II SA/Wa 1005/24
WyrokWSA w Warszawie2024-12-04
Skład orzekający: Karolina Kisielewicz-Sierakowska, Danuta Kania, Łukasz Krzycki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy roszczenie organu Policji o zwrot nienależnie pobranego przez funkcjonariusza równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego ulega przedawnieniu, a jeśli tak, to od kiedy należy liczyć bieg terminu przedawnienia?Ratio decidendi
Roszczenie organu Policji o zwrot nienależnie pobranego równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego ulega przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia, w którym stało się wymagalne. Wymagalność tego roszczenia powstaje z dniem uprawomocnienia się decyzji uchylającej decyzję przyznającą równoważnik, ponieważ dopiero wówczas organ uzyskuje możliwość żądania zwrotu świadczenia. Wszczęcie postępowania w sprawie zwrotu równoważnika przerywa bieg przedawnienia.Stan faktyczny
Skarżący, funkcjonariusz Policji, pobierał równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego. W 2009 r. otrzymał pomoc finansową na budowę domu jednorodzinnego, co skutkowało utratą prawa do równoważnika. Nie poinformował o tym fakcie organu. W 2023 r. wszczęto postępowanie administracyjne, które zakończyło się uchyleniem decyzji przyznającej równoważnik i wezwaniem do zwrotu nienależnie pobranej kwoty za okres od grudnia 2009 r. do marca 2023 r. Skarżący wniósł skargę, zarzucając naruszenie przepisów o przedawnieniu roszczenia.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Karolina Kisielewicz-Sierakowska, Sędzia WSA Danuta Kania (spr.), Sędzia WSA Łukasz Krzycki, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi A.P. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] marca 2024 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego oddala skargę
Przedmiotem skargi A. P. (dalej: "Skarżący") jest decyzja Komendanta Głównego Policji (dalej: "KGP", "organ") z dnia [...] marca 2024 r. nr [...], utrzymująca w mocy, na podstawie art. 138 § 1 ust. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775), dalej: "k.p.a.", decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] (dalej: "KWP", "organ I instancji") z dnia [...] grudnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego.
Z akt sprawy wynika, że A. P., jako funkcjonariusz Laboratorium Kryminalistycznego Komendy Wojewódzkiej Policji w [...], na podstawie decyzji KWP w [...] z dnia [...] września 2023 r. nr [...] pobierał równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego w wysokości przysługującej policjantowi posiadającemu członków rodziny.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] KWP w [...], na podstawie art. 94 ust. 1 i art. 97 ust. 5 ustawy o Policji (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071), przyznał Skarżącemu pomoc finansową na budowę domu jednorodzinnego.
Rozkazem personalnym Dyrektora Centralnego Laboratorium Kryminalistycznego Policji z dnia [...] kwietnia 2023 r. nr [...] Skarżący został zwolniony z zajmowanego stanowiska - [...] Laboratorium Kryminalistycznego KWP w [...] i przeniesiony do dalszego pełnienia służby na stanowisku [...] Wydziału [...] w Centralnym Laboratorium Kryminalistycznym Policji z dniem [...] maja 2023 r.
KWP w [...] po uzyskaniu informacji dotyczących możliwości nienależnego pobierania przez A. P. równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego, pismem z dnia [...] maja 2023 r. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie cofnięcia przedmiotowego świadczenia.
Organ I instancji ustalił, że w dniu [...] grudnia 2009 r. Wydział Finansów KWP w [...] dokonał przelewu na konto Skarżącego środków finansowych z tytułu pomocy finansowej przyznanej decyzją KWP w [...] z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...]. Natomiast Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] w [...] zawiadomieniem z dnia [...] lutego 2010 r. poinformował Skarżącego, że obiekt budowlany w miejscowości [...] na działce nr [...] został przyjęty do użytkowania.
Uwzględniając powyższe KWP w [...] decyzją z dnia [...] października 2023r. nr [...], na podstawie art. 92 ust. 1 i art. 97 ust. 5 ustawy o Policji oraz § 6 pkt 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 649), dalej: "rozporządzenie MSWiA z dnia 28 czerwca 2002 r.", uchylił własną decyzję z dnia [...] września 2003 r. nr [...] o przyznaniu równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego (punkt 1); cofnął A. P. uprawnienia do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego (punkt 2). Powyższa decyzja stała się ostateczna.
Pismem z dnia [...] listopada 2023 r. KWP w [...] poinformował Skarżącego o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu nienależnie pobranego równoważnika za brak lokalu mieszkalnego.
Następnie, decyzją z dnia [...] grudnia 2023 r. nr [...] KWP w [...], na podstawie art. 92 ust. 1 i art. 97 ust. 5 ustawy o Policji, § 7 ust. 1 rozporządzenia MSWiA z dnia 28 czerwca 2002 r., wezwał A. P. do zwrotu nienależnie pobranego równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego za okres od dnia [...] grudnia 2009 r. do dnia [...] marca 2023 r. w wysokości [...] złotych.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w myśl § 7 ust. 1 ww. rozporządzenia decyzję o zwrocie wypłaconego równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego wydaje się w przypadku niepoinformowania o wystąpieniu zmian lub podania nieprawdziwych danych w oświadczeniu mieszkaniowym, mających wpływ na istnienie uprawnień do tego równoważnika. Zaznaczył, że Skarżący w odpowiednim czasie nie poinformował o zaistniałych zmianach, co miało wpływ na istnienie uprawnień do przedmiotowego równoważnika. Z dniem wypłaty pomocy finansowej na budowę domu jednorodzinnego ([...] grudnia 2009 r.), Skarżący utracił prawo do równoważnika za brak lokalu. Nienależne świadczenie było wypłacane Skarżącemu od dnia [...] grudnia 2009 r. do dnia wstrzymania wypłaty świadczenia, tj. do dnia [...] marca 2023 r., w łącznej wysokości [...] złotych.
Wysokość powyższej kwoty wynika z następującego wyliczenia:
- od dnia [...].12.2009 r. do dnia [...].12.2009 r., tj. 10 dni: 10 x 11,10 zł = 111 zł,
- od dnia [...].01.2010 r. do dnia [...].12.2010 r., tj. 365 dni: 365 x 11,20 zł = 4088 zł,
- od dnia [...].01.2011 r. do dnia [...],12.2011 r., tj. 365 dni: 365 x 11,50 zł = 4197,50 zł,
- od dnia [...].01.2012 r. do dnia [...].12.2012 r., tj. 366 dni: 366 x 11,80 zł = 4318,80 zł,
- od dnia [...].01.2013 r. do dnia [...].10.2013 r., tj. 286 dni: 286 x 12,10 zł = 3460,60 zł,
- od dnia [...].10.2013 r. do dnia [...].12.2013 r., tj. 79 dni: 79 x 12,00 = 948 zł,
- od dnia [...].01.2014 r. do dnia [...].12.2014 r., tj. 365 dni: 365 x 12,30 = 4489,50 zł,
- od dnia [...].01.2015 r. do dnia [...].12.2015 r., tj. 365 dni: 365 x 12,40 zł = 4526 zł,
- od dnia [...].01.2016 r. do dnia [...].12.2016 r., tj. 366 dni: 366 x 12,60 zł = 4611,60 zł,
- od dnia [...].01.2017 r. do dnia [...].12.2017 r., tj. 365 dni: 365 x 12,80 zł = 4672 zł,
- od dnia [...].01.2018 r. do dnia [...].12.2018 r., tj. 365 dni: 365 x 13,10 zł = 4781,50 zł,
- od dnia [...].01.2019 r. do dnia [...].12.2019 r., tj. 365 dni: 365 x 13,40 zł = 4891 zł,
- od dnia [...].01.2020 r. do dnia [...].10.2020 r., tj. 305 dni: 305 x 13,70 zł = 4178,50 zł,
- od dnia [...].11.2020 r. do dnia [...].12.2020 r., tj. 61 dni: 61 x 13,90 zł = 847,90 zł,
- od dnia [...].01.2021 r. do dnia [...].10.2021 r., tj. 294 dni: 294 x 14,20 zł = 4174,80 zł,
- od dnia [...].10. 2021 r. do dnia [...].12. 2021 r., 71 dni: 71 x 14,50 zł = 1029,50 zł,
- od dnia [...].01.2022 r. do dnia [...].12.2022 r.tj. 365 dni: 365 x 15,00 zł = 5475 zł,
- od dnia [...].01.2023 r. do dnia [...].03.2023 r. tj. 90 dni: 90 x 16,50 zł = 1485 zł.
Końcowo organ I instancji wskazał, że kwota nienależnie pobranego równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego w wysokości [...] zł staje się wymagalna z upływem terminu do wniesienia odwołania i winna być bezzwłocznie zwrócona przelewem na podany rachunek bankowy KWP w [...]. Zaznaczył jednocześnie, że jeśli sytuacja majątkowa Skarżącego nie pozwala na jednorazową wpłatę należności, istnieje możliwość rozłożenia ww. kwoty na raty.
W odwołaniu od powyższej decyzji A. P., reprezentowany przez pełnomocnika, zarzucił naruszenie:
- art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez brak dokonania jakichkolwiek ustaleń faktycznych co do momentu czasowego, w którym roszczenie objęte zaskarżoną decyzją stało się wymagalne,
- art. 107 ust. 1 ustawy o Policji poprzez orzeczenie o obowiązku zwrotu świadczenia z tytułu równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego pomimo zaistniałego stanu przedawnienia roszczenia o zwrot tego świadczenia.
W uzasadnieniu Skarżący wskazał, że termin przedawnienia, określony w art. 107 § 1 ustawy o Policji, znajduje zastosowanie nie tylko do roszczeń funkcjonariuszy Policji, lecz także do roszczeń organów Policji o zwrot wypłaconych świadczeń. Odwołał się przy tym do art. 120 § 1 zdanie drugie Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym jeżeli wymagalność roszczenia zależy od podjęcia określonej czynności przez uprawnionego, bieg terminu rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stałoby się wymagalne, gdyby uprawniony podjął czynność w najwcześniej możliwym terminie. Organ I instancji powinien zatem ustalić, kiedy najwcześniej możliwe było wszczęcie postępowania w sprawie wydania decyzji o cofnięciu uprawnienia do równoważnika pieniężnego. W ocenie Skarżącego okres ten przypada na dzień, w którym właściwy organ dokonał wypłaty pomocy finansowej na budowę domu jednorodzinnego (tj. [...] grudnia 2009 r.), co potwierdza sam organ wskazując, że z tym dniem zaistniały podstawy do cofnięcia uprawnienia do równoważnika pieniężnego.
Skarżący zauważył również, że bezpośrednią konsekwencją braku prawidłowego ustalenia początku biegu terminu przedawnienia był skutek w postaci naruszenia art. 107 § 1 ustawy o Policji. Roszczenia organu Policji o zwrot nienależnie pobranych świadczeń z tytułu równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego ulegają bowiem przedawnieniu w terminie 3 lat od chwili zaistnienia podstawy faktycznej do cofnięcia uprawnień.
Komendant Główny Policji decyzją z dnia [...] marca 2024 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, iż poza sporem pozostaje, że Skarżący otrzymał w dniu [...] grudnia 2009 r. pomoc finansową na budowę domu jednorodzinnego i z tym dniem przestał spełniać warunki do pobierania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. Decyzją z dnia [...] października 2023 r. nr [...] KWP w [...] cofnął Skarżącemu prawo do przedmiotowego świadczenia z dniem, z którym Wydział Finansów KWP w [...] dokonał przelewu środków ww. pomocy finansowej na konto Skarżącego. Konsekwencją powyższego działania było podjęcie decyzji w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia od dnia otrzymania pomocy finansowej na budowę domu do dnia wstrzymania wypłaty równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. Poza sporem pozostaje również, że to na Skarżącym ciąży obowiązek poinformowania organu o wystąpieniu zmian mających wpływ na istnienie uprawnienia do pobierania świadczenia finansowego, czyli o zrealizowanych potrzebach mieszkaniowych. Skarżący pobierał nienależne świadczenie finansowe od dnia, w którym otrzymał drugie świadczenie pieniężne na ten sam cel. Jest on zatem zobowiązany do zwrotu równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego.
Pismem z dnia 6 maja 2024 r. A. P., reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję, zarzucając naruszenie:
- art. 7 w związku z art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez brak dokonania jakichkolwiek ustaleń faktycznych w kwestii dokładnego momentu, w którym doszło do postawienia w stan wymagalności obowiązku zwrotu nienależnie wypłacanego świadczenia w postaci równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego, w tym najwcześniej możliwego terminu, w którym organ administracyjny mógł podjąć czynności niezbędne do dochodzenia zwrotu świadczenia, podczas gdy takie ustalenia są niezbędne wobec konieczności stosowania przepisów art. 120 § 1 Kodeksu cywilnego do oceny przedawnienia obowiązku zwrotu świadczenia, w szczególności do oceny w jakim najwcześniejszym terminie organ administracyjny jako wierzyciel mógł dokonać czynności niezbędnych do dochodzenia zwrotu świadczenia,
- art. 107 ust. 1 ustawy o Policji poprzez orzeczenie o wezwaniu do zwrotu świadczenia z tytułu równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego pomimo zaistniałego stanu przedawnienia roszczenia o zwrot tego świadczenia.
W związku z powyższymi zarzutami Skarżący wniósł o:
- uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania administracyjnego,
- zasądzenie od organu na rzecz Skarżącego kosztów procesu według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.
W motywach skargi Skarżący powołał art. 107 § 1 ustawy o Policji, zgodnie z którym roszczenia z tytułu prawa do uposażenia i innych świadczeń oraz należności pieniężnych ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Termin przedawnienia określony w ww. przepisie znajduje zastosowanie nie tylko do roszczeń funkcjonariuszy Policji, lecz także do roszczeń organów Policji o zwrot wypłaconych świadczeń. Istotne było zatem ustalenie daty wymagalności roszczenia organu, tj. ustalenie w jakim najwcześniej możliwym terminie organ mógł podjąć czynności zmierzające do cofnięcia uprawnień do przedmiotowego świadczenia. W ocenie Skarżącego terminem tym był [...] grudnia 2009 r. To bowiem w tym dniu, udzielając Skarżącemu pomocy mieszkaniowej na budowę domu, organ powziął informację, że utracił on uprawnienie do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. Organ jednak nie odniósł się do tej kwestii, co doprowadziło do wydania wadliwej decyzji z naruszeniem art. 107 ust. 1 ustawy o Policji poprzez pominięcie instytucji przedawnienia.
W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wskazał dodatkowo, że w przypadku żądania przez organ Policji zwrotu nienależnie wypłaconego funkcjonariuszowi równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego wymagalność świadczenia powstaje wówczas, gdy ostateczną decyzją zostanie wyeliminowana z obrotu prawnego decyzja przyznająca to świadczenie. W rozpoznawanej sprawie skutek taki należy wiązać z wydaniem decyzji KWP w [...] z dnia [...] października 2023 r. [...] uchylającej decyzję z dnia [...] września 2003 r. nr [...] i cofającej Skarżącemu uprawnienia do równoważnika. W decyzji tej stwierdzono bowiem brak podstaw do pobierania przez Skarżącego równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. Jest to początkowy termin otwierający organowi możliwość orzeczenia o obowiązku zwrotu, a jednocześnie otwierający bieg terminu przedawnienia dla roszczenia o zwrot wypłaconego świadczenia. W niniejszej sprawie organ w prawidłowy sposób ustalił moment wymagalności roszczenia, zatem zarzuty skargi są nieuzasadnione.
Postanowieniem z dnia 7 sierpnia 2024 r. sygn. akt II SA/Wa 1005/24, Sąd wstrzymał wykonanie decyzji Komendanta Głównego Policji z dnia [...] marca 2024 r. nr [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Sprawa została rozpoznana w na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024r. poz. 935 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.". Przepis ten stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie 14 dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Zgodnie natomiast z art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. W niniejszej sprawie zarówno Komendant Główny Policji, jak i pełnomocnik Skarżącego wnieśli o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 2492 ze zm.), dalej: "p.u.s.a." oraz art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.
W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2).
Rozpatrując skargę wedle powyższych kryteriów Sąd stwierdził, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.
Zaskarżoną decyzją Komendant Główny Policji orzekł w przedmiocie obowiązku zwrotu przez Skarżącego równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego, za okres od dnia [...] grudnia 2009 r. do dnia [...] marca 2023 r. w wysokości [...] zł.
Regulację dotyczącą przedmiotowego zagadnienia stanowi art. 92 ust. 1 ustawy o Policji oraz § 7 pkt 1 rozporządzenia MSWiA z dnia 28 czerwca 2002 r., wydanego na podstawie art. 92 ust. 2 ustawy o Policji.
Zgodnie z art. 92 ust. 1 ustawy o Policji, policjantowi przysługuje równoważnik pieniężny, jeżeli on sam lub członkowie jego rodziny nie posiadają lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej. Art. 92 ust. 2 tej ustawy stanowi natomiast, że minister właściwy do spraw wewnętrznych, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw finansów publicznych, określi, w drodze rozporządzenia, wysokość oraz szczegółowe zasady przyznawania, odmowy przyznania, cofania oraz zwracania równoważnika pieniężnego, o którym mowa w ust. 1, uwzględniając podmioty uprawnione do jego otrzymania, sposób ustalania wysokości równoważnika, wzory wymaganych dokumentów, organy właściwe do jego przyznawania, odmowy przyznania, wypłaty, cofania albo żądania jego zwrotu, a także sposób postępowania w przypadku wystąpienia zbiegu uprawnień do jego otrzymania.
Stosownie natomiast do § 7 rozporządzenia MSWiA z dnia 28 czerwca 2002 r., decyzję o zwrocie wypłaconego równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego wydaje się w przypadku: 1) nienależnego pobrania na skutek niepoinformowania o wystąpieniu zmian lub podania nieprawdziwych danych w oświadczeniu, o którym mowa w § 3, mających wpływ na istnienie uprawnienia do tego równoważnika lub na jego wysokość; 2) uprawomocnienia się decyzji stwierdzającej nieważność decyzji o przyznaniu równoważnika.
Z przytoczonych przepisów wynika, że przesłankami zwrotu równoważnika pieniężnego za brak lokalu, o którym mowa w § 7 pkt 1 rozporządzenia MSWiA z dnia 28 czerwca 2002 r., są: 1) wystąpienie zmian mających wpływ na istnienie lub wysokość uprawnienia do tego równoważnika, 2) niepoinformowanie przez funkcjonariusza we właściwym trybie o tych zmianach, 3) nienależne pobranie równoważnika pieniężnego, 4) związek przyczynowy pomiędzy dwoma pierwszymi przesłankami, a nienależnym pobraniem równoważnika.
Z akt sprawy wynika, że Skarżący pobierał równoważnik za brak lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] września 2003 r. nr [...].
W dniu [...] kwietnia 2009 r. Skarżący wystąpił do KWP w [...] o przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie domu jednorodzinnego w miejscowości [...]. Jako planowaną datę zamieszkania w ww. domu wskazał czerwiec 2009 r. Decyzją KWP w [...] z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] Skarżący uzyskał pomoc finansową na budowę ww. domu jednorodzinnego. W dniu [...] grudnia 2009 r. Wydział Finansów KWP w [...] dokonał przelewu na konto Skarżącego środków finansowych z tytułu pomocy finansowej przyznanej ww. decyzją, co wynika z zaświadczenia wystawionego przez Wydział Finansów KWP w [...] z dnia [...] sierpnia 2023 r. nr [...]. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] w [...] zawiadomieniem z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] poinformował Skarżącego, że obiekt budowlany w miejscowości [...] na działce nr [...] został przyjęty do użytkowania.
Z akt sprawy nie wynika, aby Skarżący poinformował o wystąpieniu powyższych okoliczności faktycznych mających wpływ na istnienie uprawnienia do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. Tymczasem w myśl § 5 rozporządzenia MSWiA z dnia 28 czerwca 2002 r. policjant zobowiązany jest do informowania organu wydającego decyzję o każdej zmianie mającej wpływ na uprawnienie do otrzymania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego albo na jego wysokość. Zawiadomienia o zmianach należy dokonać w formie oświadczenia mieszkaniowego. Wymagane oświadczenie mieszkaniowe Skarżący złożył do organu w dniu [...] maja 2023 r.
W tym stanie rzeczy KWP w [...] decyzją z dnia [...] października 2023 r. nr [...], na podstawie art. 92 ust. 1 i art. 97 ust. 5 ustawy o Policji oraz § 6 pkt 1 rozporządzenia MSWiA z dnia 28 czerwca 2002 r., uchylił decyzję z dnia [...] września 2003 r. nr [...] o przyznaniu równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego i cofnął Skarżącemu uprawnienia do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. Powyższa decyzja jest prawomocna.
W następstwie powyższego decyzją z dnia [...] grudnia 2023 r. nr [...] KWP w [...], na podstawie art. 92 ust. 1 i § 7 pkt 1 rozporządzenia MSWiA z dnia 28 czerwca 2002 r., wezwał Skarżącego do zwrotu nienależnie pobranego równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego za okres od dnia [...] grudnia 2009 r. do dnia [...] marca 2023 r. w wysokości [...] złotych przedstawiając w uzasadnieniu sposób wyliczenia ww. kwoty.
Trafnie organ I instancji wskazał, a stanowisko to podzielił organ II instancji, że z dniem wypłaty pomocy finansowej na budowę domu Skarżący utracił prawo do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. Jednocześnie nie poinformował organu o zmianach zaistniałych w sferze jego uprawnień do przedmiotowego świadczenia. To na Skarżącym spoczywał bowiem obowiązek poinformowania o wystąpieniu tychże zmian, tj. o zrealizowanych potrzebach mieszkaniowych. Skarżący tego obowiązku nie dopełniał, co oznacza, że pobierał równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego jako świadczenie nienależne.
W ocenie Sądu zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu skutkującym jej uchylenie. Wprawdzie organ II instancji nie odniósł się w uzasadnieniu decyzji do zarzutów odwołania dotyczących przedawnienia roszczenia z tytułu zwrotu nienależnie pobranego świadczenia (art. 107 ust. 1 ustawy o Policji), jednakże okoliczność ta, jakkolwiek stanowi o uchybieniu obowiązkom wynikającym z art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 97 ust. 5 ustawy o Policji, to jednak nie mogła mieć istotnego wpływu na wynik sprawy.
Przepis art. 107 ust. 1 ustawy o Policji stanowi, że roszczenia z tytułu prawa do uposażenia i innych świadczeń oraz należności pieniężnych ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Ogólna formuła użyta w art. 107 ust. 1 ustawy o Policji posługująca się pojęciem roszczenia z tytułu "innych świadczeń oraz należności pieniężnych" pozwala uznać, iż regulacja ta odnosi się, oprócz roszczeń z tytułu prawa do uposażenia, także do roszczeń z tytułu świadczeń oraz należności pieniężnych, które wynikają ze stosunku służby w Policji, nie wyłączając z tego jakichkolwiek świadczeń lub należności pieniężnych. Konsekwencją powyższego jest uznanie, że przedawnienie roszczeń, o którym stanowi art. 107 ust. 1 ustawy o Policji, winno obejmować roszczenie z tytułu prawa do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego i to zarówno wtedy gdy policjant domaga się przyznania tego prawa, jak i wtedy gdy organ Policji żąda zwrotu świadczenia wypłaconego z tego tytułu, uznając je za nienależnie pobrane.
Obowiązek zwrotu wypłaconego równoważnika nie powstaje z mocy prawa, lecz w następstwie wydania stosownej decyzji, podobnie jak na podstawie decyzji przyznawane jest prawo do tego równoważnika. Okoliczność ta ma zasadnicze znaczenie dla ustalenia momentu wymagalności roszczenia z tytułu obowiązku zwrotu nienależnie pobranego równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego.
Przepis art. 107 ust. 1 ustawy o Policji wiąże rozpoczęcie biegu przedawnienia roszczenia od dnia, w którym świadczenie stało się wymagalne. Policyjna ustawa pragmatyczna nie definiuje pojęcia wymagalności. Przyjmuje się jednak, że jest to stan, w którym wierzyciel uzyskuje możność żądania zaspokojenia, a dłużnik zostaje obarczony obowiązkiem spełnienia świadczenia. W przypadku żądania przez organ Policji zwrotu nienależnie wypłaconego funkcjonariuszowi równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego wymagalność powstaje wówczas, gdy stosowną decyzją zostanie wyeliminowana z obrotu prawnego decyzja przyznająca przedmiotowe świadczenie.
W decyzji tej organ stwierdza brak podstaw do pobierania przez funkcjonariusza równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. Jest to początkowy termin otwierający organowi możliwość orzeczenia o obowiązku zwrotu, a jednocześnie otwierający bieg terminu przedawnienia dla roszczenia o zwrot wypłaconego świadczenia. Nie można pomijać, że instytucja przedawnienia roszczeń ma na celu stabilizację sytuacji prawnej obu stron stosunku prawnego. Przedawnienie chroni interesy dłużnika, ograniczając w czasie skuteczność roszczeń, chroni także wierzyciela, dla którego termin przedawnienia jest okresem, w którym może swoich roszczeń dochodzić.
Powyższe stanowisko znajduje oparcie w poglądach Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyroki NSA: z dnia 11 kwietnia 2024 r. sygn. akt III OSK 1705/22; z dnia 14 października 2022 r. sygn. akt III OSK 5460/21; z dnia 30 sierpnia 2019 r., sygn. akt I OSK 2871/17; CBOSA), które to poglądy Sąd w składzie orzekającym w pełni podziela.
W niniejszej sprawie, o czym była już mowa powyżej, KWP w [...] decyzją z dnia [...] października 2023 r. uchylił decyzję z dnia [...] września 2003 r. o przyznaniu Skarżącemu równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego i cofnął mu uprawnienia do tego równoważnika. Decyzja ta stała się ostateczna z dniem [...] października 2023 r. wobec jej niezaskarżenia przez Skarżącego. Tym samym organ uzyskał uprawnienie do żądania zwrotu nienależnie pobranego świadczenia dopiero od momentu, w którym powyższa decyzja stała się ostateczna (prawomocna). Zgodnie z art. 107 ust. 3 pkt 1 ustawy o Policji, bieg przedawnienia roszczenia z tytułu uposażenia i innych świadczeń oraz należności pieniężnych przerywa każda czynność przed kierownikiem jednostki organizacyjnej podległej ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych, właściwym do rozpatrywania roszczeń, podjęta bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia roszczenia. Postępowanie w sprawie zwrotu równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego wszczęto w dniu [...] listopada 2023 r., co spowodowało przerwanie biegu przedawnienia dochodzenia tego roszczenia. Zgodnie z art. 124 § 2 Kodeksu cywilnego, w razie przerwania przedawnienia przez czynność w postępowaniu przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym albo przez wszczęcie mediacji, przedawnienie nie biegnie na nowo, dopóki postępowanie to nie zostanie zakończone.
Z powyższego wynika, że roszczenie organu Policji o zwrot nienależnie pobranego równoważnika pieniężnego stało się wymagalne i niewątpliwie nie uległo przedawnieniu, bowiem nie upłynął jeszcze okres trzech lat, o którym mowa w art. 107 ust. 1 ustawy o Policji.
Nieuzasadnione są zatem zarzuty skargi. W świetle powyższych uwag nie można podzielić stanowiska prezentowanego w skardze, że termin przedawnienia roszczenia o zwrot nienależnie pobranego równoważnika należy liczyć od dnia [...] grudnia 2009 r., tj. od dnia wydania przez KWP w [...] decyzji o przyznaniu pomocy mieszkaniowej na budowę domu. W sprawie niniejszej istotne jest bowiem to, że Skarżący nie dopełnił obowiązku wynikającego z § 5 rozporządzenia MSWiA z dnia 28 czerwca 2002 r. i pobierał równoważnik do dnia wydania decyzji KWP w [...] cofającej mu uprawnienie do tego świadczenia, co miało miejsce w dniu [...] października 2023 r.
Podnoszony w skardze brak odniesienia się przez organ II instancji w zaskarżonej decyzji do kwestii przedawnienia roszczenia z ww. tytułu nie stanowi podstaw do jej uchylenia.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło