II SA/Wa 101/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA - Eugeniusz Wasilewski po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. M. na orzeczenie Okręgowej Komisji Lekarskiej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w W. z dnia [...] października 2008 r. nr [...] w przedmiocie oceny stanu zdrowia postanawia - odrzucić skargę - Orzeczeniem Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w W. nr [...] z dnia [...] sierpnia 2008 r. Z. M. został uznany za zdolnego do wykonywania zatrudnienia i do zarobkowania w normalnych warunkach. U badanego stwierdzono jednocześnie istnienie inwalidztwa od kwietnia 2001 r. ([...] grupa inwalidztwa w związku ze służbą w Państwowej Straży Pożarnej), jednak na skutek poprawy stanu zdrowia od [...] sierpnia 2008 r. nie zaliczono go do żadnej grupy inwalidzkiej. Okręgowa Komisja Lekarska Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w W., na skutek wniesionego przez Z. M. odwołania, uchyliła powyższe orzeczenie i orzeczeniem nr [...] z dnia [...] października 2008 r. uznała go za zdolnego do wykonywania zatrudnienia i do zarobkowania w normalnych warunkach oraz nie zaliczyła go do żadnej grupy inwalidzkiej. Orzeczenie Okręgowej Komisji Lekarskiej MSWiA w W. zostało doręczone stronie w dniu 9 października 2008 r., co zostało potwierdzone własnoręcznym podpisem Z. M. W dniu 25 listopada 2008 r. (data stempla pocztowego) Z. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, za pośrednictwem organu, skargę na powyższe orzeczenie. W jej uzasadnieniu podniósł między innymi, iż Komisja nie orzekła o stopniu zdolności do służby i związku schorzenia ze służbą, do czego, w ocenie skarżącego, była zobowiązana. W odpowiedzi na skargę Okręgowa Komisja Lekarska MSWiA w W. podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Stwierdziła również, iż zaskarżone orzeczenie nie jest aktem administracyjnym, wobec czego nie podlega kognicji sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W pierwszej kolejności wyjaśnienia wymaga kwestia kognicji sądu administracyjnego w niniejszej sprawie. O zdolności fizycznej i psychicznej do pełnienia służby w Państwowej Straży Pożarnej strażaków i kandydatów do służby orzekają wojewódzkie komisje lekarskie (w pierwszej instancji) i okręgowe komisje lekarskie (w drugiej instancji), na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 9 lipca 1991 r. w sprawie właściwości i trybu postępowania komisji lekarskich podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych (Dz. U. z 1991 r. Nr 79, poz. 349 z późn. zm.), wydanego z upoważnienia art. 29 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (t. j.: Dz. U. z 2006 r. Nr 96, poz. 667 z późn. zm.). Orzeczenia wydawane przez komisje zawierają rozstrzygnięcia co do istoty sprawy, podejmowane na podstawie wyników badań lekarskich oraz dokumentacji medycznej, dotyczą danej osoby i zmierzają do ustalenia pewnych faktów prawotwórczych (np. orzeczenie o całkowitej niezdolności do służby stanowi podstawę zwolnienia strażaka ze służby - art. 43 ust. 2 pkt 1 powołanej ustawy o Państwowej Straży Pożarnej). Należy więc przyjąć, iż komisje lekarskie, jako organy administracji publicznej, podejmują decyzje administracyjne w indywidualnych sprawach. Charakter prawny orzeczeń o zdolności do służby w PSP nosi cechy typowej decyzji administracyjnej, zawierając rozstrzygnięcie o zdolności do służby (co jest zasadniczym celem orzeczenia) i uzasadnienie. Ich doniosłość prawną determinuje walor zawartego w nich rozstrzygnięcia i stwarza wszelkie podstawy do przyjęcia, iż powinny być poddane kontroli sądowoadministracyjnej. Uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 stycznia 1998 r. o sygnaturze akt OPS 8/97 uznała sąd administracyjny za właściwy w sprawach skarg na orzeczenia wojskowych komisji lekarskich, o których mowa w art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (t. j.: Dz. U. z 2004 r. Nr 241, poz. 2416 z późn. zm.). Biorąc pod uwagę wskazane wyżej cechy orzeczeń komisji lekarskich MSWiA, jak i wydawanych przez wojskowe komisje lekarskie orzeczeń w sprawach obu kategorii żołnierzy, należy pomiędzy nimi postawić znak równości i stwierdzić, że nie ma podstaw do uznania, iż orzeczenia o zdolności do służby w PSP strażaków i kandydatów do służby miałyby nie podlegać kontroli sądu administracyjnego. Orzeczenia komisji lekarskich MSWiA można podzielić na dwie główne odrębne grupy. Pierwsza grupa orzeczeń dotyczy zagadnień zdolności do służby, to jest zagadnień ustalania stanu zdrowia danej osoby na potrzeby zaliczenia jej do określonej kategorii zdolności do służby w celu przyjęcia do służby, jej dalszego pełnienia albo zwolnienia ze służby. Te orzeczenia komisji lekarskich mają byt w pełni autonomiczny - ostateczne orzeczenie komisji w tym przedmiocie jest wiążące dla organu właściwego w sprawach powołania określonej osoby do służby albo do zwolnienia ze służby, przy czym przyjęcie do służby lub zwolnienie ze służby następuje w trybie administracyjnym przez wydanie decyzji administracyjnej, podlegającej zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Druga grupa orzeczeń komisji lekarskich MSWiA to orzeczenia ustalające schorzenia funkcjonariusza i ich związek ze służbą do celów odszkodowawczych lub rentowych albo zaopatrzenia emerytalnego, przysługujących na podstawie ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (t. j.: Dz. U. z 2004 r. Nr 8, poz. 67 z późn. zm.). Orzeczenia komisji z tej grupy poddawane są autonomicznej kontroli przez sądy powszechne w ramach rozpoznawania odwołań od decyzji o świadczeniach odszkodowawczych, rentowych lub z zakresu zaopatrzenia emerytalnego. Reasumując, od ostatecznych orzeczeń komisji lekarskich MSWiA, w zakresie dotyczącym oceny stanu zdrowia konkretnej osoby na potrzeby ustalenia kategorii zdolności do służby, przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Natomiast od orzeczeń komisji lekarskich MSWiA, ale w zakresie dotyczącym oceny stanu zdrowia funkcjonariusza i ustalenia związku stwierdzonych schorzeń ze służbą do celów odszkodowawczych lub zaopatrzenia emerytalnego, w tym rentowych, skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje (por. postanowienie składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 listopada 2000 r. OSA 1/00, publ. ONSA 2001/2/47). W niniejszej sprawie Z. M. przedmiotem skargi uczynił całe orzeczenie Okręgowej Komisji Lekarskiej MSWiA w W. nr [...] z dnia [...] października 2008 r. W tej sytuacji, w części dotyczącej zagadnienia samego inwalidztwa oraz związku inwalidztwa ze służbą skargę należało odrzucić na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), bowiem w tym przedmiocie skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje. W zakresie natomiast zagadnienia zdolności do służby, skargę na wyżej wymienione orzeczenie należało odrzucić z powodu jej wniesienia po upływie przewidzianego prawem terminu. Stosownie bowiem do treści art. art. 53 § 1 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. W myśl zaś art. 58 § 1 pkt 2 ustawy, sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia. Zestawienie dat doręczenia Z. M. zaskarżonego orzeczenia oraz wniesienia przez niego skargi do Sądu jednoznacznie wskazuje, iż nastąpiło przekroczenie przewidzianego w art. 53 § 1 powołanej ustawy trzydziestodniowego terminu do jej wniesienia. W niniejszej sprawie ostatnim dniem terminu do wniesienia skargi na orzeczenie Okręgowej Komisji Lekarskiej MSWiA w W. nr [...] z dnia [...] października 2008 r. w części dotyczącej ustalenia zdolności do służby był bowiem, biorąc pod uwagę treść art. 83 § 2 ustawy, dzień 10 listopada 2008 r. Podkreślenia wymaga jednak, iż zaskarżone orzeczenie nie zawierało pouczenia o możliwości, sposobie i terminie jego częściowego zaskarżenia do sądu administracyjnego. Zgodnie z art. 112 Kodeksu postępowania administracyjnego, błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. Przepis ten należy również stosować w przypadku braku takiego pouczenia. Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, iż brak pouczenia o terminie i sposobie wniesienia skargi do sądu administracyjnego nie oznacza wprawdzie, iż ustawowy termin do jej wniesienia ulega automatycznemu przedłużeniu, jednak okoliczność ta może stanowić podstawę do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Wobec powyższego, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i 2 oraz § 3 w związku z art. 53 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w postanowieniu.