II SA/Wa 1018/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Olga Żurawska – Matusiak Sędzia WSA – Ewa Marcinkowska Sędzia WSA – Stanisław Marek Pietras (spraw.) Protokolant – referent stażysta Marcin Borkowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 września 2012 r. sprawy ze skargi J. R. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania dyscyplinarnego – oddala skargę – Komendant Główny Straży Granicznej rozkazem personalnym z dnia [...] marca 1992 r. nr [...] orzekł wobec [...] J. R. karę dyscyplinarną wydalenia ze służby. Z przedmiotowym rozkazem skarżący został zapoznany w dniu [...] marca 1992 r. i wobec niewniesienia odwołania, rozkaz ów uprawomocnił się w dniu [...] kwietnia 1992 r. We wniosku z dnia [...] grudnia 2011 r. skarżący J. R. wniósł o wznowienie postępowania dyscyplinarnego i uchylenie kary dyscyplinarnej, orzeczonej w podanym już wyżej rozkazie personalnym. Komendant Główny Straży Granicznej postanowieniem z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...], działając na podstawie § 38 ust. 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego wobec funkcjonariuszy Straży Granicznej (Dz. U. Nr 118, poz. 1015 ze zm.), odmówił wznowienia postępowania dyscyplinarnego. W uzasadnieniu – powołując się na opisany powyżej stan faktyczny – podał, że stosownie do treści § 38 ust. 3 rozporządzenia, postępowania dyscyplinarnego nie wznawia się, jeżeli od uprawomocnienia orzeczenia minęło 10 lat, a taka sytuacja zaistniała w rozpoznawanej sprawie. W odwołaniu z dnia [...] lutego 2012 r. do Ministra Spraw Wewnętrznych, skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia w całości przez wznowienie postępowania, względnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji, zarzucając mu naruszenie § 38 ust. 3 cytowanego rozporządzenia w zw. z art. 136b ust. 6 ustawy z dnia 12 października 1990 roku o Straży Granicznej przez bezzasadną odmowę wznowienia postępowania dyscyplinarnego wobec upływu ponad dziesięcioletniego okresu od orzeczenia dyscyplinarnego w sytuacji, gdy przepis rangi ustawowej nie dawał delegacji do określenia takiego terminu, ograniczającego możliwość weryfikacji prawidłowości orzeczenia dyscyplinarnego oraz art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przez naruszenie zasady demokratycznego państwa prawnego i utrwalenie wadliwych oraz krzywdzących rozstrzygnięć organów władzy publicznej. W uzasadnieniu natomiast podał, że wznowienie postępowania nie może być ograniczone żadnym terminem, podobnie jak to ma miejsce w postępowaniu karnym. W tej sytuacji zatem, ograniczenie możliwości wznowienia postępowania dyscyplinarnego na korzyść nie może być uznane za zgodne z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Minister Spraw Wewnętrznych postanowieniem z dnia [...] marca 2012 r. nr [...], mając za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 k.p.a. w zw. z § 42 cytowanego już wyżej rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego wobec funkcjonariuszy Straży Granicznej, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie z dnia [...] lutego 2012 r. W uzasadnieniu – powołując się na argumentację w nim zawartą – podał, że w myśl § 38 ust. 1 rozporządzenia, postępowanie dyscyplinarne zakończone prawomocnym orzeczeniem wznawia się, jeżeli: 1) dowody, na podstawie których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności okazały się fałszywe, 2) zostały ujawnione istotne dla sprawy nowe fakty lub dowody, które nie były znane w toku postępowania dyscyplinarnego, 3) orzeczenie dyscyplinarne wydano z naruszeniem obowiązujących przepisów, jeżeli mogło to mieć wpływ na treść orzeczenia, 4) orzeczenie dyscyplinarne zostało wydane w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostały następnie uchylone lub zmienione. Natomiast postępowanie dyscyplinarne nie wznawia się, jeżeli od uprawomocnienia się orzeczenia minęło 10 lat i przepis regulujący tę kwestię ma charakter obligatoryjny, nie pozostawiając organowi żadnej możliwości wszczęcia postępowania po upływie wskazanego terminu. Skoro zatem orzeczenie o ukaraniu wobec skarżącego uprawomocniło się w roku 1992, to od tej chwili upłynęło już 20 lat. Z kolei, odnosząc się do zarzutów skarżącego, wskazano, że zgodnie z delegacją ustawową zawartą w art. 136b ust. 6 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej, zostało wydane rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego wobec funkcjonariuszy Straży Granicznej (Dz. U. Nr 118, poz. 1015, z późn. zm.), zaś przepis delegujący wyraźnie precyzuje, że minister właściwy do spraw wewnętrznych określi w drodze rozporządzenia m.in. okoliczności wznowienia postępowania dyscyplinarnego i takie też okoliczności zostały wymienione w § 38 ust. 3 rozporządzenia. Są nimi przesłanki, których wystąpienie otwiera możliwość prawną rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej wydaniem prawomocnego orzeczenia dyscyplinarnego, które można podzielić na pozytywne i negatywne, a wystąpienie przesłanek pozytywnych jest warunkiem koniecznym do wydania postanowienia o wznowieniu postępowania. Przesłanki negatywne natomiast ograniczają dopuszczalność wznowienia postępowania dyscyplinarnego, w którym zostało wydane prawomocne orzeczenie. Zatem upływ wskazanego w § 38 ust. 3 rozporządzenia dziesięcioletniego terminu od uprawomocnienia się orzeczenia dyscyplinarnego jest przesłanką negatywną, której wystąpienie uniemożliwia wznowienie postępowania dyscyplinarnego. Ponadto jako nietrafne oceniono zarzuty, odnoszące się do zastosowania w przedmiocie wznowienia postępowania dyscyplinarnego zasad przyjętych w Kodeksie postępowania karnego. Z tego mianowicie powodu, że kwestia wznowienia postępowania dyscyplinarnego została wyczerpująco uregulowana w Rozdziale 7 cytowanego rozporządzenia i w tej sytuacji nie znajduje uzasadnienia stosowanie w zakresie wznowienia postępowania dyscyplinarnego przepisów Kodeksu postępowania karnego. Ponadto organ nie jest uprawniony do oceny zgodności powyższej regulacji z przepisami Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący J. R. wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Ministrowi Spraw Wewnętrznych, zarzucając – podobnie, jak w zażaleniu – naruszenie § 38 ust. 3 cytowanego rozporządzenia w zw. z art. 136b ust. 6 ustawy z dnia 12 października 1990 roku o Straży Granicznej przez bezzasadne utrzymanie w mocy postanowienia odmawiającego wznowienia postępowania dyscyplinarnego w sytuacji, gdy przepis rangi ustawowej nie dawał Ministrowi delegacji do określenia terminu, ograniczającego możliwość weryfikacji prawidłowości orzeczenia dyscyplinarnego w drodze wznowienia postępowania oraz art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przez naruszenie zasady demokratycznego państwa prawnego i utrwalenie wadliwych oraz krzywdzących rozstrzygnięć organów władzy publicznej. Natomiast w uzasadnieniu podkreślił, że niesłuszne zwolnienie dyscyplinarne pozbawiło go pracy i w tej sytuacji winno się naprawić wszelkie błędy i krzywdy. W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych wniósł o zasądzenie kosztów postępowania, wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Skarga analizowana pod tym kątem podlega oddaleniu, bowiem zaskarżone postanowienie zostało wydane zgodnie z prawem. Stosownie do treści art. 136 b ust. 6 ustawy z dnia 12 października 1990 r. (tekst jedn. Dz. U. z 2011 r. Nr 116, poz. 675 ze zm.), minister właściwy do spraw wewnętrznych określi, w drodze rozporządzenia, tryb przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego, przesłanki wymierzania kar, ich wykonywanie, tryb odwoływania się od kar, a także właściwość przełożonych w sprawach dyscyplinarnych, uwzględniając zakres władzy dyscyplinarnej przełożonych, przypadki, w których postępowania dyscyplinarnego nie wszczyna się, czas trwania postępowania dyscyplinarnego, prawa obwinionego, podstawy zawieszania postępowania oraz okoliczności jego wznawiania, rodzaje wydanych orzeczeń, a także dokumenty wymagane w tych sprawach. W wykonaniu tej delegacji ustawowej Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wydał rozporządzenie z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego wobec funkcjonariuszy Straży Granicznej (Dz. U. Nr 118, poz. 1015 ze zm.) i w myśl § 39 ust. 1, wznowienie postępowania dyscyplinarnego następuje m.in. na wniosek ukaranego, a według § 39 ust. 3, w sprawach o wznowienie postępowania właściwy jest przełożony właściwy w sprawach dyscyplinarnych lub minister właściwy do spraw wewnętrznych, który wydał orzeczenie dyscyplinarne kończące postępowanie, zaś wznowienie bądź odmowa wznowienia postępowania następuje w drodze postanowienia. Z kolei, zgodnie z brzmieniem § 38 ust. 3, nie wznawia się postępowania dyscyplinarnego, jeżeli od uprawomocnienia się orzeczenia minęło 10 lat. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że skarżący J. R. rozkazem personalnym Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] marca 1992 r. nr [...] został ukarany karą dyscyplinarną wydalenia ze służby i po zapoznaniu go z powyższym rozkazem w dniu [...] marca 1992 r., wobec nie wniesienia środka odwoławczego, uprawomocnił się on w dniu [...] kwietnia 1992 r. Nie budzi również wątpliwości fakt, że wniosek o wznowienie owego postępowania dyscyplinarnego skarżący złożył w dniu [...] grudnia 2011 r., a więc po upływie 10 lat i w tej sytuacji – stosownie do treści cytowanego już wyżej przepisu § 38 ust. 3 w zw. z § 39 ust. 3 rozporządzenia – organ zgodnie z prawem odmówił wznowienia postępowania dyscyplinarnego. Odnosząc się natomiast do zarzutu, że delegacja zawarta w art. 136 b ust. 6 ustawy o Straży Granicznej nie dawała ministrowi upoważnienia do określenia terminu uprawniającego do wniesienia wniosku o wznowienie postępowanie dyscyplinarnego, stwierdzić należy, iż nie zasługuje on na uwzględnienie. Z tego mianowicie powodu, że w cytowanym już powyżej przepisie delegacyjnym zawarte w nim sformułowanie "okoliczności jego wznawiania" wskazuje – zdaniem Sądu – zarówno na m.in. przesłanki wznowieniowe, właściwość organów, sposób wszczęcia postępowania, jak i na termin do wznowienia postępowania. Reasumując, gdyby prawodawca chciał się ograniczyć do jednego z wyżej wymienionych elementów, np. jedynie do przesłanek wniowieniowych, to bez wątpienia wskazałby tylko na ów element, bowiem według wykładni leksykalnej sformułowanie "okoliczność" to "jeden ze składników sytuacji, fakt towarzyszący czemuś, szczegół do czegoś należący" (vide: Słownik języka polskiego, tom drugi, str. 504 – Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1979 r.). Z kolei w myśl art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, Rzeczypospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Powyższa zasada – poza przede wszystkim wyznaczeniem ustroju państwa i jego kierunków – służy zobligowaniu całego aparatu państwowego do działania zgodnego z prawem. Innymi słowy mówiąc, byt demokratycznego państwa opiera się na prawie, w którym najważniejszym jego źródłem jest Konstytucja. Stąd zobowiązanie do poszanowania praw i wolności jednostki na gruncie pluralizmu politycznego i systemu reprezentacji, form demokracji bezpośredniej i roli różnych form samorządu społecznego włącznie z samorządem terytorialnym. Trudno zatem w rozpoznawanej sprawy uznać, że stosując przepis rozporządzenia wydanego na właściwej – co już wyżej zasygnalizowano – ustawowej podstawie delegacyjnej, dopuszczono się naruszenia wspomnianego już wyżej przepisu art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 151 w zw. z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), należało orzec, jak w sentencji wyroku.