II SA/Wa 1018/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Walawski, Sędziowie WSA Ewa Pisula-Dąbrowska (spr.), WSA Iwona Dąbrowska, Protokolant Emilia Jaktorska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 maja 2009 r. sprawy ze skargi G. P. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku 1) oddala skargę 2) przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz pełnomocnika z urzędu adwokat D. K. kwotę zł 240 (dwieście czterdzieści zł) powiększoną o kwotę 52.80 (pięćdziesiąt dwa złote, osiemdziesiąt groszy) stanowiącą 22% podatku od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu . Decyzją z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie art. 138 kpa, utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] marca 2008 r., którą to decyzją odmówił przyznania G. P. świadczenia w drodze wyjątku. W uzasadnieniu decyzji Prezes ZUS wskazał, że przyznanie świadczenia na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 z późn. zm.), jest możliwe, jeżeli wnioskodawca spełnia następujące warunki: 1. jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym, 2. nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczeń wskutek szczególnych okoliczności, 3. nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek, 4. nie ma niezbędnych środków utrzymania. Prezes ZUS wyjaśnił również, że do przyznania świadczenia w drodze wyjątku wszystkie przesłanki, o jakich mowa w tym przepisie, powinny być spełnione łącznie. Brak spełnienia przez wnioskodawcę którejkolwiek z przesłanek wyklucza możliwość przyznania mu świadczenia w drodze wyjątku. W toku postępowania stwierdzono, iż G. P. orzeczeniem komisji lekarskiej ZUS z dnia [...] lutego 2008 r. nie została uznana za niezdolną do pracy. Nie spełniła więc jednej z czterech wymienionych przesłanek, tj. całkowitej niezdolności do pracy. Organ stwierdził, iż przesłanka ta nie opiera się na uznaniu administracyjnym, a oparta jest na ścisłej ocenie, co do samodzielnej egzystencji oraz niezdolności do pracy, przeprowadzonej przez lekarza orzecznika ZUS, bądź komisję lekarską ZUS. Dodatkowo organ podał, iż przy rozpatrywaniu uprawnień rentowych ocenie podlegała też sytuacja materialna G. P. Jednakże nie jest to jedyne kryterium oceny i nie stanowi wystarczającej przesłanki do przyznania tego świadczenia, nie jest to bowiem świadczenie socjalne, przyznawane wyłącznie według potrzeb, nawet gdy te potrzeby są uzasadnione. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie G. P. wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji. Podkreśliła, że bezspornym jest, iż nie jest osobą niezdolną do pracy. Zarzuciła jednak, że organ nie wziął pod uwagę faktu, że jest ona osobą zaliczoną do znacznego stopnia niepełnosprawności. Wskazała również, że w jej miejscowości nie ma zakładu pracy chronionej, aby mogła podjąć zatrudnienie, a dojazdy do miasta są niemożliwe ze względu na jej zły stan zdrowia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, powołując się na swoje wcześniejsze ustalenia faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji stanowi art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 z późn. zm.). Wprowadza on szczególną regulację prawną, pozwalającą na uzyskanie świadczenia przez osoby, które nie spełniają warunków do uzyskania renty w trybie ustawowym (zwykłym). Świadczenia z omawianego przepisu mają wyjątkowy charakter także dlatego, że są finansowane bezpośrednio z budżetu państwa, a nie z FUS. Ustawa nie gwarantuje ich wypłaty, pozostawiając ich przyznanie decyzji Prezesa ZUS, która to decyzja ma charakter uznaniowy. Decyzja ta, nie jest jednak dowolna, ograniczona jest czterema obligatoryjnymi przesłankami wymienionymi w art. 83 ust. 1 cyt. ustawy, a mianowicie, uprawniony jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym, nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania prawa do emerytury lub renty wskutek szczególnych okoliczności, nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek oraz nie ma niezbędnych środków utrzymania. Prawidłowo organ uznał w niniejszej sprawie, iż G. P. nie spełniła jednego z obligatoryjnych warunków określonych w art. 83 ust. 1 cytowanej ustawy do uzyskania świadczenia gdyż, jak wynika z akt postępowania administracyjnego, orzeczeniem komisji lekarskiej ZUS z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] nie została ona uznana za osobę całkowicie niezdolną do pracy. Należy skarżącej wyjaśnić, że zgodnie z art. 14 ust 3 cyt. ustawy, orzeczenie lekarza orzecznika, od którego nie wniesiono sprzeciwu lub co do którego nie zgłoszono zarzutu wadliwości, albo orzeczenie komisji lekarskiej, stanowi dla organu rentowego podstawę do wydania decyzji w sprawie świadczeń przewidzianych w ustawie, do których prawo jest uzależnione od stwierdzenia niezdolności do pracy oraz niezdolności do samodzielnej egzystencji. Z tego względu załączone przez skarżącą na etapie postępowania sądowadministracyjnego orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] grudnia 2008 r. również nie mogłoby wpłynąć na zmianę kwalifikacji stanu zdrowia skarżącej przez organ. Podnoszone przez skarżącą argumenty dotyczące braku zakładu pracy chronionej w jej miejscowości w żaden sposób nie wpływają na prawidłowość oceny jej sytuacji dokonanej przez organ. W ocenie Sądu, również trudna sytuacja materialna skarżącej nie stanowi samodzielnej, wystarczającej przesłanki do przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji. O kosztach na rzecz pełnomocnika skarżącej zasądzono na podstawie § 18 ust 1 pkt 1 c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 z późn. zm.).