jacek Fronczyk, Protokolant Sekretarz sądowy Maria Zawada, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi R.P. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku 1) uchyla zaskarżoną decyzję 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] września 2010 r. nr [...], odmawiającą przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku. Powyższe decyzje Prezesa ZUS zostały podpisane przez Wicedyrektor Departamentu Świadczeń Emerytalno - Rentowych – E. N., działającą z upoważnienia organu. W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, że przyznanie świadczenia na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t. j.: Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.) jest możliwe, jeżeli wnioskodawca spełnił łącznie następujące warunki: jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym; nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczeń wskutek szczególnych okoliczności; nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek; nie ma niezbędnych środków utrzymania. Wyjaśnił, że brak spełnienia przez wnioskodawcę którejkolwiek z przesłanek wyklucza możliwość przyznania mu świadczenia w drodze wyjątku. Organ wskazał, iż w sprawie nie wystąpiły szczególne okoliczności, na skutek, których wnioskodawca nie nabył uprawnień do świadczenia na zasadach ogólnych. Podał, że z dokumentacji, zawartej w aktach rentowych wynika, że R. P. posiada udowodnione okresy składkowe i nieskładkowe, wynoszące łącznie 13 lat, 7 miesięcy i 19 dni, w okresie od dnia [...] lutego 1988 r. do dnia [...] kwietnia 2003 r. pobierał rentę z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku, a orzeczeniem z dnia [...] lipca 2010 r. lekarz orzecznik ZUS ustalił, że jest całkowicie niezdolny do pracy od grudnia 2009 r. Podkreślił, że w okresie od ustania prawa do zasiłku dla bezrobotnych, w dniu [...] maja 2004 r., do ustalenia całkowitej niezdolności do pracy, tj. przez ponad 5 lat, nie został udokumentowany jakikolwiek okres pracy, za który zostały opłacone składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe. We wskazanym okresie nie była wobec strony orzeczona całkowita niezdolność do pracy. Organ wyjaśnił również, że wystąpienie schorzenia, na które powołuje się wnioskodawca, nie jest równoznaczne z niezdolnością do pracy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję R. P. wskazał na swoją trudną sytuację materialną, podkreślając zły stan zdrowia i brak możliwości podjęcia pracy. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 20 maja 2010 r. o sygn. akt I OPS 13/09 (publ. LEX nr 579940) stwierdził, iż przepis art. 24 § 1 pkt 5 nie ma zastosowania jedynie do osoby piastującej funkcję ministra, w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 4 k.p.a., w postępowaniu, o jakim mowa w art. 127 § 3 k.p.a. Należy zatem a contrario przyjąć, na podstawie rozważań zawartych w przedmiotowej uchwale, że przepis art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. ma zastosowanie w postępowaniu, o jakim mowa w art. 127 § 3 k.p.a., w przypadku, gdy funkcję organu wykonuje upoważniony pracownik organu, który wydał decyzję, objętą wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Oznacza to, że jedyną osobą, której nie dotyczy zakaz ponownego rozpatrzenia sprawy przez tę samą osobę, jest wyłącznie piastun funkcji ministra, w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 4 k.p.a. W ten sposób Naczelny Sąd Administracyjny potwierdził regułę wyrażoną w art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., dotyczącą wyłączenia od udziału w postępowaniu administracyjnym pracownika, który brał udział w niższej instancji przy wydawaniu skarżonej decyzji. W niniejszej sprawie pracownikiem Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, podlegającym wyłączeniu, jest Wicedyrektor Departamentu Świadczeń Emerytalno - Rentowych – E. N., która podpisała obie wydane w sprawie decyzje. Instytucja wyłączenia pracownika organu administracji publicznej jest tylko jednym z elementów gwarancji prawa do obiektywnego, bezstronnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, zatem wydanie decyzji po złożeniu wniosku o ponowne jej rozpatrzenie przez tę samą osobę niewątpliwie świadczy o naruszeniu tej gwarancji. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu, stosownie do art. 24, art. 25 i art. 27 k.p.a. Taka sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie. Stosownie zatem do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - sąd, uwzględniając skargę na decyzję, uchyla ją w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego - Sąd I instancji jest zobligowany do wydania rozstrzygnięcia, o którym mowa w tym przepisie i uchylenia zaskarżonej decyzji w całości. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, decyzja winna więc pochodzić od piastuna funkcji lub od osoby działającej z jego upoważnienia, lecz innej niż ta, która w imieniu piastuna rozpoznawała sprawę w pierwszej instancji. Z uwagi na fakt, że w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki, uzasadniające wznowienie postępowania, Sąd nie wypowiadał się co do meritum problematyki objętej wnioskiem strony. Na obecnym etapie postępowania byłoby to bowiem przedwczesne. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b w związku z art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzekł jak w sentencji.