II SA/Wa 1001/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. C. na uchwałę Państwowej Komisji Wyborczej z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie podziału gminy na okręgi wyborcze postanawia: odrzucić skargę. Państwowa Komisja Wyborcza, na podstawie art. 420 § 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy (Dz. U. z 2018 r. poz. 754), po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez wyborców miasta [...] od postanowienia Komisarza Wyborczego w [...] II z dnia [...] kwietnia 2018 r. znak [...], dotyczącego skargi wyborców na uchwałę Rady Miasta [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w sprawie podziału miasta [...] na okręgi wyborcze do Rady Miasta [...], w dniu [...] czerwca 2018 r. podjęła uchwałę nr [...], którą postanowiła nie uwzględnić odwołania. Pismem z dnia 13 czerwca 2018 r. A. C. (dalej: "skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na uchwałę Państwowej Komisji Wyborczej z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w sprawie odwołania od postanowienia Komisarza Wyborczego w [...] II. Skarżący wniósł o: 1. uchylenie uchwały Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 11 czerwca 2018 r. nr [...], 2. uchylenie poprzedzającego ww. uchwałę Państwowej Komisji Wyborczej postanowienia Komisarza Wyborczego w [...] II [...] z dnia 30 kwietnia 2018 r., 3. uchylenie poprzedzającej ww. postanowienie Komisarza Wyborczego w [...] II uchwały Rady Miasta [...] nr [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r., 4. zobowiązanie Komisarza Wyborczego w [...] II do dokonania zgodnego z prawem podziału Miasta [...] na okręgi wyborcze lub 5. zobowiązanie Rady Miasta [...] do dokonania zgodnego z prawem podziału Miasta [...] na okręgi wyborcze Skarżący zaskarżonej uchwale zarzucił: 1. zastosowanie błędnej wykładni art. 369 Kodeksu wyborczego, w tym nieuwzględnienie faktu, iż wyrażona w nim zasada równości wyborów do rad gmin jest zasadą konstytucyjną, umocowaną w art. 169 Konstytucji RP. 2. zastosowanie błędnej wykładni art. 369, art. 419 § 1, oraz art. 419 § 2 w związku z art 369 ustawy Kodeks wyborczy, a w konsekwencji brak rozpoznania faktu naruszenia przez Radę Miasta [...] przy podziale miasta [...] na okręgi wyborcze art. 369 kodeksu wyborczego, gwarantującego zachowanie zasady równości wyborów do organów stanowiących samorządu terytorialnego, a zarazem naruszenia art. 169 ust. 2 Konstytucji RP, stanowiącego konstytucyjne umocowanie tej zasady, poprzez radykalne osłabienie siły głosu mieszkańców okręgów wyborczych nr 13 i nr 2 w stosunku do siły głosów mieszkańców innych okręgów, w szczególności okręgów nr 4 i nr 5. 3. zastosowanie błędnej wykładni art. 419 § 1 kodeksu wyborczego poprzez przyjęcie chybionej interpretacji pojęcia stałości podziału gminy na okręgi wyborcze, a w konsekwencji brak rozpoznania faktu naruszenia przez Radę Miasta [...] przy podziale miasta [...] na okręgi wyborcze zasady stałości podziału gminy na okręgi wyborcze, ustanowionej w art. 419 § 1 kodeksu wyborczego. W odpowiedzi na skargę Państwowa Komisja Wyborcza stwierdziła, że zarzuty podniesione w skardze dotyczące naruszenia określonych w niej przepisów są bezzasadne. Jednocześnie Państwowa Komisja Wyborcza zwróciła uwagę, że skarga została wniesiona przez podmiot nieuprawniony. Z tych względów Państwowa Komisja Wyborcza wniosła o odrzucenie skargi lub o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Na wstępie podać należy, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 6 kwietnia 2016 r., sygn. akt P 5/14, stwierdził, iż "art. 420 § 2 zdanie drugie ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy (Dz.U. Nr 21, poz. 112 ze zm.) jest niezgodny z art. 45 ust. 1 w związku z art. 77 ust. 2 oraz art. 77 ust. 2 oraz art. 165 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej", a w pozostałym zakresie umorzył postępowanie (wyrok opubl. w dniu 16 sierpnia 2016 r., Dz. U. z 2016 r., poz. 1232). W wyniku tego orzeczenia doszło zatem do utraty mocy obowiązującej normy zawartej w zdaniu drugim § 2 art. 420 Kodeksu wyborczego, jako naruszającej prawo do sądu poprzez uniemożliwienie oceny prawidłowości podziału na okręgi wyborcze w toku postępowania wyborczego przez niezależny sąd. W motywach tego wyroku Trybunał Konstytucyjny zauważył, iż w jego ocenie możliwość weryfikacji działalności organu władzy publicznej w zakresie tworzenia okręgów wyborczych dotyczy bezpośrednio konstytucyjnego prawa wyborczego, określonego w art. 62 Konstytucji i służy realizacji równości prawa wyborczego. Z tego względu brak sądowej kontroli określonej uchwały Państwowej Komisji Wyborczej w sprawie podziału okręgów wyborczych narusza prawo do sądu. Uniemożliwia bowiem ocenienie prawidłowości podziału na okręgi wyborcze w toku postępowania wyborczego przez niezależny sąd. Dochodzi zatem w takiej sytuacji do naruszenia art. 45 ust. 1 w zw. z art. 77 ust. 2 Konstytucji. Nadto Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu zajął stanowisko (patrz pkt 7 uzasadnienia) sprowadzające się do twierdzenia, iż sąd administracyjny jest właściwy w sprawach z art. 420 § 2 Kodeksu wyborczego. Zgodnie z art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.") uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Stosownie zaś do treści art. 50 § 2 p.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi (§ 2). Artykuł 50 § 2 p.p.s.a. zawiera ogólne odesłanie do innych ustaw przyznających prawo do wniesienia skargi. Przyjmuje się w związku z tym, że unormowanie zawarte w art. 50 § 1 ma charakter lex generalis i znajduje zastosowanie w takim zakresie, w jakim legitymacja skargowa nie została odmiennie ujęta w innej ustawie, a więc stanowiącej lex specialis. Stosownie do art. 12 ust. 3 ustawy z dnia 11 stycznia 2018 r. o zmianie niektórych ustaw w celu zwiększenia udziału obywateli w procesie wybierania, funkcjonowania i kontrolowania niektórych organów publicznych (Dz. U. 2018, poz. 130), przepis art. 420 Kodeksu wyborczego w brzmieniu dotychczasowym stosuje się odpowiednio, z tym, że na orzeczenie Państwowej Komisji Wyborczej przysługuje prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego, w terminie 3 dni od daty podania orzeczenia Państwowej Komisji Wyborczej do publicznej wiadomości. Sąd administracyjny rozpoznaje sprawę w ciągu 5 dni od dnia jej wniesienia i wydaje orzeczenie. Od orzeczenia sądu administracyjnego przysługuje prawo wniesienia skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę w ciągu 5 dni i wydaje orzeczenie. Z kolei stosownie do treści art. 420 § 1 Kodeksu wyborczego, przed jego zmianą, na ustalenia rady gminy w sprawach okręgów wyborczych wyborcom, w liczbie co najmniej 15, przysługuje prawo wniesienia skargi do komisarza wyborczego w terminie 5 dni od daty podania do publicznej wiadomości uchwały, o której mowa w art. 419 § 4. Komisarz wyborczy rozpoznaje sprawę w terminie 5 dni i wydaje postanowienie, doręczając je niezwłocznie wnoszącym skargę oraz radzie gminy (§ 1). Od postanowienia komisarza wyborczego przysługuje odwołanie do Państwowej Komisji Wyborczej w terminie 5 dni od daty jego doręczenia. Od orzeczenia Państwowej Komisji Wyborczej nie przysługuje środek prawny (§ 2). Przepis art. 420 Kodeksu wyborczego zatem wyczerpująco reguluje procedurę wnoszenia skarg w sprawach podziału na okręgi wyborcze. W ocenie Sądu jednoznaczne brzmienie przepisu szczególnego wyłącza możliwość wniesienia skargi na przedmiotową uchwałę Państwowej Komisji Wyborczej przez A. C., bowiem podmiotem legitymowanym przez ten przepis do uczestniczenia w postępowaniu administracyjnym, a zatem i uprawnionym do wniesienia skargi na postanowienie Komisarza Wyborczego i uchwałę Państwowej Komisji Wyborczej, jest wyłącznie rada gminy (miasta) oraz grupa co najmniej 15 wyborców. Przepis art. 420 Kodeksu wyborczego nakazuje doręczyć postanowienie Komisarza Wyborczego radzie gminy oraz grupie wyborców, przyznając jedynie tym podmiotom status strony postępowania. W przedmiotowej sprawie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł A. C. Zdaniem Sądu, brak jest podstaw do przyjęcia w oparciu o akta sprawy i powołane wyżej przepisy, by uprawnienie do wniesienia skargi na uchwałę Państwowej Komisji Wyborczej w sprawie podziału gminy na okręgi wyborcze, poza grupą wyborców i radzie gminy, służyło innym podmiotom. Państwowa Komisja Wyborcza w odpowiedzi na skargę słusznie zatem zauważa, że w świetle art. 420 § 1 Kodeksu wyborczego podmiotem uprawnionym do wniesienia skargi jest grupa co najmniej 15 mieszkańców miasta [...] oraz Rada Miasta [...], nie zaś jeden mieszkaniec miasta [...]. Z tych względów Sąd stwierdził, że skarga A. C. jest niedopuszczalna. W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. orzekł, jak w postanowieniu.