II SA/Wa 1002/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Rady Powiatu [...] na uchwałę Państwowej Komisji Wyborczej z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie podziału powiatu na okręgi wyborcze postanawia - odrzucić skargę - Rada Powiatu [...], uchwałą Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r. w sprawie podziału Powiatu [...] na okręgi wyborcze, ustalenia ich granic, numerów oraz liczby radnych wybieranych w każdym okręgu, dokonała podziału powiatu na okręgi wyborcze. Jako podstawę prawną uchwały wskazano art. 12 pkt 11 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. z 2017 r. poz. 1868, z późn. zm.), w związku z art. 453, art. 454 i art. 455 oraz art. 419 i art. 421 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy (Dz. U. Z 2017 r. poz. 15, z późn. zm.) w związku z art. 19 pkt 1 ustawy z dnia 11 stycznia 2018 r. o zmianie niektórych ustaw w celu zwiększenia udziału obywateli w procesie wybierania, funkcjonowania i kontrolowania niektórych organów publicznych (Dz. U. poz. 130). Na powyższą uchwałę skargę wnieśli wyborcy powiatu [...]. Po rozpatrzeniu skargi Komisarz Wyborczy w [...], postanowieniem z dnia [...] maja 2018 r. uznał skargę wyborców za zasadną oraz wezwał Radę Powiatu [...] do dokonania podziału powiatu [...] w sposób zgodny z prawem. Od powyższego postanowienia Rada Powiatu [...] wniosła odwołanie do Państwowej Komisji Wyborczej. Państwowa Komisja Wyborcza uchwałą z dnia 11 czerwca 2018 r. nr [...] utrzymała w mocy postanowienie Komisarza Wyborczego w [...]. Uchwała ta została podana do wiadomości publicznej w dniu 11 czerwca 2018 r., poprzez zamieszczenie jej na stronie internetowej Państwowej Komisji Wyborczej www.pkw.gov.pl zakładka UCHWAŁY PKW W SPRAWIE ODWOŁAŃ OD POSTANOWIEŃ KOMISARZY WYBORCZYCH). W dniu 14 czerwca 2018 r. Rada Powiatu [...] wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na powyższą uchwałę, wnosząc o jej uchylenie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga wniesiona w niniejszej sprawie jest niedopuszczalna. Zaskarżona uchwała Państwowej Komisji Wyborczej utrzymuje w mocy postanowienie Komisarza Wyborczego w [...] odnoszące się do uchwały Rady Powiatu [...] Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r. w sprawie podziału Powiatu [...] na okręgi wyborcze, ustalenia ich granic, numerów oraz liczby radnych wybieranych w każdym okręgu. W podstawie prawnej wskazanej wyżej uchwały Rady Powiatu [...] wskazano m. in. art. art. 454 i art. 455 Kodeksu wyborczego. Zgodnie z art. 454 Kodeksu wyborczego w celu przeprowadzenia wyborów powiat dzieli się na okręgi wyborcze (§ 1). Okręgiem wyborczym jest jedna gmina (§ 2). W celu tworzenia okręgów możliwe jest łączenie gmin tylko w przypadku, gdy liczba radnych przypadająca na którąkolwiek z gmin, wynikająca z normy przedstawicielstwa dla okręgów, wynosiłaby mniej niż 3 (§ 3). Podział gminy na dwa lub więcej okręgów jest dopuszczalny jedynie w przypadku, gdyby liczba radnych przypadających na tę gminę, wynikająca z normy przedstawicielstwa dla okręgów, wynosiła więcej niż 10 (§ 4). Utworzenie na obszarze gminy dwóch lub więcej okręgów wyborczych wymaga porozumienia z radą tej gminy; należy przy tym uwzględnić podział danej gminy na okręgi wyborcze dla wyborów do rad gmin (§ 5). Łączenie dwóch lub więcej gmin w celu utworzenia okręgu wyborczego wymaga zasięgnięcia opinii rad tych gmin (§ 6). W miastach przy tworzeniu okręgów wyborczych uwzględnia się utworzone jednostki pomocnicze (§ 7). Art. 455 Kodeksu wyborczego stanowi natomiast, że uchwałę rady powiatu w sprawie okręgów wyborczych ogłasza się w wojewódzkim dzienniku urzędowym oraz podaje do publicznej wiadomości w sposób zwyczajowo przyjęty. Po jednym egzemplarzu uchwały przesyła się niezwłocznie każdej radzie gminy położonej na obszarze powiatu oraz wojewodzie i komisarzowi wyborczemu. Zauważyć należy, że art. 456 § 1 Kodeksu wyborczego w aktualnie obowiązującym brzmieniu stanowi, iż na ustalenia rady powiatu w sprawach okręgów wyborczych zainteresowanej radzie gminy, a także wyborcom w liczbie co najmniej 15, przysługuje prawo wniesienia skargi do komisarza wyborczego w terminie 5 dni od daty ich otrzymania. Komisarz wyborczy rozpoznaje sprawę w terminie 5 dni i wydaje orzeczenie, doręczając je niezwłocznie wnoszącym skargę oraz radzie powiatu. Od orzeczenia komisarza wyborczego przysługuje odwołanie do Państwowej Komisji Wyborczej w terminie 5 dni od daty jego doręczenia. Od orzeczenia Państwowej Komisji Wyborczej nie przysługuje środek prawny (art. 456 § 2 Kodeksu wyborczego). Z treści art. 456 § 2 Kodeksu wyborczego jednoznacznie zatem wynika, że uchwała Państwowej Komisji Wyborczej wydana po rozpatrzeniu odwołania od postanowienia komisarza wyborczego dotyczącego uchwały rady powiatu dokonującej podziału powiatu na okręgi wyborcze nie podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Wobec czego skarga wniesiona w niniejszej sprawie podlega odrzuceniu. Wyjaśnić przy tym należy w wyroku z dnia 6 kwietnia 2016 r., sygn. akt P 5/14, Trybunał Konstytucyjny uznał, że art. 420 § 2 zdanie drugie ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy (Dz. U. Nr 21, poz. 112, ze zm.) jest niezgodny z art. 45 ust. 1 w związku z art. 77 ust. 2 oraz z art. 165 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Art. 420 § 1 Kodeksu wyborczego stanowi, że na ustalenia rady gminy w sprawach okręgów wyborczych wyborcom, w liczbie co najmniej 15, przysługuje prawo wniesienia skargi do komisarza wyborczego w terminie 5 dni od daty podania do publicznej wiadomości uchwały, o której mowa w art. 419 § 4. Komisarz wyborczy rozpoznaje sprawę w terminie 5 dni i wydaje postanowienie, doręczając je niezwłocznie wnoszącym skargę oraz radzie gminy. Zgodnie natomiast z § 2 art. 420 Kodeksu od postanowienia komisarza wyborczego przysługuje odwołanie do Państwowej Komisji Wyborczej w terminie 5 dni od daty jego doręczenia. Od orzeczenia Państwowej Komisji Wyborczej nie przysługuje środek prawny. Trybunał Konstytucyjny zakwestionował zatem konstytucyjność opisanej wyżej regulacji nieprzewidującej żadnego środka prawnego od uchwały Państwowej Komisji Wyborczej wydanej po rozpatrzeniu odwołania od postanowienia komisarza wyborczego dotyczącego uchwał rady gminy w sprawach okręgów wyborczych. Przepis ten utracił w tym zakresie moc z dniem ogłoszenia wyroku, tj. z dniem 16 sierpnia 2016 r. Nie sposób nie zauważyć, że treść art. 420 Kodeksu wyborczego jest analogiczna do treści mającego zastosowanie w niniejszej sprawie art. 456 Kodeksu. Niemniej jednak wyrok ten dotyczył wyłącznie art. 420 § 2 zdanie drugie Kodeksu wyborczego. Art. 456 § 2 zdanie drugie Kodeksu wyborczego nadal pozostaje w mocy. Ponadto należy podnieść, że zarówno treść art. 420 jak i art. 456 Kodeksu wyborczego została znowelizowana na podstawie ustawy z dnia 11 stycznia 2018 r. o zmianie niektórych ustaw w celu zwiększenia udziału obywateli w procesie wybierania, funkcjonowania i kontrolowania niektórych organów publicznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 130). W przepisach tych w nowym ich brzmieniu przewiduje się możliwość wniesienia skargi do sądu administracyjnego na rozstrzygnięcia Państwowej Komisji Wyborczej. Przepisy te w nowym ich brzmieniu będą obowiązywały od dnia 1 stycznia 2019 r. Stanowi o tym art. 19 pkt 1 ustawy nowelizującej. Dodatkowo należy wskazać, że art. 12 ust. 1 ustawy nowelizującej z dnia 11 stycznia 2018 r. nałożył na radę gminy obowiązek dokonania podziału gminy na okręgi wyborcze w wyborach do rady gminy w terminie 60 dni od dnia wejścia w życie tej ustawy. Art. 12 ust. 3 tej ustawy stanowi zaś, że przepis art. 420 ustawy Kodeks wyborczy w brzmieniu dotychczasowym stosuje się odpowiednio, z tym że na orzeczenie Państwowej Komisji Wyborczej przysługuje prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego, w terminie 3 dni od daty podania orzeczenia Państwowej Komisji Wyborczej do publicznej wiadomości. Sąd administracyjny rozpoznaje sprawę w ciągu 5 dni od dnia jej wniesienia i wydaje orzeczenie. Od orzeczenia sądu administracyjnego przysługuje prawo wniesienia skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę w ciągu 5 dni i wydaje orzeczenie. Od dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej do dnia 31 grudnia 2018 r. możliwe zatem jest wniesienie skargi do sądu administracyjnego wyłącznie na orzeczenie Państwowej Komisji Wyborczej wydane w trybie określonym w art. 12 ustawy nowelizującej, tj. orzeczenia dotyczące uchwał rady gminy. Żaden z przepisów ustawy nowelizującej nie nakazuje stosowania tego przepisu również w odniesieniu do uchwał rady powiatu podejmowanej w sprawie podziału powiatu na okręgi wyborcze. Przyjąć zatem należy, że ustawodawca dostrzegł potrzebę dokonania nowego podziału na okręgi wyborcze wyłącznie w odniesieniu do wyborów do rad gmin i przewidział w tym przypadku możliwość wniesienia skargi do sądu administracyjnego na orzeczenia Państwowej Komisji Wyborczej. Z wyraźnej woli ustawodawcy zmiany okręgów wyborczy w wyborach do rad powiatu nie są dokonywane w trybie art. 12 ustawy z dnia 11 stycznia 2018 r. i pozostają poza kontrolą sądu administracyjnego. Sytuacja w tym zakresie zmieni się dopiero po wejściu w życie nowego brzmienia art. 456 Kodeksu wyborczego, co nastąpi z dniem 1 stycznia 2019 r. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 oraz § 3 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.