II SA/Wa 1006/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska (spr.), Sędzia WSA Ewa Kwiecińska, Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Rektora Uniwersytetu W. z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów oddala skargę Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga M. M. na decyzję Rektora Uniwersytetu W. znak [...] z dnia [...] stycznia 2020 r. w przedmiocie skreślenia z listy studentów. Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym sprawy: W dniu [...] października 2015 r. M. M. (zwany dalej: skarżący) rozpoczął studia na pierwszym roku kierunku – [...] pierwszego stopnia, niestacjonarne, w [...] Uniwersytetu W.. W listopadzie 2017 r. skarżący wniósł o warunkowe wpisanie na trzeci rok studiów, na co otrzymał zgodę. W związku z niezaliczeniem trzeciego roku studiów, we wrześniu 2018 r. skarżący złożył wniosek o jego powtórzenie. Wniosek ten rozpatrzony został pozytywnie i w roku akademickim 2018/2019 skarżący powtarzał trzeci rok studiów, którego ponownie nie zaliczył. Decyzją z dnia [...] września 2019 r. Prodziekan ds. studenckich (zwany dalej: organ I instancji), działając na podstawie art 108 ust. 2 pkt 2 i ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. poz. 1668; zwana dalej: u.p.s.win.) oraz § 35 ust. 9 pkt 1 Regulaminu Studiów na UW, stanowiącego załącznik do uchwały nr 351 Senatu UW z dnia 22 kwietnia 2015 r. (Monitor UW z 2015 r., poz. 71; zwany dalej: regulamin studiów) w związku z art. 263 ust. 2 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. - Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. poz. 1669, zwana dalej: u.p.w.u.s.w.), orzekł o skreśleniu skarżącego z listy studentów trzeciego roku, [...], pierwszego stopnia, niestacjonarne (wieczorowe), [...] z powodu stwierdzenia braku postępów w nauce. Podstawę powyższego stanowiło ustalenie organu I instancji, że skarżący dwukrotnie powtarzał trzeci rok studiów, którego nie zaliczył. W interesie społecznym, w tym w interesie uczelni jest, aby osoby nierokujące zakończenia pomyślnie studiów, nie absorbowały ograniczonych środków uczelni, możliwych do spożytkowania wobec studentów, którzy w sposób właściwy realizują swoje obowiązki. W odwołaniu złożonym w odniesieniu do ww. decyzji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Podniósł, iż jego sytuacja rodzinna jest ciężka, nadto przez ostatnie kilka lat boryka się z problemami osobistymi. Brak czasu na naukę uniemożliwił mu zdanie egzaminu na poziomie [...] z języka [...]. Wskazaną na wstępie i stanowiącą przedmiot kontroli w niniejszej sprawie decyzją znak [...] z dnia [...] stycznia 2020 r. Rektor Uniwersytetu W. (zwany dalej: Rektor, organ odwoławczy) działając na podstawie art. 108 ust. 2 pkt 2 i ust. 3 u.p.s.w.n. n.), art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096, zwana dalej: k.p.a.) oraz § 35 ust. 9 pkt 1 i ust. 10 regulaminu studiów w związku z art. 263 ust. 2 u.p.w.u.s.w., orzekł o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy. W uzasadnieniu decyzji, po przedstawieniu stanu sprawy, organ odwoławczy wskazał, że przesłanki warunkujące skreślenie studenta z listy studentów zostały określone w art. 108 u.p.s.w.n. Zgodnie z art. 108 ust. 2 pkt 2 u.p.s.w.n. student może być skreślony z listy studentów w przypadku stwierdzenia braku postępów w nauce. Przesłanki pozwalające na stwierdzenie braku postępów w nauce zostały określone w treści § 35 ust. 9 pkt 1 regulaminu studiów, zgodnie z którym brak postępów w nauce stwierdza się, kiedy student więcej niż jeden raz nie zaliczył danego etapu studiów. Jak wynika z treści zaskarżonej decyzji, skarżący dwukrotnie powtarzał trzeci rok studiów, co uprawniło do stwierdzenia braku postępów w nauce. Spełniony zatem został ustawowy warunek skreślenia skarżącego z listy studentów trzeciego roku studiów niestacjonarnych pierwszego stopnia na kierunku [...] w [...] Uniwersytetu W.. Zdaniem Rektora, kwalifikacja prawna przyjęta przez organ I instancji jest słuszna i faktycznie zasadna. Student, który więcej niż raz nie zaliczył danego etapu studiów, nie rokuje pomyślnego ich ukończenia. W takiej sytuacji, zgodnie z przesłanką określoną w § 35 ust. 9 regulaminu studiów, Dziekan może orzec brak postępów w nauce, i w konsekwencji skreślić studenta z listy studentów. Wstępując w poczet studentów Uniwersytetu W. skarżący przyjął na siebie prawa i obowiązki, określone w regulaminie studiów. Podstawowe obowiązki studenta, określone w § 15 ust. 2 pkt 1 i 2 ww. regulaminu, obligują do uczestnictwa w zajęciach i zaliczeniach zgodnie z programem kształcenia i planem studiów oraz przystępowania do egzaminów po uprzednim spełnieniu szczegółowych wymagań związanych z tymi zajęciami, zaliczeniami i egzaminami oraz "terminowo wypełniać zobowiązania wobec Uniwersytetu, w tym zapisywać się na zajęcia objęte planem studiów, dokonywać podpięć oraz wnosić należne opłaty". Student, który owych zadań nie realizuje, musi liczyć się z możliwością skreślenia z listy studentów danego kierunku, tak jak określono w wyżej wymienionych przepisach zarówno rangi ustawowej jak i wewnętrznych. Rektor wskazał, że rozumie argumentację skarżącego, związaną z jego problemami rodzinnymi, które uniemożliwiły mu, jak podaje, regularną naukę i zdanie egzaminu na poziomie [...] z języka [...]. Jednak uznał, że wobec faktu, że skarżący w trakcie roku akademickiego 2018/19 nie informował uczelni o problemach, nie podejmował działań polegających na uzgadnianiu z jednostką, w której studiował, trybu zaliczeń, nie składał podań z tym związanych - organ I instancji prawidłowo dokonał analizy jego sytuacji faktycznej tj. faktu, iż nie realizował on programu studiów, kolejny raz nie zaliczając trzeciego roku studiów. Wyjaśnił, że okoliczności nieznane organowi I instancji, które miały stać na przeszkodzie dopełnieniu przez studenta obowiązków, nie mogą być wzięte pod uwagę również przez organ odwoławczy. Podkreślił także, że organ I instancji właściwie rozważył interes społeczny, w tym społeczności uniwersyteckiej oraz słuszny interes studenta, czemu dał wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wyraźnie bowiem wskazał, że nie znalazł podstaw do odstąpienia od jej wydania gdyż, jak wyjaśnił, wskazany przez ustawodawcę interes społeczny wymaga, by osoby nierokujące pomyślnego zakończenia studiów, nie absorbowały ograniczonych środków uczelni, możliwych do spożytkowania wobec studentów, którzy w sposób właściwy realizują obowiązki w toku studiów. Powyższe zapatrywanie organu Rektor podziela. Przyjęcie odmiennego stanowiska godziłoby w sprawność procesu dydaktycznego i byłoby działaniem podejmowanym wbrew interesowi społecznemu: proces nauki byłby bowiem wówczas utrudniony, jeśli nie niemożliwy, gdyż program studiów zakłada odpowiednie przygotowanie studenta na kolejnych etapach. Organ uczelni musi mieć zarazem na uwadze, że właśnie odstąpienie od skreślenia studenta godziłoby w interes społeczności akademickiej. Z powyższych względów, jakkolwiek skarżący ma interes własny do dalszej realizacji swojego prawa do nauki, to jednak organ nie mógł uznać tego interesu za "słuszny" w rozumieniu art. 7 k.p.a., a tym bardziej za przeważający nad opisanym interesem społecznym. W konsekwencji, okoliczności sprawy i interes społeczny przemawiały za skreśleniem skarżącego z listy studentów - w sprawie zostały bowiem spełnione przesłanki zastosowania normy art. 108 ust. 2 pkt 2 u.p.s.w.n., co potwierdziło przeprowadzone postępowanie wyjaśniające. Jednocześnie organ I instancji dokonał ważenia występujących w sprawie interesów i skorzystał z przysługującego mu uznania administracyjnego w jego granicach i w sposób odpowiadający prawu. W skardze złożonej na powołaną decyzję do sądu administracyjnego skarżący Podał, iż narusza ona art. 237 § 1 k.p.a. poprzez przekroczenie terminu do jej wydania. W uzasadnieniu podkreślił, że w dniu [...] października 2019 r. złożył odwołanie od decyzji organu I instancji o skreśleniu go z listy studentów. Natomiast decyzja wydana w wyniku rozpoznania tej "skargi" (odwołania) została wydana po 86 dniach. Zdaniem skarżącego, nieprawidłowa interpretacja i odmowa zastosowania właściwych przepisów prawnych w jego sprawie doprowadziły do wydania krzywdzącej go decyzji. Organ wydający decyzję stwierdził, że w dniu [...] września 2019 r. został osobiście poinformowany o zamiarze skreślenia go z listy studentów. Okoliczność taka nie miała jednak miejsca, gdyż nie został o takim zamiarze poinformowany ani osobiście, ani telefonicznie, ani pocztą tradycyjną, czy elektroniczną. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, przywołując argumentację tożsamą z zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga podlegała oddaleniu. Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., zwana dalej: p.p.s.a), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez Sąd przepisów prawa, wskazanego w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 108 ust. 2 pkt 2 u.p.s.w.n. student może być skreślony z listy studentów w przypadku stwierdzenia braku postępów w nauce. Skreślenie z listy studentów następuje w drodze decyzji administracyjnej (art. 108 ust. 3). Decyzja, wydana na w trybie powołanego przepisu, ma charakter uznaniowy. W przypadku uznania administracyjnego rola sądu jest ograniczona: kontrola dotyczy przede wszystkim zebrania całego materiału dowodowego, jego oceny pod względem poprawności wyciągnięcia wniosków, logicznego uzasadnienia. Sąd nie jest uprawniony do korygowania, czy wybierania innego rozstrzygnięcia - jeżeli opiera się ono na właściwie zebranym materialne dowodowym i prawidłowej jego ocenie (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 5 listopada 2019 r., sygn. akt IV SA/Wr 239/19 publ.: orzeczenia.nsa.gov.pl). Taki (swobodny, ale nie dowolny) charakter decyzji umożliwia organom uczelni uwzględnienie różnych nadzwyczajnych okoliczności, uniemożliwiających studentowi wywiązanie się z jego podstawowych obowiązków z przyczyn od niego niezależnych (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 22 stycznia 2020 r., sygn. akt III SA/Łd 825/19). W postępowaniu dotyczącym skreślenia z listy studentów organy uczelni powinny ustalić i rozważyć wszystkie inne okoliczności podnoszone przez studenta, mogące mieć wpływ na treść decyzji, w tym także ocenić obiektywną możliwość uzyskania tego zaliczenia (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 5 kwietnia 2019 r., sygn. akt III SA/Łd 62/19). W ocenie Sądu, w rozpatrywanej sprawie organy obu instancji dostatecznie ustaliły wszystkie istotne okoliczności sprawy, zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.), a także należycie umotywowały podjęte rozstrzygnięcia (art. 107 § 3 k.p.a.). W niniejszej sprawie niesporna jest okoliczność, że skarżący dwukrotnie nie otrzymał zaliczenia trzeciego roku studiów niestacjonarnych pierwszego stopnia na kierunku [...] w [...] Uniwersytetu W., na który zresztą został wpisany warunkowo. Ponadto przed złożeniem odwołania skarżący nigdy nie podnosił okoliczności ciężkiej sytuacji rodzinnej i problemów osobistych. Właściwie zatem oceniły orzekające w postępowaniu administracyjnym organy, że spełniona została opisana wyżej ustawowa przesłanka warunkująca skreślenie z listy studentów. W ocenie Sądu organy uczelni przeprowadziły postępowanie wyjaśniające i zgromadziły materiał dowodowy wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia. Uwzględniły także interes społeczny i słuszny interes obywateli, co szeroko opisano w zaskarżonej decyzji. Niewątpliwie interes społeczny przemawia za tym, aby studenci terminowo zaliczali i rozliczali kolejne etapy nauki, a także, aby otrzymywali promocję na dalszy etap po opanowaniu wymaganego zakresu wiedzy. Powyższe implikuje właściwy proces nauki. Zakończenie studiów po zrealizowaniu całości programu jest wyrazem konstytucyjnej zasady równości wobec prawa. Umożliwienie skarżącemu kontunuowania studiów, pomimo niewykonywania przez niego podstawowych obowiązków studenta, naruszałoby tę zasadę, ponieważ prowadziłoby do dyskryminacyjnego traktowania innych studentów, i to zarówno tych, którzy wykonują swoje obowiązki sumiennie, jak i tych, którzy ich nie wykonują i z tej przyczyny ponoszą przewidziane prawem konsekwencje, łącznie ze skreśleniem z listy studentów. Oceniając wydane w postępowaniu administracyjnym decyzje organów uczelni, Sąd nie stwierdził takich naruszeń prawa materialnego i procesowego, które miałyby wpływ na wynik sprawy, albo skutkowałyby koniecznością wyeliminowania zaskarżonych decyzji z obrotu prawnego. Mając powyższe na uwadze powołane okoliczności Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.