II SA/Wa 1006/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Lipiński (spr.) Sędziowie WSA Danuta Kania Eugeniusz Wasilewski Protokolant starszy sekretarz sądowy Dorota Kwiatkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lutego 2016 r. sprawy ze skargi W. H. na decyzję Komendanta [...] Policji z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania rekompensaty pieniężnej za ponadnormatywny czas służby oddala skargę. Rozkazem personalnym z dnia [...] marca 2006 r. Komendant Rejonowy Policji [...] zawiesił policjanta W.H. w czynnościach służbowych od dnia [...] marca 2006 r. do dnia [...] czerwca 2006 r. Na mocy rozkazu personalnego z dnia [...] maja 2006 r. wymienionemu przedłużono okres zawieszenia w czynnościach służbowych do czasu zakończenia postępowania karnego. Komendant Rejonowy Policji [...] rozkazem personalnym z dnia [...] sierpnia 2008 r. zwolnił policjanta ze służby w Policji z dniem [...] sierpnia 2008 r. w związku z pisemnym zgłoszeniem wystąpienia ze służby - na podstawie art. 41 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 45 ust. 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 roku o Policji. Wnioskiem z dnia [...] czerwca 2014 r. W.H. zwrócił się do Komendanta Rejonowego Policji [...] z prośbą o wypłatę ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane urlopy oraz za czas służby przepracowany ponad normę za cały okres służby, przywołując wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 lutego 2010 roku. Wymieniony podniósł, iż w dniu zwolnienia ze służby tj. w dniu [...] sierpnia 2008 r. należności te nie zostały mu wypłacone. Do wniosku dołączył m. in. kopię zaświadczenia z dnia [...] grudnia 2001 r., z którego wynika, iż W. H., wówczas policjant Referatu [...], zgodnie z ewidencją na dzień [...] grudnia 2001 r. posiada nadpracowanych 60 godzin oraz kopię zaświadczenia z dnia [...] sierpnia 2008 r. stwierdzającego, iż wymieniony, pełniąc służbę w Referacie [...] Komendy Rejonowej Policji [...], w okresie od dnia [...] września do dnia [...] grudnia 2005 r. nadpracował 109 godzin (oryginał zaświadczenia z dnia [...] sierpnia 2008 r. znajduje się w archiwalnych aktach osobowych zainteresowanego). Nadto pismem z dnia [...] lipca 2014 r. zainteresowany sprostował wniosek wskazując, iż wystąpił o wypłatę ekwiwalentu za wszystkie niewykorzystane urlopy, nie tylko wypoczynkowe, ale również dodatkowy urlop szkoleniowy za okres studiów cywilnych. Zagadnienie wypłaty należności z tytułu ekwiwalentu za urlopy wypoczynkowe zostały załatwione ostateczną decyzją Komendanta [...] Policji z dnia [...] listopada 2014 r., utrzymującą w mocy decyzję Komendanta Rejonowego Policji [...] z dnia [...] września 2014 r. o odmowie wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy za rok 2005 w wymiarze 6 dni, za rok 2007 w wymiarze 26 dni oraz za rok 2008 w wymiarze 26 dni. Skarga W.H. na powyższe rozstrzygnięcia została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 lipca 2015 r. sygn. akt II SA/Wa 2299/14. Organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...] marca 2015 r. przyznał W.H. prawo do rekompensaty pieniężnej za 109 godzin przepracowanych ponad ustawową normę w okresie od dnia [...] września do dnia [...] grudnia 2005 r., w oparciu o znajdujący się w aktach osobowych wymienionego oryginał zaświadczenia z dnia [...] sierpnia 2008 r. Natomiast zagadnienie ekwiwalentu za czas służby w rozmiarze 60 godzin przepracowany ponad normę stanowi przedmiot niniejszej sprawy. Komendant Rejonowy Policji [...] decyzją z dnia [...] września 2014 r. odmówił przyznania rekompensaty pieniężnej za ponadnormatywny czas służby. Decyzja ta została uchylona decyzją Komendanta [...] Policji, z dnia [...] listopada 2014 r. z uwagi na brak wyczerpującego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji całego materiału dowodowego. Komendant Rejonowy Policji [...], realizując wytyczne organu drugiej instancji ustalił, iż raportem z dnia [...] sierpnia 2008 r. wymieniony zwrócił się o zwolnienie ze służby, a ponadto wystąpił o wypłatę ekwiwalentu pieniężnego za godziny przepracowane ponad normatywny czas służby w referacie [...]. Poza tym, w tychże aktach osobowych ujawniono oryginał zaświadczenia z dnia [...] sierpnia 2008 r., wystawionego przez kierownika Referatu [...] Komendy Rejonowej Policji [...] o przepracowaniu przez W.H. w okresie od [...] września do [...] grudnia 2005 r. 109 godzin ponad normę. W.H. przedstawił oryginał zaświadczenia wystawione przez specjalistę Referatu [...] z dnia [...] grudnia 2001 r., z którego wynika, że zgodnie z ewidencją, na dzień [...] grudnia 2001 r. posiada 60 nadgodzin. Ponadto wskazał, iż z uwagi na zawieszenie w czynnościach służbowych w okresie od dnia [...] marca 2006 r. do dnia [...] sierpnia 2008 r. nie przyznano mu czasu wolnego od służby w zamian za godziny przepracowane ponad normę. Przeprowadzono kwerendę materiałów archiwalnych za okres od dnia [...] stycznia 2002 r. do dnia [...] marca 2006 roku, na okoliczność czy w powyższym okresie, poprzedzającym zawieszenie w czynnościach służbowych, zainteresowany rozliczył nadpracowane godziny w [...] w ilości 60 godzin. Z notatki urzędowej z dnia 30 grudnia 2014 r. z powyższej kwerendy sporządzonej przez pracownika Wydziału Ogólnego Komendy Rejonowej Policji [...] wynika, iż w wyniku kwerendy wytypowano materiały z następujących spisów: [...], które zawierały klasyfikacje: 1600 - ewidencja obecności i wyjść w godzinach pracy i 1602 - czas pracy oraz służby ponad obowiązujące normy, grafiki. Jednakże wymienione materiały zostały wybrakowane, z uwagi na okres przechowywania dokumentacji niearchiwalnej kat. B opatrzonej powyższą klasyfikacją, protokołami nr: [...]. Z protokołu przesłuchania W.H. z dnia [...] stycznia 2015 r. wynika, iż przed przeniesieniem do pełnienia dalszej służby w Komisariacie Policji Warszawa [...] nie mógł odebrać nadpracowanych w Wydziale [...] 60 godzin. Zainteresowany wniósł o przesłuchanie świadków na okoliczność posiadanych do odbioru godzin przepracowanych ponad normę. Z materiałów sprawy wynika, że w powyższej sprawie przesłuchano czterech świadków. O każdym przesłuchaniu wymieniony był informowany telefonicznie, o czym świadczą sporządzone na tę okoliczność pismo z dnia 8 stycznia 2015 r. i notatki służbowe z dni [...] stycznia, [...] stycznia i [...] lutego 2015 r. Świadek D.Z. w dniu [...] stycznia 2015 r. zeznał, iż z uwagi na upływ czasu nie przypomina sobie w ogóle osoby W.H., jak również nie pamięta, aby wymieniony przedkładał mu zaświadczenie o nadgodzinach, czy też występował raportem o ich odbiór. Świadek R.R. w dniu [...] stycznia 2015 r. zeznał, iż w lutym 2008 r. został kierownikiem Referatu [...] Komisariatu Policji Warszawa [...], ale nie przypomina sobie, aby W.H. był jego podwładnym, z uwagi na częstą rotację wśród policjantów. Po okazaniu świadkowi kopii zaświadczenia o nadpracowanych przez wymienionego godzinach w ilości 109, świadek zeznał, iż wystawił i podpisał to zaświadczenie. Dodał, że gdyby W.H. przedłożył przełożonym zaświadczenie o 60 nadpracowanych godzinach, zostałoby ono od niego odebrane celem uwzględnienia w grafikach służby, wobec czego nie posiadałby jego oryginału. Taka była praktyka. W dniu [...] lutego 2015 r. przesłuchano świadka Z.S., który zeznał, że pamięta W.H., jednak nie pamięta, aby wymieniony okazywał mu zaświadczenie z dnia 28 grudnia 2001 r. i aby odbierał nadpracowane godziny. Świadek A.D. w dniu [...] lutego 2015 r. zeznał, iż w przeszłości pełnił służbę z W.H. Nie przypomina sobie jednak, aby wymieniony okazywał mu zaświadczenie z dnia [...] grudnia 2001 r., nie pamięta również, aby zwracał się o udzielenie czasu wolnego w zamian za czas służby przepracowany ponad normę. Po okazaniu świadkowi w trakcie przesłuchania zaświadczenia z dnia [...] lutego 2001 r. zeznał, iż wcześniej go nie widział. Zeznał natomiast, iż praktyka odnośnie wydawanych zaświadczeń o nadgodzinach była taka, że odbierano je od policjantów i uwzględniano w ewidencji czasu służby. W piśmie z Wydziału Ochrony Informacji Niejawnych i Archiwum [...] z dnia [...] lutego 2015 r. wskazano, że po przeprowadzeniu kwerendy materiałów nie odnaleziono dokumentacji, na podstawie której można byłoby potwierdzić, że W.H. nadpracował w okresie od [...] kwietnia 1999 r. do [...] grudnia 2001 r. 60 godzin służby. Jednocześnie poinformowano, iż dokumentacja Wydziału [...] za lata 1999 - 2001, tj. listy obecności ([...]), okresowe zestawienia o stanie dyscypliny ([...]), czas pracy oraz służby ponad obowiązujące normy ([...]), notatniki służbowe wymienionego ([...]), organizacja służby ([...]) - została wybrakowana zgodnie z obowiązującymi przepisami - protokołami brakowania nr [...]. Ze znajdującej się w materiałach sprawy notatki służbowej z dnia [...] marca 2015 r. sporządzonej przez pracownika Zespołu do spraw Kadr i Szkolenia Wydziału [...] Komendy Rejonowej Policji [...] wynika, że dokonano kwerendy archiwalnych akt osobowych wymienionego, która dała negatywny wynik odnośnie oświadczeń woli skarżącego w przedmiocie udzielenia czasu wolnego od służby z tytułu godzin przepracowanych ponad ustawową normę. W aktach nie odnaleziono zaświadczenia (ani jego kopii) z dnia [...] grudnia 2001 r. wystawionego przez specjalistę Referatu [...] w sprawie nadpracowanych na dzień [...] grudnia 2001 r. 60 godzin. W notatce zawarto m. in. informację, iż raportem z dnia [...] sierpnia 2008 r. [...] W.H. zwrócił się z prośbą do Komendanta Rejonowego Policji [...] o zwolnienie ze służby w Policji z dniem [...] sierpnia 2008 r. oraz wypłatę ekwiwalentu pieniężnego za godziny przepracowane w referacie [...] (strona 149 akt osobowych). Przedmiotowy raport został przez Komendanta rozpatrzony pozytywnie. W tym stanie faktycznym, Komendant Rejonowy Policji [...] decyzją z dnia [...] marca 2015 r. odmówił W.H. przyznania rekompensaty pieniężnej za czas służby przekraczający normę w ilości 60 godzin w okresie pełnienia służby w Wydziale [...]. Podstawę rozstrzygnięcia stanowił art. 104, art. 107 § 1 i 3 Kpa oraz art. 33 i art. 107 ustawy o Policji. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, iż skarżący wystąpił o przyznanie rekompensaty pieniężnej za czas służby przepracowany ponad normę w ilości 60 godzin wnioskiem z dnia [...] czerwca 2014 roku, a zatem po upływie 3 letniego okresu przedawnienia roszczenia, który rozpoczął swój bieg z dniem zwolnienia wymienionego ze służby, tj. z dniem [...] sierpnia 2008 r. i upłynął z dniem [...] sierpnia 2011 r. W.H. odwołał się do Komendanta [...] Policji, który decyzją z dnia [...] maja 2015 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 2 Kpa oraz art. 114 ust. 1 pkt 2 i art. 33 ust. 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (tekst jednolity Dz. U. z 2015 r. poz. 355), utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Komendant [...] Policji wskazał na art. 114 ust. 1 pkt 2 , art. 33 ust. 2, 3 i 4 ustawy o Policji oraz na treść § 8 rozporządzeniu MSWiA z dnia 18 października 2001 roku w sprawie rozkładu czasu służby policjantów (Dz. U. Nr 131, poz. 1471 ze zm.). i podkreślił, iż decydujący w sprawie jest art. 107 ustawy o Policji, ustanawiający 3 letni termin, zgodnie z którym roszczenia z tytułu prawa do uposażenia i innych świadczeń oraz należności pieniężnych ulegają przedawnieniu. Bezspornym jest fakt, iż po raz pierwszy od dnia zwolnienia ze służby, strona wystąpiła z roszczeniem o wypłatę rekompensaty pieniężnej za wskazane 60 nadpracowanych godzin wnioskiem z dnia [...] czerwca 2014 r., dołączając do niego kopię zaświadczenia wydanego [...] W.H. w dniu [...] grudnia 2001 r. i potwierdzającego przepracowanie ponad normę 60 godzin w Referacie [...]. Oryginał tego zaświadczenia nie był w posiadaniu organu. Posiadał go jedynie skarżący i przesyłał go na prośbę organu dopiero pismem z dnia 27 grudnia 2014 r. Uwzględniając treść art. 107 ustawy o Policji, uznać należy, iż wymieniony złożył wniosek o wypłatę powyższego ekwiwalentu po upływie 3 letniego terminu przedawnienia, liczonego od dnia wymagalności roszczenia. Roszczenie o wypłatę rekompensaty pieniężnej stało się wymagalne z dniem zwolnienia skarżącego ze służby w Policji, tj. z dniem [...] sierpnia 2008 r. i upłynęło z dniem [...] sierpnia 2011 r. Wobec powyższego, roszczenie strony zawarte we wniosku z dnia [...] czerwca 2014 r. należy uznać za przedawnione. Ustosunkowując się do zarzutu odwołania, dotyczącego naruszenia zasady czynnego jej udziału w toczącym się postępowaniu i prawa wypowiadania się co do zebranych dowodów, w oparciu o art. 10 § 1 Kpa, Komendant [...] Policji wskazał na wymianę pism pomiędzy stroną a organem pierwszej instancji w kontrolowanym postępowaniu oraz na pisma i notatki służbowe, z których wynika informowanie strony o podejmowanych czynnościach procesowych przez organ pierwszej instancji. Z materiałów sprawy wynika jednak, że skarżący z własnej woli nie uczestniczył w żadnym z czterech przesłuchań świadków. Nie można zatem przyjąć, iż organ pozbawił skarżącego możliwości skorzystania z uprawnienia określonego w cytowanym przepisie. Ponadto, zgodnie z przyjętą linią orzecznictwa sądów administracyjnych, dopiero wykazanie, że naruszenie przez organ zasady czynnego udziału strony, uniemożliwiło stronie podjęcie konkretnie wskazanej czynności procesowej i wykazanie, że uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy stanowi o negatywnym dla strony skutku takiego naruszenia. W rozpatrywanej sprawie, w ocenie organu, taka okoliczność nie zaistniała. W.H. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, w której zażądał uchylenia decyzji Komendanta [...] Policji z dnia [...] maja 2015 r. w całości i w razie konieczności uchylenia decyzji organu pierwszej instancji. Skarżący wskazał na swoje uprawnienia do żądanego ekwiwalentu, i do jego otrzymania, oraz spoczywającym na organie obowiązku jego wypłaty/przyznania. Podkreślił niedopuszczalności stanowiska obu organów, iż w istniejących okolicznościach faktycznych i prawnych, nadgodziny uległy przepadkowi, czy też doszło do przedawnienia roszczenia, w szczególności, gdy należności tego typu nie należą do spraw cywilnych, lecz są sprawami administracyjnymi, dotyczą bowiem stosunku służbowego funkcjonariusza Policji. Podkreślił, iż sprawa wypłaty powinna zostać załatwiona przez organ z urzędu, albowiem nie wiadomo co się stało z kopia/oryginałem zaświadczenia o przepracowaniu 60 godzin ponad normę, i kto powinien takie zaświadczenie zaewidencjonować, dla celów właściwego rozliczenia czasu służby. W jego ocenie organ nie podjął wystarczających czynności do wyjaśnienia sprawy. Skarżący przywołał art. 114 ustawy o Policji oraz wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 lutego 2010 r. Sygn. akt K 1/08 i wywodził, iż jego roszczenie nie ulega przedawnieniu. O braku przedawnienia w tej sprawie świadczy, w jego ocenie, przyznanie mu w innej podobnej sprawie, decyzją z dnia [...] marca 2015 r. prawo do rekompensaty pieniężnej za 109 godzin przepracowanych ponad ustawową normę w okresie od dnia [...] września do dnia [...] grudnia 2005 r., w oparciu o znajdujący się w jego aktach osobowych oryginał zaświadczenia z dnia [...] sierpnia 2008 r. W odpowiedzi na skargę Komendant [...] Policji wniósł o jej oddalenie, wskazując na treść art. 107 ustawy o Policji oraz nadmienił, iż przywołany przez skarżącego wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie ma znaczenia w niniejszej sprawie, ponieważ wyrok ten nie dotyczył przedawnienia roszczenia wynikającego z art. 107 ustawy o Policji, tylko ograniczenia należności z tytułu niewykorzystanych urlopów oraz przepracowanego ponadnormatywnego czasu służby. Organ wyjaśnił, iż decyzją z dnia [...] marca 2015 r. przyznano rekompensatę pieniężną za 109 godzina przepracowanych ponad ustawową normę w okresie od [...] września do [...] grudnia 2005 r. ponieważ dokument potwierdzający tę okoliczność znajdował się w posiadaniu organu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna. Raportem z dnia [...] sierpnia 2008 r. [...] W.H. zwrócił się z prośbą do Komendanta Rejonowego Policji [...] o zwolnienie ze służby w Policji z dniem [...] sierpnia 2008 r. oraz wypłatę ekwiwalentu pieniężnego za godziny przepracowane w referacie [...]. Zgodnie z wnioskiem skarżącego, zwolniono go ze służby w Policji rozkazem personalnym z dnia [...] sierpnia 2008 r. z dniem [...] sierpnia 2008 r. - na podstawie art. 41 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 45 ust. 3 ustawy o Policji. Powyższe obligowało organ do rozliczenia się ze skarżącym, na datę zwolnienia ze służby, w trybie art. 114 ustawy o Policji. Zatem z dniem zwolnienia ze służby – to jest z dniem [...] sierpnia 2008 r. roszczenia wskazane w powyższym przepisie stały się wymagalne. Z tym też dniem rozpoczął bieg termin przedawnienia tych roszczeń. Uwzględniając treść art. 107 ustawy o Policji, uznać należy, iż zapoczątkowany tą datą 3 letni termin przedawnienia upłynął z dniem [...] sierpnia 2011 r. Brak jest udokumentowania przerwania tego terminu przez czynności wskazane w art. 107 ust 3 wspomnianego przepisu. Decydujące w niniejszej sprawie jest to, że po zwolnieniu ze służby, pierwszy wniosek w wypłatę przedmiotowego świadczenia (oraz innych świadczeń, nie objętych niniejszą sprawą) skarżący złożył dopiero w dniu [...] czerwca 2014 r., to jest po upływie 3 letniego terminu przedawnienia, liczonego od dnia wymagalności roszczenia. W dniu [...] czerwca 2014 r. skarżący wyjawił także posiadanie dokumentu potwierdzającego przepracowanie ponad normę 60 godzin w Referacie [...]. Oryginał (ani kopia) tego zaświadczenia nie był w posiadaniu organu, co organ wykazał poprzez kwerendę swoich archiwów oraz pośrednio poprzez zeznania świadków i częściowo wyjaśnienia skarżącego (vide uzasadnienie zaskarżonej decyzji i akta postępowania administracyjnego organu pierwszej instancji). Oryginał zaświadczenia posiadał jedynie skarżący i przesyłał go organowi dopiero pismem z dnia 27 grudnia 2014 r. Brak jest w sprawie dowodu na wcześniejsze dysponowanie powyższym dokumentem przez organ. W szczególności skarżący nie wskazuje na wcześniejsze swoje czynności (dokonane po zwolnieniu ze służby i przed upływem terminu przedawnienia), skierowane wprost do organu i zmierzające do wypłaty tego świadczenia. Zatem w niniejszej sprawie organ ma prawo skutecznie twierdzić, iż roszczenie skarżącego uległo przedawnieniu, a to z tej przyczyny, iż dokumentu potwierdzającego przepracowanie przez skarżącego 60 godzin ponad normę w ogóle nie posiadał. Zatem nie mógł z tej przyczyny uznać roszczenia "z urzędu" w trybie art. 114 ustawy pragmatycznej, w chwili zwolnienia skarżącego ze służby w Policji oraz później do dnia [...] sierpnia 2011 r. Organ ma prawo skutecznie powołać się na przedawnienie z tej przyczyny, iż istnienie faktu przepracowania wspomnianych nadgodzin, wraz z żądaniem wypłaty świadczenia z tego tytułu, skarżący ujawnił dopiero po upływie okresu przedawnienia. Powyższe wskazuje na prawidłowość zaskarżonej oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu Policji. Oba organy Policji dokonały prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy i dokonały prawidłowej jego subsumcji z przepisem art. 107 ustawy o Policji. Powołanie się przez skarżącego na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 lutego 2010 r. sygn. akt K 1/08 jest o tyle chybione, iż jego treść (a zwłaszcza pkt. 8 wyroku) dotyczy nieco innego zagadnienia, a mianowicie sposobu rozliczania należności w trybie art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji, w chwili zwalniania policjanta ze służby. Trybunał orzekł, iż niezasadne jest ograniczanie, w chwili zwalniania ze służby, wypłaty świadczeń w trybie art. 114 ust. 1 pkt 2 jedynie do ostatnich trzech lat kalendarzowych. Zatem w chwili zwolnienia ze służby w Policji skarżący powinien otrzymać wszystkie świadczenia wskazane w tym przepisie, bez ograniczenia czasowego, które posiadał ten przepis, gdy został on zakwestionowany przez Trybunał Konstytucyjny wspomnianym wyżej wyrokiem. W niniejszej sprawie nie ta jednak kwestia decyduje o rozstrzygnięciu sprawy. Organ bowiem nie kwestionuje prawdziwości przedmiotowego zaświadczenia o przepracowanych 60 nadgodzinach. Decydujące znaczenia ma tu termin wskazany w art. 107 ustawy pragmatycznej, uniemożliwiający uznanie przez organy Policji roszczenia przedawnionego, czyli ujawnionego za późno. Podjęte w niniejszej sprawie decyzje obu organów Policji są z powyższych względów zasadne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie dopatrzył się naruszenia prawa przy podejmowaniu tych decyzji, które mogło by skutkować ich oddaleniem bądź stwierdzeniem ich nieważność. Dlatego, mając powyższe na uwadze na podstawie art. 132 i art. 151 przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.