II SA/Wa 1008/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Sędzia WSA Konrad Łukaszewicz, Asesor WSA Joanna Kruszewska-Grońska, Protokolant referent stażysta Adrianna Siniarska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 listopada 2019 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz ją poprzedzających: – decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr [...] z [...] września 2018 r. – decyzji Komendanta Głównego Straży Granicznej nr [...] z [...] października 2018 r. – decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr [...] z [...] grudnia 2018 r. – decyzji Komendanta Głównego Straży Granicznej nr [...] z [...] stycznia 2019 r. Zaskarżonym aktem - na zasadzie 138 § 1 pkt 1, w zw. z art. 144 i 149 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a." - utrzymano w mocy orzeczenie Komendanta Głównego Straży Granicznej z [...] stycznia 2019 r. o odmowie uchylenia decyzji Komendanta Głównego Straży Granicznej z [...] kwietnia 2018 r., w sprawie z odwołania od rozkazu personalnego Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z [...] października 2016 r. o zwolnieniu [...] SG K. K., zwanego dalej "Funkcjonariuszem", z dotychczas zajmowanego stanowiska służbowego i mianowanie na nowe, co określane będzie dalej mianem "przeniesienia". Uzasadniając orzeczenie przywołano następujące uwarunkowania prawne i okoliczności faktyczne sprawy: - decyzją z [...] grudnia 2016 r. utrzymano w mocy rozkaz personalny z [...] października 2016 r.; Funkcjonariusz 12 stycznia 2017 r. złożył na nią skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, - wnioskiem z [...] maja 2017 r. Funkcjonariusz zwrócił się do Komendanta Głównego Straży Granicznej o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją z [...] grudnia 2016 r., - postanowieniem z [...] maja 2017 r. Komendanta Głównego Straży Granicznej - utrzymanym w mocy orzeczeniem tego samego organu z [...] czerwca 2017 r. - wznowiono postępowanie w sprawie zakończonej wydaniem decyzji z [...] grudnia 2016 r. oraz je zawieszono - do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego, - prawomocnym wyrokiem z 21 września 2017 r. (sygn. akt II SA/Wa 231/17) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził nieważność decyzji z [...] grudnia 2016 r., - postanowieniem z [...] marca 2018 r. Komendant Główny Straży Granicznej podjął z urzędu postępowanie administracyjne zawieszone postanowieniem z [...] maja 2017 r., - decyzją z [...] kwietnia 2018 r. Komendant Główny Straży Granicznej uchylił rozkaz personalny z [...] października 2016 r. w części dotyczącej daty zwolnienia z zajmowanego stanowiska oraz utrzymał zaskarżone rozstrzygnięcie, co do meritum; rozstrzygnięcie to Funkcjonariusz - [...] maja 2018 r. - uczynił przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, - decyzją z [...] kwietnia 2018 r. Komendant Główny Straży Granicznej umorzył w całości postępowanie administracyjne wznowione w sprawie zakończonej wydaniem decyzji z [...] grudnia 2016 r. z uwagi na brak przedmiotu (decyzji), która mogłaby zostać oceniona w trybie wznowienia z powodu stwierdzenia nieważności tego orzeczenia wyrokiem o sygn. akt II SA/Wa 231/17, - Funkcjonariusz złożył w ustawowym terminie do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji odwołanie od decyzji z [...] kwietnia 2018 r. w przedmiocie umorzenia postępowania; w wyniku jego rozpatrzenia orzeczeniem z [...] września 2018 r. uchylono decyzję z [...] kwietnia 2018 r. i przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia, - jednocześnie Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji - postanowieniem z [...] września 2018 r. - utrzymał w mocy postanowienie Komendanta Głównego Straży Granicznej z [...] czerwca 2018 r. o odmowie wznowienia postępowania, podkreślając, że wniosek Funkcjonariusza z [...] maja 2017 r. jest w istocie tożsamy z wnioskiem z [...] maja 2018 r., złożonym w sprawie wznowienia postępowania administracyjnego, zakończonego wydaniem decyzji w przedmiocie przeniesienia Funkcjonariusza z [...] kwietnia 2018 r., - Komendant Główny Straży Granicznej decyzją z [...] października 2018 r. ponownie umorzył w całości postępowanie wznowione w sprawie zakończonej wydaniem decyzji z [...] grudnia 2016 r.; Funkcjonariusz złożył odwołanie zaś Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji - orzeczeniem z [...] grudnia 2018 r. - uchylił to rozstrzygnięcie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia; w uzasadnieniu wskazano na okoliczności, które organ I. instancji winien wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy; z tego najistotniejszym było rozpatrzenie wniosku Funkcjonariusza z [...] maja 2017 r., mając na uwadze wszelkie rygory dotyczące instytucji wznowienia postępowania administracyjnego - z uwzględnieniem faktu pozostawania w obrocie prawnym ostatecznej decyzji z [...] kwietnia 2018 r., o przeniesieniu Funkcjonariusza, - Komendant Główny Straży Granicznej - decyzją z [...] stycznia 2019 r. - odmówił uchylenia decyzji z [...] kwietnia 2018 r. w przedmiocie przeniesienia; powołano art. 145 § 1 pkt 1, w zw. z § 2 i 1 pkt 5 K.p.a., - Funkcjonariusz - z zachowaniem ustawowego terminu - złożył od przedmiotowego rozstrzygnięcia odwołanie; podkreślił tam, że wskazane w uzasadnieniu decyzji argumenty, dotyczące prowadzonych wobec niego badań lekarskich i ich wyników zostały przez niego obalone w toku postępowania, prowadzonego w trybie zwyczajnym; podnosił też, że argumentacja organu - w zakresie braku przesłanek do wznowienia postępowania - jest nieprawdziwa, - organ odwoławczy - analizując ponownie sprawę uznał, że w istocie nie wystąpiły przesłanki wznowienia postepowania w myśl art. 145 §. 1 pkt 1 bądź 5 K.p.a. W skardze podniesiono, że - zdaniem Funkcjonariusza - w sprawie zachodzą przesłanki wznowienia postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko, zajęte w zaskarżonym akcie. Sąd uzyskał widomość z urzędu, że wyrokiem z 18 maja 2019 r. (sygn.. akt II SA/Wa 982/18) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Funkcjonariusza na decyzję z [...] kwietnia 2018 r. w przedmiocie przeniesienia na nowe stanowisko służbowe. Wyrok ten jest prawomocny od 16 maja 2019 r. Sąd zważył, co następuje: Skarga zasługują na uwzględnienie, chociaż nie z przyczyn w niej wskazanych. Sąd, w związku z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zam.), nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi. Może przy tym wydać rozstrzygnięcie także na niekorzyść strony, o ile stwierdzi, że zaskarżony akt jest dotknięty wadą nieważności (art. 134 § 2 wskazanej ustawy), jak w rozpatrywanym przypadku. Oceniając legalność zapadający w niniejszej sprawie kolejnych orzeczeń w sprawie zainicjowanej wnioskiem Funkcjonariusza o wznowienie postępowania, należy mieć na uwadze zarówno samo brzmienie stosownych regulacji normatywnych w danym zakresie jak i cel ustanowienia w K.p.a. instytucji postępowań nadzwyczajnych w sprawach zakończonych ostatecznymi orzeczeniami, w tym okoliczność, że możliwość ich prowadzenia stanowi jedynie wyjątek od reguły ogólnej niewzruszalności ostatecznych aktów administracyjnych (tak art. 16 § 1 K.p.a.). W myśl art. 145 § 1 zdanie wstępne K.p.a., postępowanie może być wznowione wyłącznie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną. Wedle zaś art. 147 zd. 1 K.p.a., wznowić postępowanie można z urzędu bądź na wniosek strony. W rozpatrywanym przypadku postępowanie było natomiast prowadzone wobec konkretnego wniosku - z [...] maja 20117 r. W sprawie są bezsporne zreferowanie wcześniej za organem jej uwarunkowania formalne i faktyczne – gdy chodzi o chronologię wydawania i treść orzeczeń. Ich ponowne przytaczanie byłoby bezzasadne. W rozpatrywanej sprawie wniosek Funkcjonariusza wpłynął wprawdzie, gdy postępowanie w danej sprawie było zakończone – tak: pozostająca formalnie w obrocie prawnym ostateczną decyzją z [...] grudnia 2016 r. Gdy jednak - po okresie zawieszenia - je podjęto (postanowieniem z [...] marca 2018 r.) ostateczne orzeczenie w sprawie przeniesienia Funkcjonariusza niewątpliwie nie zapadło. Stwierdzono bowiem nieważność orzeczenia z [...] grudnia 2016 r., co miało notabene skutki ex tunc – jakby w ogóle aktu nie wydano. Organ, prowadzący nadal postępowanie w sprawie przeniesienia Funkcjonariusza co do meritum, mógł więc mieć w pełni na uwadze argumenty podnoszone we wniosku o wznowienie postępowania z [...] maja 2017 r. W sprawie wydano ponowne rozstrzygnięcie, co do meritum w dniu [...] kwietnia 2018 r. Zasadnie też umorzono postępowanie w przedmiocie wznowienia gdyż nie było żadnych przesłanek do jego kontynuowania. Oceny tej nie mogło zmieniać wniesienie przez Funkcjonariusza następnego wniosku o wznowienie postępowania, zakończonego kolejną ostateczną decyzją w danej sprawie (z [...] kwietnia 2018 r. zaś wniosek z [...] maja 2018 r.). Ponieważ kolejną decyzję o przeniesieniu także zaskarżono do sądu administracyjnego, mógłby on stanowić przedmiot oceny jedynie gdyby nie doszłoby do kontroli tego aktu przez ten sąd. W danym przypadku miało to jednak miejsce (prawomocny wyrok o sygn. akt II SA/Wa 231/17). Kwestie legalności procedowania w przedmiocie kolejnego wniosku o wznowienie (z [...] maja 2018 r.), w tym wydania postanowień z [...] czerwca i [...] września 2018 r. wykraczają poza granice niniejszej sprawy. Dotyczyły one sprawy inicjowanej innym wnioskiem. Co natomiast istotne, w rozpoznawanym przypadku - wobec bezzasadnego procedowania w przedmiocie wniosku o wznowienie, złożonego przed wydaniem ostatecznej decyzji w sprawie (z [...] kwietnia 2018 r.) – doszło do sytuacji, gdy kwestie, które winny być przedmiotem rozważań w postępowaniu zwykłym a następnie badane w postępowaniu sądowoadministracyjnym, zakończonym prawomocnym wyrokiem (sygn. akt II SA/Wa 231/17) stały się po raz kolejny przedmiotem rozważań organ administracji, co do meritum – zagadnienia podnoszone we wniosku o wznowienie a następnie w obecnie wniesionej do Sądu skardze. Chodzi mianowicie o kwestię prawidłowości badań, poprzedzający orzeczenie o przeniesieniu Funkcjonariusza. Należy podkreślić, że celem instytucji wznowienia postępowania jest wyeliminowanie wad, które mogą występować w postępowaniu zwykłem, lecz ujawnionych już po jego zakończeniu (w przypadku wznowienia postępowania na wniosek, określono przy tym maksymalny termin jego inicjowania, liczony od powzięcia wiadomości o przesłankach wznowienia – art. 148 K.p.a.). Nie może ono natomiast służyć ponownemu rozważaniu argumentacji, zgłaszanej już na etapie postępowania zwykłego. Prowadzi to bowiem do naruszenia fundamentalnych zasad państwa prawnego - niewzruszalności decyzji administracyjnych jak również - w danym przypadku - powagi rzeczy osądzonej (chodzi o prawomocny wyrok sygn. akt II SA/Wa 231/17). Stąd zachodziły przesłanki do wyeliminowania z obrotu zaskarżonego aktu, jak i go poprzedzających, wobec treści art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. – wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa. Stosowne orzeczenia w sposób oczywisty narusza bowiem treść przepisu, zakreślającego ramy wznowienia postępowania (art. 145 § 1 zd. wstępne K.p.a.), zaś ich wydanie jest nie do zaakceptowania w państwie prawnym. Prowadziło to bowiem do ponownej oceny uwarunkowań sprawy, gdy została ona już prawomocnie rozstrzygnięta. W rozpatrywanej sprawie zasadnie wydano decyzję z [...] kwietnia 2018 r. o umorzeniu postępowania z wniosku z [...] maja 2017 r., wobec wyeliminowanie z obrotu poprzedzającej jego rozłożenie ostatecznej decyzji. Rozstrzygnięcie organu odwoławczego, gdzie wskazywano na obowiązek dalszego procedowania w sprawie (z [...] września 2018 r.) - jak i dalsze rozstrzygnięcia w sprawie, jako jej następstwo (orzeczenia z [...] października, [...] grudnia 2018 r. oraz zaskarżone i je poprzedzające) - wydano z rażącym naruszeniem prawa, co obligowało Sąd do stwierdzenia ich nieważności. Poza granicami sprawy muszą pozostawać w takiej sytuacji podnoszone w skardze kwestie domniemanej wadliwości decyzję w przedmiocie przeniesienie Funkcjonariusza, w tym występowania przesłanek uzasadniających w szczególności wznowienie postępowania, co do prawomocnej decyzji. Mogło być to wyłącznie przedmiotem rozważań w sprawie zakończonej wyrokiem o sygn. akt II SA/Wa 231/17, wobec treści art. 134 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jak wynika z jego uzasadnienia, Sąd zajął zresztą także stanowisko w tej sprawie. Nie dopatrzył się wadliwości w danym zakresie (tak str. 14 ak. 3 i 4 uzasadnienia). Z przytoczonych przyczyn, na podstawie art. 135 i 145 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji. Rozpatrując ponownie sprawę organ administracji uwzględni ocenę prawną, sformułowaną w niniejszym uzasadnieniu.