II SA/Wa 1008/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube (spr.) Sędziowie WSA Ewa Marcinkowska Anna Mierzejewska Protokolant Sekretarz sądowy Sylwia Mikuła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi M. C. na postanowienie Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w postępowaniu egzekucyjnym 1. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia oraz utrzymanego nim w mocy postanowienia organu I instancji, 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości, 3. zasądza od Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej na rzecz skarżącej M. C. kwotę 457 zł (słownie: czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Dyrektor Oddziału [...] Nr [...] Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w W. decyzją z dnia [...] października 2001 r. nr [...], w oparciu o art. 42 ust. 1 w zw. z art. 41 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 1 oraz art. 13 ust. 4 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP (Dz. U. Nr 86, poz. 433), zobowiązał W. C. wraz ze wszystkimi wspólnie zamieszkującymi osobami do zwolnienia dotychczas zajmowanej kwatery stałej przy ul. [...] w W.. Przedmiotowa kwatera została przydzielona W. C. decyzją Kierownika Garnizonowej Administracji Mieszkań Nr [...] [...] z dnia [...] stycznia 1986 r. nr [...]. W decyzji uwzględniono żonę wymienionego – M. oraz jego syna – M.. W. C. miał prawo do zajmowanej kwatery pod warunkiem zwrotu równowartości udzielnej mu decyzją z dnia [...] września 1984 r. nr [...] pomocy finansowej z funduszu mieszkaniowego MON na budowę domu jednorodzinnego, czego nie uczynił. Przyznana pomoc została wykorzystana przez W. C. na budowę domu jednorodzinnego, którą doprowadzono do stanu surowego, a następnie budowany dom wraz z działką budowlaną został zbyty na rzecz osoby trzeciej. Wobec nierozliczenia się z otrzymanej pomocy finansowej przed 01 stycznia 1996 r. Dyrektor Oddziału [...] Nr [...] Wojskowej Agencji Mieszkaniowej (WAM) w W. w dniu [...] października 2001 r. wydał powołaną na wstępie decyzję. Po rozpatrzeniu odwołania, Dyrektor Oddziału [...] WAM w W., decyzją z dnia [...] grudnia 2001 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] października 2001 r. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 05 listopada 2003 r. sygn. akt I SA 163/02 oddalił skargę W. C. na decyzję z dnia [...] grudnia 2001 r. Jak wynika z ustaleń organu, wymieniony - jako główny najemca - nie dokonał zwolnienia osobnej kwatery stałej wraz ze wszystkimi wspólnie zamieszkałymi osobami, sam zamieszkał w Domu Emeryta Wojskowego, pozostawiając w lokalu mieszkalnym nr [...] przy ul. [...] w W. pozostałych członków rodziny. W związku z powyższym wierzyciel – Dyrektor Oddziału [...] WAM w W. określił osobę zobowiązaną – W. C., jako stronę postępowania egzekucyjnego w administracji, wystawiając przeciw niemu w dniu [...] listopada 2004 r. tytuł wykonawczy nr [...]. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2004 r. nr [...] Wojewoda [...] wezwał W. C. do opróżnienia z rzeczy i osób jego prawa reprezentujących lokalu mieszkalnego przy ul. [...] w W., pod warunkiem zastosowania środka egzekucyjnego w postaci przymusu bezpośredniego. M. C. pismem z dnia 15 marca 2005 r. wniosła do Wojewody [...] zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego z wnioskiem o przywrócenie terminu do ich wniesienia. Wojewoda [...] przedmiotowe zarzuty przesłał do wierzyciela w trybie art. 34 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 z późn. zm.). Na powyższe, Dyrektor Oddziału [...] WAM w W. udzielił odpowiedzi pismem z dnia 10 maja 2005 r. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] czerwca 2005 r. uznał stanowisko wierzyciela odnośnie zarzutów M. C. za uzasadnione. M. C. w dniu 25 czerwca 2005 r. wniosła do Ministra Obrony Narodowej zażalenie na ostatnio powołane postanowienie. Pismem z dnia 28 czerwca 2005 r. Wojewoda [...] przekazał powyższe zażalenie do Ministra Obrony Narodowej. Następnie, według chronologii prowadzonego postępowania egzekucyjnego, wynikającej z nadesłanych akt administracyjnych, M. C. pismem z dnia 02 lutego 2010 r. wniosła do Wojewody [...] kolejne zarzuty, podnosząc istnienie niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym oraz zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Wojewoda [...] przedmiotowe zarzuty przesłał do wierzyciela. Dyrektor Oddziału [...] WAM w W. postanowieniem z dnia [...] marca 2010 r. nr [...], działając na podstawie art. 34 § 1 i 2 w zw. z art. 17 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 z późn. zm.) oraz art. 124 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) – dalej: kpa, po rozpatrzeniu zarzutów M. C., nie znajdując podstaw do wstrzymania lub umorzenia postępowania egzekucyjnego o charakterze niepieniężnym, prowadzonego wobec W. C., uznał zarzuty M. C. za bezzasadne. Pismem z dnia 15 marca 2010 r. M. C. wniosła zażalenie na przedmiotowe postanowienie Dyrektora Oddziału [...] WAM w W., wnosząc o jego uchylenie. Prezes WAM, po rozpatrzeniu przedmiotowego zażalenia, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 w zw. z art. 144 kpa, art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz art. 13 ust. 7 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP (Dz. U. z 2005 r. Nr 41, poz. 398 z późn. zm.), postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...], umorzył postępowanie odwoławcze. W uzasadnieniu przedmiotowego postanowienia organ odwoławczy wyjaśnił, że stosownie do treści art. 27 § 1 pkt 9 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zarzuty mogą być zgłoszone do organu egzekucyjnego w terminie 7 dni przez zobowiązanego. Podkreślił, iż krąg podmiotów uprawnionych do wniesienia wskazanego środka zaskarżenia jest ograniczony do zobowiązanego, a tym samym skoro zobowiązany posiada prawo zgłoszenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, to zażalenie na postanowienie wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów może złożyć tylko zobowiązany. Zdaniem organu II instancji M. C. nie jest zobowiązanym w rozumieniu art. 1a pkt 20 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w myśl którego przez zobowiązanego rozumie się osobę prawną albo jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej albo osobę fizyczną, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym lub obowiązku o charakterze niepieniężnym, a w postępowaniu zabezpieczającym – również osobę lub jednostkę, której zobowiązanie nie jest wymagalne albo jej obowiązek nie został ustalony lub określony, ale zachodzi obawa, że brak zabezpieczenia mógłby utrudnić lub udaremnić skutecznie przeprowadzenie egzekucji, a odrębne przepisy na to zezwalają. W związku z powyższym nie posiada ona legitymacji do wniesienia środka zaskarżenia, a tym samym brak jest podstaw do takiej interpretacji art. 34 § 2 cyt. ustawy, która dawałaby skarżącej prawo do wniesienia powyższego środka zaskarżenia. Tak więc, zdaniem Prezesa WAM, wniesienie zażalenia przez podmiot, któremu nie przysługuje status zobowiązanego skutkuje umorzeniem postępowania odwoławczego. Pismem z dnia 24 maja 2010 r. M. C., reprezentowana przez pełnomocnika, złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Prezesa WAM z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...], wnosząc o stwierdzenie jego nieważności w oparciu o art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oraz o zasądzenie od organu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, z uwzględnieniem należnego podatku od towarów i usług. Skarżąca zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu niezgodność z obowiązującym prawem, tj. przepisami, na podstawie których zostało wydane. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym stosownie do art. 1 § 2 powołanej ustawy, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym Sąd obowiązany jest wziąć pod uwagę z urzędu wszystkie naruszenia prawa. Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie. Jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy postanowienie z dnia [...] marca 2010 r. nr [...], którym uznano zarzuty M. C. za bezzasadne, zostało podpisane z upoważnienia Dyrektora Oddziału [...] WAM w W. przez głównego księgowego L. P.. W związku z tym, iż w aktach administracyjnych nadesłanych do Sądu brakowało dokumentu upoważniającego ww. do wydania i podpisania w imieniu Dyrektora Oddziału [...] WAM w W. przedmiotowego postanowienia, Sąd zarządzeniem z dnia 03 listopada 2010 r., ponowionym następnie zarządzeniem z 02 grudnia 2010 r., wezwał pełnomocnika Prezesa WAM do uzupełnienia akt administracyjnych, poprzez nadesłanie oryginału bądź kserokopii poświadczonej za zgodność z oryginałem wymienionego upoważniania. Pomimo wezwania organ nie uzupełnił akt w wymienionym przedmiocie, zaś pełnomocnik organu na rozprawie w dniu 06 grudnia 2010 r. oświadczył, iż organ I instancji do dnia 06 grudnia 2010 r. nie dostarczył upoważnienia, do przedstawienia którego Sąd zobowiązał w wezwaniu z dnia 03 listopada 2010 r. Pełnomocnik organu dodał jednocześnie, że być może takie upoważnienia nie było wydane, gdyż w dniu [...] marca 2010 r. został powołany Dyrektor Oddziału [...] w miejsce pełniącego dotychczas obowiązki Dyrektora – [...]. Stosownie do treści art. 19 kpa organy administracji publicznej przestrzegają z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Naruszenie tego przepisu, polegające na wydaniu decyzji przez organ niewłaściwy, stanowi przesłankę stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 kpa, zgodnie z którym organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości. Zgodnie z treścią art. 268a kpa organ administracji publicznej może w formie pisemnej upoważnić pracowników kierowanej jednostki organizacyjnej do załatwienia sprawy w jego imieniu w ustalonym zakresie, a w szczególności do wydawania decyzji administracyjnych, postanowień i zaświadczeń. Upoważnienie udzielone na podstawie powołanego przepisu wywiera ten skutek, że zmienia się osoba wykonująca kompetencje organu, przy czym pracownik upoważniony do wykonywania kompetencji organu nie staje się przez to organem administracji publicznej, nie ma zatem uprawnienia do upoważnienia innych pracowników do działania w imieniu organu. Działanie pracownika bez upoważnienia właściwego organu administracji publicznej pociąga za sobą nieważność decyzji z mocy art. 156 § 1 pkt 1 kpa. Z analizy akt rozpoznawanej sprawy nie wynika aby [...] – L. P. był osobą, która posiada stosowne upoważnienie Dyrektora Oddziału [...] Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w W. do podpisania postanowienia z dnia [...] marca 2010 r. nr [...]. W związku z tym, że przedmiotowe postanowienie zostało podpisane przez osobę nieuprawnioną należało stwierdzić jego nieważność na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 kpa. Należało również wyeliminować z obrotu prawnego postanowienie organu II instancji, albowiem Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w W., pomijając przy rozpatrzeniu środka odwoławczego fakt braku upoważnienia do wydania zaskarżonego postanowienia, rażąco naruszył art. 138 § 1 pkt 3 kpa, co wyczerpuje przesłankę określoną w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Dodatkowo należy zwrócić uwagę, że w aktach sprawy brak jest informacji o sposobie rozstrzygnięcia zażalenia M. C. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2005 r. o uznaniu stanowiska wierzyciela odnośnie zarzutów za uzasadnione. Organ wzywany przez Sąd do uzupełnienia akt w tym zakresie nie wykonał wezwania. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku. O wykonalności zaskarżonego postanowienia Sąd orzekł na podstawie art. 152 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Orzekając o kosztach, Sąd działał na podstawie art. 200 w zw. z art. 209 wymienionej ustawy.