II SA/Wa 1006/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube (spr.), Sędziowie WSA Iwona Maciejuk, Stanisław Marek Pietras, Protokolant specjalista Elwira Sipak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2016 r. sprawy ze skargi L.M. na decyzję Prezesa Agencji Mienia Wojskowego z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty odprawy mieszkaniowej – oddala skargę – Prezes Agencji Mienia Wojskowego decyzją z dnia [...] maja 2016 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23); zwanej dalej k.p.a. oraz art. 17 ust. 3 i 4, art. 120 ust. 1 i at. 121 ustawy z dnia 10 lipca 2015 r. o Agencji Mienia Wojskowego (Dz. U. z 2015 r., poz. 1322), a także art. 47 ust. 2 w związku z art. 23 ust. 9 pkt 1 i art. 21 ust. 6 pkt 3 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (RP) (Dz. U. z 2016 r., poz. 207), utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Mienia Wojskowego w O. z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] o odmowie wypłaty L.M. odprawy mieszkaniowej. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że w dniu [...] lutego 2016 r. L.M. złożył do Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Mienia Wojskowego w O.wniosek o wypłatę odprawy mieszkaniowej wskazując jako członków rodziny żonę oraz troje dzieci. Wnioskodawca pełnił zawodową służbę wojskową, jako służbę stałą, w Jednostce Wojskowej [...] w G. Rozkazem personalnym Szefa Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych z dnia [...] października 2015 r. nr [...] został zwolniony z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] stycznia 2016 r. i przeniesiony do rezerwy wskutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez żołnierza zawodowego. Zgodnie z zaświadczeniem wydanym przez Dowódcę Jednostki Wojskowej Nr [...] na dzień [...] listopada 2015 r. żołnierz posiadał 20 lat służby wojskowej. W dacie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej zamieszkiwał wraz z rodziną w kwaterze (czyli lokalu mieszkalnym przeznaczonym do zakwaterowania żołnierza zawodowego i ujętym na wykazie kwater) przy ul. [...] w G., a zatem spełniał przesłanki pozytywne wymienione w art. 23 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP uprawniające go do ubiegania się o wypłatę odprawy mieszkaniowej. Organ powołując się na art. 23 ust. 9 pkt 1 w związku z art. 21 ust. 6 pkt 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP stwierdził, że odprawa mieszkaniowa nie przysługuje żołnierzowi, jeżeli on lub jego małżonek nabył lokal mieszkalny od Skarbu Państwa, Agencji albo jednostki samorządu terytorialnego z bonifikatą lub z uwzględnieniem pomniejszenia w cenie nabycia. Przepis ten wprowadził art. 1 ustawy z dnia 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP oraz niektórych innych ustaw, który wszedł w życie z dniem 1 lipca 2010 r. (Dz. U. Nr 28, poz. 143). W sprawie bezsporne jest, że zgodnie z aktem notarialnym z dnia [...] lutego 1995 r. [...] żona strony (wówczas E.S.) nabyła na własność lokal mieszkalny nr [...], położony w K. przy ul. [...] od Miasta K. z uwzględnieniem pomniejszenia w cenie nabycia. Jak wynika z § 5 powyższego aktu wartość lokalu została ustalona przez biegłego na kwotę 7875,00 zł, natomiast wartość udziału w gruncie oddawanego w użytkowanie wieczyste (§ 6) na kwotę 277,86. Cenę lokalu ustaloną w oparciu o powołaną wyżej wycenę obniżono o 50% w związku z tym, że budynek w którym znajduje się przedmiotowy lokal mieszkalny wpisany jest do rejestru zabytków. Wobec tego, że nabywca zobowiązał się zapłacić cenę sprzedaży gotówką, cenę lokalu obniżono dodatkowo o 40%, ustalając ostatecznie cenę sprzedaży lokalu na kwotę 2362,50 zł. Skoro zatem żona żołnierza (przed zawarciem małżeństwa) nabyła lokal mieszkalny od jednostki samorządu terytorialnego z pomniejszeniem w cenie nabycia to spełniona została przesłanka określona w art. 23 ust. 9 pkt 1 w związku z art. 21 ust. 6 pkt 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP. Podkreślił, że celem odprawy mieszkaniowej jest pomoc Państwa w zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych żołnierza i jego rodziny po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej. Nie ulega wątpliwości, że w dacie wystąpienia z wnioskiem o wypłatę odprawy mieszkaniowej L.M. pozostawał w związku małżeńskim z E.M., która w dniu [...] lutego 1995 r. nabyła od Miasta K. lokal mieszkalny z uwzględnieniem pomniejszenia w cenie nabycia (również korzystając z pomocy Państwa). Okoliczność ta uzasadnia zastosowanie w niniejszej sprawie wyłączenia, o którym mowa art. 23 ust. 9 pkt 1 w związku z art. 21 ust. 6 pkt 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie L.M. wniósł o uchylenie decyzji z dnia [...] maja 2016 r. uznając ją za krzywdzącą, bowiem pozbawia go możliwości zapewnienia lokalu mieszkalnego dla niego oraz rodziny. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 21 ust. 6 pkt 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, poprzez jego błędną wykładnię. Skarżący przyznał, że żona zawierając z nim w dniu[...] grudnia 1999 r. związek małżeński posiadała lokal mieszkalny, jednak zgodnie z art. 31 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 2082 ze zm.) z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny). Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków. Z kolei art. 33 tej ustawy określa, że do majątku osobistego każdego z małżonków należą przedmioty majątkowe nabyte przed powstaniem wspólności ustawowej. Tak więc lokal mieszkalny nabyty przez E.S. (obecnie jego małżonkę) stanowi jej odrębną własność i może być przez nią zbyty bez jego zgody. Pokreślił, że zgodnie z zasadą niedziałania prawa wstecz do zdarzeń prawnych zaistniałych w określonym czasie stosuje się przepisy prawa wówczas obowiązujące. E.S. kupiła mieszkanie jeszcze przed wejściem w życie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP. Skoro zasada lex retro non agit oznacza, że nowa ustawa obowiązuje od chwili wejścia jej w życie, w związku z tym ochrona bezpieczeństwa prawnego oraz zaufania podmiotów do państwa wymaga, aby ustalone już prawa i obowiązki tych podmiotów nie ulegały zmianom, zwłaszcza tym niekorzystnym. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy art. 23 ust. 9 pkt 1 oraz art. 21 ust. 6 pkt 3 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, zgodnie z którymi odprawa mieszkaniowa nie przysługuje żołnierzowi zawodowemu jeżeli on lub jego małżonek nabył lokal mieszkalny od Skarbu Państwa, Agencji albo jednostki samorządu terytorialnego z bonifikatą lub z uwzględnieniem pomniejszenia w cenie nabycia. Przepis ten wprowadził art. 1 ustawy z dnia 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP oraz niektórych innych ustaw, który wszedł w życie z dniem 1 lipca 2010 r. Ustalony przez organ stan faktyczny nie budzi wątpliwości. Zgodnie z aktem notarialnym z dnia [...] lutego 1995 r. [...] żona skarżącego – E.M. (wówczas S.) nabyła na własność lokal mieszkalny nr [...], położony w K. przy ul. [...] od Miasta K. z uwzględnieniem pomniejszenia w cenie nabycia. W ocenie Sądu organy dokonały prawidłowej interpretacji art. 23 ust. 9 pkt 1 w związku z art. 21 ust. 6 pkt 3 powołanej ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, stwierdzając, że skarżącemu nie przysługuje prawo do odprawy mieszkaniowej, bowiem jego małżonek nabył lokal mieszkalny od jednostki samorządu terytorialnego z pomniejszeniem w cenie nabycia. Wskazany przepis posługuje się pojęciem "małżonek" w znaczeniu podmiotowym. Określa dwie kategorie osób, których przedmiotowa norma prawna dotyczy: żołnierza i jego małżonka. Przepis ten nie odnosi się do kwestii czasu, w jakim został zawarty związek małżeński. Na potrzeby jego stosowania istotne znaczenie ma odpowiedź na pytanie, czy żołnierz lub jego małżonek kiedykolwiek skorzystał z jednej z form pomocy Skarbu Państwa, Agencji lub jednostki samorządu terytorialnego na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych, o której mowa w art. 21 ust. 6 pkt 1-5 powołanej ustawy. Jeżeli ta odpowiedź jest twierdząca, to zarówno osoba, która skorzystała z preferencyjnych zasad wykupu lokalu, jak też małżonek takiej osoby do czasu pozostawania w związku małżeńskim, tracą uprawnienie podstawowe, o którym mowa w art. 21 ust. 1 ustawy. W tym kontekście należy zwrócić uwagę na orzecznictwo sądów administracyjnych wypracowane na kanwie art. 21 ust. 6 pkt 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP w odniesieniu do stanów faktycznych, w których organy podejmowały rozstrzygnięcia w przedmiocie odmowy wypłaty świadczenia mieszkaniowego na rzecz wnioskodawcy - żołnierza zawodowego, którego małżonek nabył lokal mieszkalny w sposób wskazany w powołanym przepisie. Tego rodzaju okoliczność, tj. nabycie przez małżonka lokalu mieszkalnego od Skarbu Państwa, Agencji lub jednostki samorządu terytorialnego z bonifikatą lub z uwzględnieniem pomniejszenia w cenie nabycia - bez względu na datę nabycia takiego lokalu, małżeński ustrój majątkowy między małżonkami w dacie nabycia lokalu, okoliczność czy lokal ten pozostaje nadal własnością małżonka, czy też nie, a także bez względu na okoliczność, czy małżonek w dacie nabycia lokalu pozostawał w związku małżeńskim z wnioskodawcą, czy też nie - traktowana była jako przeszkoda w uznaniu, że żołnierzowi zawodowemu przysługuje prawo do zakwaterowania, w tym także do wypłaty świadczenia mieszkaniowego, o którym mowa w art. 21 ust. 2 pkt 3 ustawy. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 grudnia 2013 r., sygn. akt I OSK 3038/12 (dostępny pod adresem: https://orzeczenia.nsa.gov.pl), "(...) ratio legis art. 21 ustawy jest zakwaterowanie żołnierza i jego rodziny w jeden ze sposobów przewidzianych w tym przepisie, a takie wyjątkowe prawo, jak zakup mieszkania z bonifikatą lub z uwzględnieniem pomniejszenia w cenie nabycia, rodzina żołnierza może wykorzystać tylko jeden raz. Tak ogólne sformułowanie art. 21 ust. 6 pkt 3 ustawy (...) pozwala przyjąć, że zamiarem ustawodawcy było szerokie ujęcie omawianego wyłączenia, obejmujące przypadki, gdy żołnierzowi lub jego małżonkowi kiedykolwiek udzielono pomocy ze środków publicznych na cele mieszkalne tam wskazane. Oczywistym jest też, że podobnie jak w pozostałych przypadkach wymienionych w art. 21 ust. 6 ustawy, w których żołnierzowi zawodowemu nie przysługuje prawo do zakwaterowania, wskazane zdarzenia dotyczyć mogą zdarzeń zaistniałych w przeszłości, przed datą wprowadzenia zmiany ustawy, która obowiązuje od dnia 1 lipca 2010 r. Taka wykładnia art. 21 ust. 6 pkt 3 powołanej ustawy pozostaje w zgodzie z konstytucyjną zasadą praworządności, wyrażoną w art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, który stanowi, że organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Z zasady tej wynika, że w postępowaniu administracyjnym organy administracji publicznej obowiązane są stosować przepisy prawa obowiązujące w dniu wydania decyzji. Od tej reguły mogą zostać wprowadzone odstępstwa przepisami przejściowymi, które mogą ograniczyć moc przepisów prawa w czasie, przez wyłączenie stosowania danych przepisów do zdarzeń prawnych mających miejsce przed wejściem ich w życie. Zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 22 stycznia 2010 r. zmieniającej ustawę o zakwaterowaniu sił zbrojnych, do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostatecznymi decyzjami administracyjnymi lub zawarciem umowy stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1 ustawy (tj. ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP), w brzmieniu dotychczasowym. Art. 18 ust. 1 ustawy nowelizującej nie przyjął zatem ograniczenia mocy obowiązującej przepisów zmienionych, w tym art. 21 ust. 6 pkt 3 ustawy, do zdarzeń prawnych powstałych po ich wejściu w życie". W omawianym przypadku, postępowanie w sprawie odmowy wypłaty świadczenia mieszkaniowego zostało wszczęte po wejściu w życie znowelizowanych przepisów. W dacie rozstrzygania przez organy administracji obowiązywał zatem stan prawny ustalony przepisami ustawy zmieniającej, który ograniczał prawo żołnierza zawodowego do zakwaterowania w przypadku, gdy wcześniej nabył on lokal mieszkalny od jednostki samorządu terytorialnego w cenie nabycia. Prawo do odprawy nie jest uzależnione od zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych żołnierza lub jego małżonka we własnym zakresie, a tylko w przypadku gdy chociażby jeden z małżonków na potrzeby te uzyskał pomoc publiczną. W sprawie bezsporne jest, że żona skarżącego skorzystała z pomocy finansowej Państwa, bowiem nabyła od Miasta K. lokal mieszkalny z uwzględnieniem pomniejszenia w cenie nabycia. Tym samym brak było podstaw do dokonania wypłaty odprawy mieszkaniowej. Wbrew twierdzeniom skarżącego zgodzić się należy z organem odwoławczym, że okoliczność, iż nabycie tego lokalu mieszkalnego nastąpiło przed zawarciem związku małżeńskiego nie ma znaczenia w przedmiotowej sprawie. Stosownie do treści art. 281, zdanie pierwsze ustawy – Kodeks rodzinny i opiekuńczy, jeżeli prawo do mieszkania przysługuje jednemu małżonkowi, drugi małżonek jest uprawniony do korzystania z tego mieszkania w celu zaspokojenia potrzeb rodziny. Podnoszony przez L.M. fakt, że lokal mieszkalny nie stanowił przedmiotu majątku wspólnego małżonków, tylko jej odrębną własność, nie może odnieść skutku, bowiem choć nabyty na preferencyjnych zasadach lokal stanowił formalnie wyłącznie własność żony, to uprawnionym do korzystania z tego lokalu jest również żołnierz. Mając na uwadze, że zaskarżona decyzja znajduje potwierdzenie w obowiązujących przepisach prawa materialnego i nie narusza przepisów postępowania administracyjnego w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku. ----------------------- 6