II SA/Wa 1006/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Adam Lipiński Sędzia WSA Andrzej Góraj (spr.) Sędzia WSA Janusz Walawski Protokolant ref. staż. Eliza Kusy po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 października 2010 r. sprawy ze skargi D.B. na postanowienie Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w S. z [...] lutego 2010 r. o numerze [...], 2) stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości, 3) zasądza od Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej na rzecz D.B. kwotę 340 ,- zł (trzysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego. D.B.w dniu [...] maja 2010 r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] kwietnia 2010 r. (znak: [...]) utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w S. z dnia [...] lutego 2010 r. (znak: [...]). Do wydania powyższych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym: Na podstawie decyzji przydziału osobnej kwatery stałej nr [...] z dnia [...] kwietnia 1991 r. przydzielono Panu D.B. osobną kwaterę stałą położoną w S. przy ul. [...] [...] Przy ustaleniu powierzchni mieszkalnej kwatery uwzględniono następujących członków rodziny osoby uprawnionej Panią A.B. - żonę, K.B. - syna, A.K. - pasierbicę, K.K. - pasierba. Następnie, Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM w S. wezwał D.B. do uregulowania zaległych opłat za używanie lokalu i opłat pośrednich za zajmowanie lokalu w łącznej kwocie [...] zł, wg salda zadłużenia na dzień 20 marca 2007 r. Jako, że należności nie zostały uregulowane, Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM w S., jako organ egzekucyjny, wystawił tytuł wykonawczy nr [...] z dnia [...] kwietnia 2007 r. W części G powołanego tytułu wykonawczego zawarte było pouczenie o przysługującym zobowiązanemu prawie zgłoszenia zarzutów, w terminie 7 dni od daty jego doręczenia. Na podstawie zawiadomienia nr [...] z dnia [...] maja 2007 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM w S. dokonał zajęcia prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności, tj. w [...] Pułku Śmigłowców Bojowych w I. . Powołany wyżej tytuł wykonawczy i zawiadomienie skutecznie doręczono dłużnikowi w dniu 21 maja 2007 r., jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru. W dniu 28 maja 2007 r. D.B. wniósł do Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM w S. zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, z zachowaniem ustawowego terminu. Dłużnik podniósł, iż podstawę zarzutu stanowi błąd co do osoby zobowiązanego, zgodnie z art. 33 ust. 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954). Po rozpatrzeniu sprawy Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM w S. postanowieniem z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] uznał zarzuty dłużnika za nieuzasadnione. Ponadto pouczył Pana D.B. o przysługującym stronie prawie wniesienia zażalenia od niniejszego postanowienia do Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w W. za pośrednictwem Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM w S., w terminie 7 dni od dnia jej doręczenia. Zażalenie od powyższego postanowienia wniósł skutecznie pełnomocnik Pana D.B., adwokat M.L. , z zachowaniem ustawowego trybu i terminu do wniesienia tego środka odwoławczego. Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej postanowieniem nr [...] z dnia [...] lipca 2007 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie i pouczył stronę o prawie wniesienia skargi na postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie za pośrednictwem Prezesa Agencji w terminie 30 dni od dnia doręczenia tego postanowienia. Powyższe postanowienie Prezesa Agencji stało się przedmiotem skargi dłużnika z dnia [...] marca 2008 r. reprezentowanego przez radcę prawnego M.L. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zarzucił organowi naruszenie prawa materialnego, tj. art. 36 w zw. z art. 37 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz przepisów postępowania, tj. art. 33 ust. 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 21 lutego 2008 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 1714/07 uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM w S. z dnia [...] czerwca 2007 r. Wobec powyższego Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM w S. zawiadomił dłużnika pismem z dnia [...] lipca 2008 r., iż ponownie rozpozna zarzuty strony w sprawie siedziby prowadzonej kancelarii, która mieścić się będzie w I. przy ul. [...] [...]. Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM w S. postanowieniem nr [...] z dnia [...] marca 2009 r. w sprawie zarzutów zobowiązanego D.B. postanowił oddalić zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego w administracji na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] kwietnia 2007 r. Ponadto pouczył stronę o prawie wniesienia zażalenia na postanowienie do Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w W. w terminie 7 dni od dnia doręczenia za jego pośrednictwem. Powyższe postanowienie doręczono adwokatowi M.L. w dniu 3 kwietnia 2009 r., jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru. W dniu [...] kwietnia 2009 r. adwokat M.L. wniósł z zachowaniem ustawowego terminu zażalenie na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM w S. nr [...] z dnia [...] marca 2009 r., jak wynika z koperty nadania korespondencji w urzędzie pocztowym. Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej postanowieniem nr [...] z dnia [...] maja 2009 r. uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM w S. postanowieniem nr [...] z dnia [...] września 2009 r. w sprawie zarzutów zobowiązanego Pana D.B. postanowił oddalić zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego w administracji na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] kwietnia 2007 r. przeciwko zobowiązanemu dotyczącego należności z tytułu opłat za używanie lokalu i opłat pośrednich za zajmowanie lokalu mieszkalnego położonego w S. przy ul. [...] [...] W dniu [...] września 2009 r. adwokat M.L. wniósł z zachowaniem ustawowego terminu zażalenie na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM w S. nr [...] z dnia [...] września 2009 r., jak wynika z koperty nadania korespondencji w urzędzie pocztowym. Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej postanowieniem nr [...] z dnia [...] grudnia 2009 r. uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM w S.pismem z dnia [...] stycznia 2010 r. zawiadomił adwokata M.L., pełnomocnika Pana D.B., o ponownym wszczęciu postępowania w sprawie rozpatrzenia wniesionych zarzutów dotyczących prowadzonego postępowania egzekucyjnego w administracji. W dniu [...] marca 2010 r. adwokat M.L. wniósł zażalenie na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM w S. nr [...] z dnia [...] lutego 2010 r. Organ II instancji rozpoznając zażalenie podniósł, że w odniesieniu do pierwszego zarzutu skarżącego dotyczącego naruszenia art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 zm.) oraz art. 138 § 2 w związku z art. 144 Kpa, organ II instancji uznał, że organ I instancji kierował się oceną prawną Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wyrażoną w wyroku z dnia 21 lutego 2008 r., sygn. akt II SA/Wa 1714/07, w zakresie dokonania oceny skutków prawnych oświadczenia woli złożonego przez skarżącego o rezygnacji z prawa do osobnej kwatery stałej położonej w S. przy ul. [...] [...] W ocenie organu II instancji przedmiotowe oświadczenie Pana D.B. nie wywołuje jednak skutków prawnych w sferze nabytego prawa do kwatery, a obecnie prawa do zamieszkiwania w lokalu, przyznanego na podstawie decyzji administracyjnej właściwego organu Wojskowej Agencji Mieszkaniowej. Prawidłowe przekazanie lokalu mieszkalnego polega na wydaniu decyzji administracyjnej i wydaniu lokalu w należytym stanie technicznym w faktyczne władanie uprawnionemu żołnierzowi. Podobnie prawidłowe zdanie lokalu wiąże się nie tylko ze złożeniem przez uprawnionego stosownego oświadczenia, ale z przekazaniem kwatery do dyspozycji Wojskowej Agencji Mieszkaniowej. Zgodnie z art. 32 ust. 2 powołanej ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, przekazanie i zdanie lokalu mieszkalnego następuje protokołem, sporządzonym przez przedstawiciela Agencji i osobę uprawnioną, w którym określa się stan techniczny elementów i wyposażenia lokalu mieszkalnego oraz znajdujących się w nich urządzeń technicznych. Protokół ten jest podstawą rozliczeń dokonywanych przy zwolnieniu lokalu mieszkalnego. W niniejszej sprawie decyzją przydziału osobnej kwatery stałej nr [...] z dnia [...] kwietnia 1991 r. przydzielono Panu D.B. osobną kwaterę stałą położoną w S. przy ul. [...] . Wobec powyższego zobowiązany skonsumował uprawnienie do zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym z zasobu Wojskowej Agencji Mieszkaniowej. W dniu [...] czerwca 2004 r. Pan D.B. złożył oświadczenie o zrzeczeniu się prawa do kwatery. W ocenie organu II instancji ustawa z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, w brzmieniu poprzednio jak i obecnie obowiązującym, nie przyznaje uprawnionemu żołnierzowi prawa zrzeczenia się lokalu mieszkalnego (kwatery) przyznanego na podstawie decyzji administracyjnej. Prawo do zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym, a poprzednio prawo do kwatery, jest ustawowym osobistym prawem żołnierza służby stałej. Jest więc ono niezbywalne. Wiąże się z tym prawem obowiązek Wojskowej Agencji Mieszkaniowej realizacji tego prawa dla każdego żołnierza służby stałej. Ustawodawca wysoce sformalizował zasady funkcjonowania lokali mieszkalnych przeznaczonych dla żołnierzy. Zatem ocena skutków prawnych oświadczenia woli w sprawie zrzeczenia się prawa do kwatery (prawa do zamieszkiwania) można oceniać jedynie w ramach instytucji prawnych przewidzianych we wskazanej ustawie. W tym miejscu należy podnieść, iż w art. 52 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. 1997 r. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.), każdemu zapewnia się wolność poruszania się po terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz wyboru miejsca zamieszkania i pobytu, jak również każdy może swobodnie opuścić terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Jednak wolności te mogą podlegać ograniczeniom określonym w ustawie. Zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. 2003 r. Nr 179, poz. 1750 z późn. zm.), Państwo zapewnia żołnierzom zawodowym godne warunki życia, umożliwiające oddanie się służbie Narodowi i Ojczyźnie, rekompensując odpowiednio trud, ograniczenia i wyrzeczenia związane z pełnieniem zawodowej służby wojskowej. Zabezpieczenie godnych warunków życia, w zakresie dotyczącym zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych żołnierzy zawodowych jest zadaniem Wojskowej Agencji Mieszkaniowej realizowanym na podstawie ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej. Oświadczenie Pana D.B. z dnia [...] czerwca 2004 r. o zrzeczeniu się prawa do lokalu (kwatery) mogłoby być potraktowane jako rezygnacja z kwatery, zgodnie z wówczas obowiązującą ustawą o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, jedynie w przypadku wystąpienia przez zobowiązanego z wnioskiem o wypłatę ekwiwalentu pieniężnego w zamian za rezygnację z kwatery. Następnie Pan D.B. powinien przekazać lokal do dyspozycji Agencji na podstawie protokołu zdania sporządzonego z przedstawicielem Agencji, w którym określa się stan techniczny elementów i wyposażenia lokalu oraz znajdujących się w nich urządzeń technicznych. Jednak z akt sprawy wynika, że Pan D.B. nie złożył powyższego wniosku wraz z oświadczeniem o zrzeczeniu się prawa do kwatery z dnia [...] czerwca 2004 r. i nie zdał lokalu do dyspozycji Wojskowej Agencji Mieszkaniowej na podstawie właściwego protokołu. W tych okolicznościach decyzja przydziału osobnej kwatery stałej nr [...] z dnia [...] kwietnia 1991 r. była ważna i wywierała skutki prawne w zakresie uprawnienia Pana D.B. do zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu w związku z pełnioną służbą wojskową. W zakresie drugiego zarzutu skarżącego, tj. naruszenia art. 37, art. 36 i art. 1 a ust. 3 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej w kontekście art. 36 i art. 1 a ust. 3, tj. obowiązku ponoszenia opłat przez osobę mającą tytuł prawny do lokalu oraz solidarnie przez osoby pełnoletnie zamieszkujące w tym lokalu, organ II instancji uznał, iż nie zasługuje na uwzględnienie. Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM w S. prawidłowo dokonał wykładni powołanych wyżej przepisów ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej. Postanowienie Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] stało się przedmiotem skargi D.B. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o uchylenie zaskarżonego postanowienia Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] kwietnia 2010 r. oraz poprzedzającego go postanowienia Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w S. z dnia [...] lutego 2010 r. w całości, oraz o zasądzenie od Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej na rzecz skarżącego kosztów postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, wg norm przepisanych. Skarżący zaskarżonemu postanowieniu zarzucił: 1. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 36 w zw. z art. 37 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej poprzez błędną interpretację i przyjęcie, że skarżący jest osobą zobowiązaną do uiszczenia opłat za używanie oraz opłat pośrednich za lokal położony w S. przy ul. [...] [...] pomimo, że w czerwcu 2004 r. złożył oświadczenie o rezygnacji z prawa przydziału kwatery stałej, przyznanej decyzją z dnia [...] kwietnia 1991 r. nr [...] oraz wyprowadził się z lokalu, 2. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez nie dołączenie do akt sprawy oświadczenia z dnia [...] czerwca 2004 r. o zrzeczeniu się prawa do kwatery położonej w S. przy ul. [...] [...] mimo, że został do tego zobowiązany wyrokiem z dnia 21 lutego 2008 r. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, 3. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 33 pkt 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym. Skarżący podniósł, że słusznie organy obu instancji podkreślają, że prawo do kwatery jest osobistym prawem żołnierza służby stałej, a w konsekwencji, że jest prawem niezbywalnym. Dalej wskazał, że pojęcie niezbywalności nie oznacza jednakże, iż niedopuszczalnym pozostaje możliwość zrzeczenia się przedmiotowego prawa. Niezbywalność oznacza bowiem, iż nabyte prawo nie może być przenoszone przez uprawnionego na osoby trzecie, nie może być przedmiotem obrotu, natomiast w żadnej mierze nie nakłada na uprawnionego obowiązku korzystania z przysługującego mu prawa w sytuacji, gdy nie jest on tym zainteresowany. Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w W. w odpowiedzi na skargę z dnia [...] czerwca 2010 r. wniósł o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią przepisu art.1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem skarżonej decyzji administracyjnej. Jest więc to kontrola legalności rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i procesowym. Oceniając przedmiotowe postanowienie według powyższych kryteriów, uznać należy, iż powinno ono zostać wyeliminowane z obrotu prawnego jako wadliwe. Na obecnym etapie postępowania, jego istota sprowadzała się do ustalenia, czy organ wydając skarżone postanowienie, wykonał zalecenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zawarte w wyroku uchylającym poprzednie rozstrzygnięcie organu. Zgodnie bowiem z regulacją zawartą w przepisie art.153 p.p.s.a. organ któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. W świetle powyższego podnieść należy, iż Sąd w wyroku z dnia 21 lutego 2008 r. przesądził m.in. że organ winien uzupełnić materiał dowodowy sprawy poprzez dołączenie do akt administracyjnych dowodów powołanych przez skarżącego na okoliczność złożonego przez niego oświadczenia woli o zrzeczeniu się prawa do lokalu. Zalecenie takie zawarte w omawianym wyroku jest ze wszech miar zrozumiałe i niezbędne. W sytuacji, gdy organ wydając skarżone postanowienie ocenia powyższe oświadczenie woli strony, musi przede wszystkim dysponować tym oświadczeniem by móc dokonać skutecznego jego badania. Przechodząc do realiów niniejszej sprawy wskazać należy, iż organ nie wykonał powyższego zalecenia zawartego w wyroku z dnia 21 lutego 2008 r. Nie uzupełnił bowiem materiału dowodowego sprawy o sporne oświadczenie strony o zrzeczeniu się prawa do lokalu mieszkalnego. W takiej zaś sytuacji, istnieje uzasadniona obawa, iż oceniając przedmiotowe oświadczenie woli, nie dokonał tego w sposób właściwy. Nie dysponując takim oświadczeniem nie jest bowiem wiadomym co oceniał organ. Tej zaś obawy tut. Sąd nie może rozwiać. Brak w aktach administracyjnych powołanego wyżej oświadczenia woli uniemożliwia bowiem sądowi skuteczną i realną weryfikację rozważań organu zaprezentowanych w skarżonym postanowieniu. Nie sposób bowiem dokonać oceny nieznanego dokumentu, a tym bardziej wywodzić skutki prawne jakie miałby on zrodzić. W istniejącej sytuacji związanej z brakami dowodowymi, tutejszy Sąd nie ma możliwości aby wypowiadać się o poprawności skarżonego postanowienia. To zaś rodzi konieczność nakazania organowi, aby przy ponownym rozpoznawaniu sprawy uzupełnił materiał dowodowy zgodnie z zaleceniami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawartymi w wyroku z dnia 21 lutego 2008 r. Dopiero bowiem uzupełnienie materiału dowodowego o sporne oświadczenie strony o zrzeczeniu się prawa do lokalu mieszkalnego, umożliwi organowi realną ocenę skutków tego oświadczenia. Na marginesie podnieść należy, iż tutejszy Sąd zauważył również potrzebę wyjaśnienia przez organ tego, czy po złożeniu przez stronę oświadczenia o zrzeczeniu się prawa do lokalu, otrzymała ona prawo do innego lokalu mieszkalnego. Potrzeba dokonania wyjaśnień w tym zakresie jawi się jako niezbędna w świetle wywodów zawartych w uzasadnieniu skarżonego postanowienia, iż "zrzeczenie się prawa do lokalu mieszkalnego mogłoby być potraktowane jako rezygnacja z kwatery jedynie w wypadku wypłaty ekwiwalentu pieniężnego w zamian za rezygnację z kwatery". Jeśliby zaś organ podtrzymywał ww. wywody, winien wskazać podstawę prawną z której wywodzi obowiązek żołnierza do korzystania bądź z prawa do lokalu mieszkalnego, bądź też z ekwiwalentu w zamian za rezygnację z kwatery. W tym stanie sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art.145 § 1 pkt.1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.).