II SA/Wa 1018/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube (spr.), Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Asesor WSA Arkadiusz Koziarski, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi S. O. na decyzję PKP [...] S. A. z siedzibą w [...] z dnia [...] kwietnia 2024 r. [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od PKP [...] S. A. z siedzibą w [...] na rzecz skarżącego S. O. kwotę 680 złotych (sześćset osiemdziesiąt) tytułem zwrotu kosztów postępowania. PKP [...] S.A. z siedzibą w [...] (dalej także: "PKP[...]" lub "Spółka") z siedzibą w Warszawie decyzją z dnia [...] kwietnia 2024 r. nr [...] na podstawie art. 16 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 2 oraz art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 902, dalej: "u.d.i.p."), w zw. z art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm. dalej: "k.p.a."), w zw. z art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 1233, dalej: "u.z.n.k."), odmówiło S. O. (dalej: "wnioskodawca", "skarżący") udostępnienia informacji publicznej z punktu pierwszego jego wniosku z dnia [...] marca 2024 r. w zakresie przychodu z tytułu umowy zawartej z Fundacją [...] na emisję materiałów wyborczych lub referendalnych. Zdaniem Spółki, prawo dostępu do informacji publicznej doznaje w niniejszej sprawie ograniczeń na podstawie art. 5 ust. 2 u.d.i.p. Przesłanką wyłączającą obowiązek ujawnienia żądanej informacji jest tajemnica przedsiębiorcy. Wnioskowana informacja dotycząca przychodu z tytułu umowy zawartej z Fundacją [...] to szczególnie chronione informacje handlowe, które w jednoznaczny sposób posiadają wartość gospodarczą i ich ujawnienie przez PKP[...] wraz z wynikającymi z nich szczegółami dotyczącymi wartości wyceny świadczeń może negatywnie wpłynąć na pozycję Spółki na rynku w przypadku negocjacji handlowych przyszłych umów z kontrahentami. Ponadto, informacje w zakresie przychodu z tytułu zawartej umowy z Fundacją [...] odnoszą się do informacji handlowych zawierających szczegółowe dane organizacyjne i biznesowe również z Fundacją [...], co w sposób oczywisty uzasadnia poddanie tych informacji szczególnej ochronie. Dane te stanowią bowiem informacje, które w jednoznaczny sposób stanowią wartość gospodarczą i ich ujawnienie przez PKP[...], może negatywnie wpłynąć na pozycję Spółki oraz Fundacji [...]. Potencjalne wykorzystanie takich danych przez podmioty konkurencyjne mogłoby bowiem zagrozić ich interesom z tego względu, że przedsiębiorcy nie mieliby możliwości uzyskania tożsamych informacji od podmiotów prowadzących konkurencyjną działalność. Jednocześnie podkreślono, że ujawnienie informacji objętych tajemnicą przedsiębiorstwa mogłoby skutkować także roszczeniami wobec Spółki. A pamiętać należy, że przedsiębiorstwo prowadzone przez PKP[...] w formie spółki prawa handlowego jest samodzielną, samorządną i samofinansującą się jednostką organizacyjną prowadzącą komercyjną działalność gospodarczą nastawioną na zysk. Ponadto, na etapie postępowania prowadzonego wskutek złożonego wniosku, PKP[...] zwróciło się do Fundacji [...] z prośbą o przedstawienie stanowiska co do możliwości udostępnienia żądanej informacji. W odpowiedzi na powyższe, Fundacja [...] oświadczyła o braku zgody na ujawnienie ww. informacji, która stanowi tajemnicę przedsiębiorstwa zgodnie z art. 11 ust. 2 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji jako informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne przedsiębiorstwa lub inne informacje - posiadające wartość gospodarczą. Spółka zobligowana obowiązkiem zachowania tajemnicy przedsiębiorstwa realizuje obowiązki związane z właściwym traktowaniem informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa poprzez stosowanie instrumentów ochrony polegających w szczególności na: zawieraniu z pracownikami umów o zakazie konkurencji oraz umów o zachowaniu poufności, ograniczeniu dostępu do komputerów przenośnych, ograniczeniu dostępu do przestrzeni sieciowej, w której zapisane są informacje dotyczące funkcjonowania Spółki, wprowadzeniu polityki bezpieczeństwa poprzez ograniczenie dostępu pracowników do informacji znajdujących się na dyskach komputerów, tj. blokowanie używania pamięci zewnętrznej USB, CD, DVD oraz blokowanie wysyłania poczty e-mail na zewnątrz, logowania się na prywatne konta e-mail, itp. Powyższe działania mają na celu ochronę interesów gospodarczych Spółki oraz Fundacji [...], bowiem ujawnienie informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa mogłoby negatywnie wpłynąć na rynkową pozycję PKP[...], w tym pozycję negocjacyjną wobec kontrahentów oraz możliwości nawiązywania nowych relacji handlowych z innymi przedsiębiorcami. Dane, których udostępnienia domaga się wnioskodawca, wypełniają przesłanki warunkujące zakwalifikowanie ich jako tajemnicę przedsiębiorstwa Fundacja [...] oraz Spółki. Ww. informacja jest poufna i nieujawniona do wiadomości publicznej, ponadto posiada wartość gospodarczą dla PKP[...], a także został spełniony również trzeci warunek zakwalifikowania informacji jako tajemnicy przedsiębiorstwa, tj. przez Fundację [...] i Spółkę podjęte zostały liczne działania celem zachowania poufności tych informacji. Pismem z dnia 6 czerwca 2024 r. S. O., działający przez profesjonalnego pełnomocnika - radcę prawnego, skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję PKP [...] S.A. z siedzibą w [...] z dnia [...] kwietnia 2024 r. nr [...] odmawiającą udzielenia informacji publicznej. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: 1. przepisów prawa materialnego - art. 5 ust. 2 u.d.i.p. w zw. z art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji przez błędną wykładnię i przyjęcie, że żądane przez niego informacje publiczne nie mogą zostać udostępnione, ponieważ zostały objęte tajemnicą przedsiębiorcy, podczas gdy w decyzji nie zostało wykazane spełnienie obu warunków dopuszczalności powoływania się na tajemnicę przedsiębiorcy (element materialny i formalny), co doprowadziło do wydania decyzji odmownej, o której mowa w art. 16 ust. 1 u.d.i.p., podczas gdy organ nie wykazał w żaden sposób, jakiego rodzaju wartość gospodarczą posiadają informacje publiczne, udostępnienia których odmówił; 2. przepisów prawa procesowego w sposób istotny - art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 5 ust. 2 i art. 16 ust. 2 u.d.i.p. poprzez nienależyte uzasadnienie rozstrzygnięcia w zakresie objęcia danych tajemnicą przedsiębiorcy. Biorąc pod uwagę powyższe, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego z uwzględnieniem opłaty skarbowej w wysokości 17 zł. oraz skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym. Skarżący, argumentując stwierdził, że informacja dotycząca przychodów, o ujawnienie których wnioskował, wbrew twierdzeniom organu, nie może mieć tego rodzaju wartości gospodarczej, która negatywnie wpłynęłaby na pozycję Spółki oraz Fundacji [...], gdyż trudno sobie wyobrazić, aby przychody z tego tytułu przewyższały lub choćby dorównywały przychodom z tytułu jej głównej działalności. Spółka na swojej stronie udostępnia cennik, w którym wprost wskazuje na stawki udostępniania reklam w swoich pojazdach, np. na ekranach LCD ([...], dostęp: 6.06.2024 r.). Podał, że z podobnym wnioskiem o dostęp do informacji publicznej wystąpił do konkurencyjnej Spółki Koleje [...], która to Spółka ujawniła wartość zawieranych umów w identycznej procedurze. Wskazał, że nie pojawił się w przestrzeni publicznej choćby jeden głos wskazujący na straty Kolei [...] względem konkurencji z tego tytułu. Zdaniem skarżącego, nie wykazując, że przesłanka materialna tajemnicy przedsiębiorcy (art. 5 ust. 2 u.d.i.p.) została w niniejszej sprawie spełniona, organ dopuścił się naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 16 ust. 2 u.d.i.p. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stwierdził, że uzasadnienie decyzji, choć obszerne, nie wyczerpuje zasad jego sporządzania określonych w art. 107 § 3 k.p.a., w szczególności jeśli chodzi o uzasadnienie prawne, w którym znaleźć powinno się wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Jednocześnie jednak, z uwagi na specyfikę decyzji odmownych z zakresu dostępu do informacji publicznej, w decyzji powinno znaleźć wskazanie konkretnej podstawy i zakres "utajnienia" danej informacji, konieczne ze względu na specyficzny charakter objęcia ochroną tajemnicy przedsiębiorcy. Brak jest w uzasadnieniu wskazania, z czego organ wywodzi daną przesłankę odmowy i w czym znajduje ona uzasadnienie - w jaki sposób informacje objęte tajemnicą miałyby mieć szczególną wartość. Przekonującego stanowiska organu w tym względzie nie stanowi ogólna argumentacja, że udostępnienie tej informacji mogłoby negatywnie wpłynąć na rynkową pozycję PKP[...], w tym pozycję negocjacyjną wobec kontrahentów oraz możliwości nawiązywania nowych relacji handlowych z innymi przedsiębiorcami. Oczywiście, niezwykle interesującą jest wykładnia pojęcia tajemnicy przedsiębiorcy, której dokonał organ, niemniej jednak dla niego ważniejsze są motywy rozstrzygnięcia, a w tej decyzji zdecydowanie nie spełniają one swojej podstawowej funkcji - przekonywania (jak wynika to z art. 11 k.p.a.), co wywołało konieczność wniesienia skargi. Powołując się na tajemnicę przedsiębiorstwa i odmawiając udostępnienia informacji publicznej Spółka winna wziąć pod uwagę również wpływ na dobro, które jest przeciwstawne, tj. przeciwkorupcyjny charakter informacji publicznej. Powołanie się na tajemnicę w tym kontekście czyni bezskutecznym ocenę przez opinię społeczną zasadności gospodarowania majątkiem publicznym zarówno przez Spółkę, jak i przez drugą stronę umowy - Fundację [...], której głównym składnikiem majątkowym są środki publiczne. Skarżący ponadto zwrócił uwagę, że w jego ocenie ujawnienie komercyjnych warunków, na jakich Spółka zawarła umowę z Fundacją [...] leży w jej interesie w takim sensie, że pozytywnie wpłynie na jej wizerunek w oczach opinii publicznej i zwiększy do niej zaufanie społeczne. W odpowiedzi na skargę, PKP[...] wniosło o jej oddalenie w całości jako niezasadnej oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. PKP[...] wyjaśniło, że nie mogło udostępnić skarżącemu wszystkich wnioskowanych informacji z uwagi na potrzebę ochrony informacji posiadających wartość gospodarczą. Zdaniem Spółki, na gruncie niniejszej sprawy - w odwołaniu do fragmentu art. 11 ust. 2 u.z.n.k. - mamy do czynienia z inną informacją posiadającą wartość gospodarczą. Informacja ta ze swojej istoty dotyczy bowiem kwestii, których ujawnienie mogłoby negatywnie wpłynąć na sytuację przedsiębiorcy. Możliwość zamieszczenia informacji o swojej działalności w pociągach, którymi podróżują osoby z całej Polski, a także cudzoziemcy, jest atrakcyjną formą marketingu, chętnie wybieraną przez firmy i inne organizacje. W szczególności, że oferta reklamowa PKP[...] jest szeroka i obejmuje nie tylko wyświetlanie reklam na ekranach LCD, ale również możliwość rozwieszania plakatów, naklejania naklejek na lustrach i stolikach, a nawet możliwość umieszczenia reklamy w sieci wifi pociągu. To, że działalność reklamowa nie stanowi dominującej działalności PKP[...] nie świadczy o tym, że dane dotyczące tej działalności nie zasługują na ochronę. PKP[...] jest podmiotem profesjonalnym, a co za tym idzie zachowuje profesjonalną staranność w relacjach ze wszystkimi swoimi kontrahentami, nie dzieląc ich na lepszych (zasługujących na ochronę) i gorszych (niezasługujących na ochronę). Prowadzenie działalności gospodarczej nastawionej na zysk wiąże się nieodłącznie z potrzebą działania w sposób budzący zaufanie wszystkich swoich kontrahentów i klientów. Jednocześnie PKP[...] chroni własne informacje poufne, które posiadają wartość gospodarczą dla Spółki. Z uwagi na zarobkowy charakter prowadzonej działalności, PKP[...] jest w posiadaniu informacji, które ze względu na swoją treść wymagają szczególnej ochrony zarówno dla dobra samej PKP[...] jak i dla dobra jej kontrahentów. Tajemnica przedsiębiorstwa obejmuje swoim zakresem informacje organizacyjne danego podmiotu, które w działalności rynkowej przekładają się na efektywność, skuteczność i konkurencyjność tego podmiotu. Taką informację na gruncie niniejszej sprawy stanowią dane dotyczące przychodu uzyskanego z tytułu umów zawartych przez Spółkę. Ochrony wynikającej z tajemnicy przedsiębiorstwa szczególnie wymaga przedsiębiorca działający w warunkach rynkowych, charakteryzujących się wysoką konkurencyjnością. Na gruncie niniejszej sprawy, w przypadku ujawnienia wartości umów zawartych przez PKP[...], dane te z łatwością mogłyby zostać wykorzystane przez innych kontrahentów (lub potencjalnych kontrahentów - np. zleceniodawców usług marketingowych) Spółki w celu uzyskania korzystniejszych dla nich cen w negocjacjach. To w konsekwencji doprowadziłoby do osłabienia negocjacyjnej pozycji PKP[...] na rynku tychże usług marketingowych. Ceny za usługi Spółki mogłyby już tylko spadać, w zasadzie nigdy nie można byłoby mówić o możliwości negocjacji ceny "w górę", powyżej pułapu ujawnionego publicznie. Spółka w związku z tym wyraziła przekonanie, że tak wyrażająca się wartość gospodarcza informacji zasługuje na ochronę. Podkreślono, że wspólnie wypracowane przez strony umowy zasady współpracy, w tym warunki handlowe i finansowe, stanowią dla nich istotną wartość gospodarczą. Informacje, które świadczą o prowadzonej przez PKP[...] polityce finansowej, w tym obrazujące jej zobowiązania wobec kontrahentów, stanowią zatem tajemnicę tego przedsiębiorcy. Zagrożenia dla Spółki, które mogą wyniknąć z ujawnienia szczegółów umowy zawartej z Fundacją [...] to nie tylko osłabienie pozycji PKP[...] w relacjach z kontrahentami, ale także - szersze i znacznie groźniejsze - osłabienie pozycji PKP[...] w ogóle jako podmiotu oferującego usługi marketingowe. Z jednej strony, klienci Spółki chcący umieścić reklamę w pociągach, znając kwoty wcześniej zawartych umów, nie będą chętni na przystanie na wyższe ceny. Pozycja negocjacyjna Spółki ulegnie w ten sposób znacznemu osłabieniu. Z drugiej strony, podmioty prowadzące działalność konkurencyjną wobec działalności Spółki, znając cenę usług świadczonych przez Spółkę, będą w stanie ofertować ceny znacząco niższe, szkodząc tym samym działalności PKP[...]. W przypadku ujawnienia informacji uznanych przez strony umowy za poufne, PKP[...] naraża się również na odpowiedzialność odszkodowawczą wobec swoich kontrahentów. Zachowanie poufności i ochrona tych informacji leży zatem w najlepszym interesie Spółki. Zaakcentowano, że informacje, o które toczy się sprawa, nie są publicznie znane, a PKP[...] podejmuje działania na rzecz zachowania ich w poufności. PKP[...] ograniczyło dostęp do tych danych tylko dla osób, którzy ze względu na zajmowane stanowisko w Spółce i wykonywaną pracę muszą mieć do nich dostęp, bowiem jest to niezbędne do wykonywania ich obowiązków służbowych (zasada need to know). Natomiast w kręgu osób zwykle zajmujących się tego typu informacjami - np. wśród handlowców i marketingowców pracujących dla podmiotów prowadzących działalność konkurencyjną do PKP[...] - te informacje są nieznane. Nie są to również informacje łatwo dla tych osób dostępne. Wynika to właśnie z ochrony podejmowanej przez PKP[...]. Odnosząc się do argumentacji skargi, jakoby informacja o wartości umowy traciła przymiot tajemnicy przedsiębiorcy, skoro na stronie internetowej, PKP[...] udostępnia cennik ze stawkami za zamieszczanie reklam w pociągach wskazano, że zamieszczone na stronie stawki mają charakter jedynie informacyjny i nie stanowią oferty handlowej w rozumieniu art. 66 § 1 Kodeksu cywilnego. Cennik podaje zatem jedynie orientacyjne ceny, które nie stanowią danych z realnych transakcji i mogą ulec zmianie w zależności od wielu czynników (przykładowo: od okresu, w którym ma zostać zorganizowana kampania reklamowa). Informacje na stronie internetowej należy uznać jedynie za zaproszenie do rozpoczęcia negocjacji, a informacja o charakterze jaki pełni cennik jest wyraźnie zamieszczona pod cennikiem. rzedstawione stawki mają charakter informacyjny i nie stanowią oferty handlowej w rozumieniu art. 66 § 1 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z wymogami wewnętrznymi PKP[...], konieczne jest zawarcie odrębnej, pisemnej umowy przed rozpoczęciem współpracy, określającej wszystkie zasady świadczenia przez PKP[...] usług reklamowych. W konsekwencji, nie można postawić znaku równości między wartościami orientacyjnymi podanymi na stronie internetowej Spółki, a cenami rzeczywistymi, jakie ostatecznie zostały wynegocjowane między stronami transakcji. Dopiero te ostatnie - będące uzewnętrznieniem wspólnych ustaleń stron i poprzedzone negocjacjami - mają przymiot tajemnicy przedsiębiorstwa (tym samym: przedsiębiorcy) i zasługują z tego względu na ochronę. W PKP[...] obowiązuje specjalny dokument pt.: Procedura postępowania z informacjami stanowiącymi tajemnicę przedsiębiorstwa w PKP[...] o numerze [...], obowiązujący od dnia [...] lutego 2024 r. Dokument został przyjęty uchwałą Zarządu PKP[...]. W procedurze wyszczególnione są niezbędne zasady i działania stosowane w Spółce w celu zachowania poufności informacji oraz jednolite zasady bezpiecznego postępowania z tymi informacjami. Adresowana jest do wszystkich osób mających dostęp do tajemnicy przedsiębiorstwa PKP[...]. Jednym z załączników do Procedury jest "Ramowy wykaz rodzajów informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa PKP[...]. W wykazie - oznaczone jako tajemnica przedsiębiorstwa - znalazły się informacje dotyczące podpisanych umów z kontrahentami, kalkulacji cen, marży i dane dotyczące porozumień cenowych. Tym samym Spółka uzewnętrzniła wolę zachowania tych informacji w tajemnicy, podejmując szczególne środki ochrony wobec nich. PKP[...] dokłada wszelkich starań aby zapewnić bezpieczeństwo chronionych informacji. Spółka zawiera umowy o zachowaniu poufności z każdym swoim pracownikiem oraz z każdą osobą, która ze względu na rolę pełnioną w przedsiębiorstwie ma dostęp do takich informacji. W PKP[...] pracownicy mają ograniczony dostęp do komputerów przenośnych, a Spółka wprowadziła także ograniczenia w dostępie do przestrzeni sieciowej. Spółka wprowadziła politykę bezpieczeństwa i ograniczyła dostęp pracowników do informacji znajdujących się na dyskach komputerów, m.in. poprzez blokowanie używania pamięci zewnętrznej USB, CD, DVD oraz blokowanie wysyłania poczty e-mail na zewnątrz a także poprzez brak możliwości logowania się na prywatne konta e-mail. PKP[...] dba o zachowanie szczególnych środków ostrożności także w stosunkach zewnętrznych. Zarówno proces negocjacji umów, jak i sama treść ustalonych warunków współpracy z kontrahentami obwarowane są klauzulami o zachowaniu poufności. PKP[...] jest spółką prawa handlowego prowadzącą działalność gospodarczą. Jednocześnie Spółka w zakresie prowadzonej działalności jest podmiotem profesjonalnym, od którego wymaga się zachowania szczególnych środków ostrożności. Spółka ponosi również nieograniczone ryzyko gospodarcze związane z prowadzoną działalnością i może ponosić odpowiedzialność odszkodowawczą w momencie, gdy ujawniane przez nią informacje spowodują kontrahentom szkodę. PKP[...] zwróciło się do swojego kontrahenta - Fundacji [...], z pytaniem o możliwość ujawnienia wnioskowanych informacji. Fundacja nie wyraziła zgody na ujawnienie. Fundacja [...] jest podmiotem prowadzącym działalność w ramach swoich statutowych celów - podmiotem nienależącym do sektora publicznego i co za tym idzie - nie zobowiązanym do ujawniania informacji o swojej działalności. Również z tego powodu informacja o cenie, o którą toczy się sprawa, nie ma charakteru informacji publicznej. Z uwagi na zastrzeżone klauzule poufności PKP[...] może być odpowiedzialna wobec swoich kontrahentów za naruszenie takiej klauzuli. PKP[...] uzewnętrzniło wolę zachowania informacji o wartości umów w tajemnicy także w relacjach dwustronnych. Naruszenie tych postanowień może uprawniać kontrahentów Spółki do domagania się odszkodowania od PKP[...]. W konsekwencji żądane przez skarżącego informacje nie mogą być ujawniane zarówno ze względu na dobro Fundacji jak i ze względu na tajemnicę przedsiębiorcy PKP[...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa skutkującym koniecznością jej uchylenia stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2020 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 z późn. zm.), dalej: "p.p.s.a.". Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do treści art. 119 pkt 2 i art. 120 p.p.s.a. Poza sporem w przedmiotowej sprawie pozostaje kwestia tego, że PKP[...] należy do kręgu podmiotów zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej, a żądane dane o przychodzie osiągniętym przez nią z tytułu umowy zawartej z Fundacją [...] na emisję materiałów wyborczych lub referendalnych stanowią informację publiczną. Dla porządku należy jedynie przypomnieć, że obowiązane do udostępniania informacji publicznej są nie tylko władze publiczne, ale również podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów (art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p.). PKP[...] jest spółką prawa handlowego, której 100% akcji należy do Skarbu Państwa. Jednocześnie należy wskazać, że właścicielem spółki PKP[...], jej jedynym akcjonariuszem jest PKP S.A. z siedzibą w [...], której jedynym akcjonariuszem jest Skarb Państwa, a więc bez wątpienia stanowi podmiot mieszczący się w zakresie art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p., a co za tym idzie, jest podmiotem obowiązanym do udostępnienia informacji publicznej. Niesporne jest również, co wskazywano powyżej, że żądana informacja stanowi informację o sprawach publicznych (art. 1 ust. 2 u.d.i.p.). Stosownie bowiem do art. 1 ust. 1 u.d.i.p. każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w ustawie. Przepis art. 6 ust. 1 u.d.i.p. precyzuje pojęcie informacji publicznej, formułując przykładowy katalog danych mających walor informacji publicznej. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się szerokie rozumienie pojęcia informacji publicznej, co podyktowane jest transparentnością życia publicznego i zwiększaniem świadomości prawnej społeczeństwa. Definiuje się ją jako każdą wiadomość wytworzoną przez władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne, a także inne podmioty, które realizują zadania publiczne bądź gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa w zakresie swoich kompetencji. Taki charakter ma również wiadomość niewytworzona przez podmioty publiczne, lecz odnosząca się do tych podmiotów (vide wyrok NSA z 11 lipca 2006 r., sygn. akt I OSK 1060/05). Żądanie udostępnienia informacji o przychodzie PKP[...] z tytułu umowy zawartej z Fundacją [...] dotyczącej kampanii referendalnej i wyborczej, niewątpliwie mieści się w zakresie przedmiotowym u.d.i.p. Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do oceny tego, czy prawidłowo PKP[...] powołała się na ograniczenie prawa dostępu do informacji publicznej ze względu na ochronę tajemnicy przedsiębiorcy (art. 5 ust. 2 u.d.i.p.). Fundament sporu leży zatem w prawidłowym rozstrzygnięciu w uwarunkowaniach konkretnej sprawy, kolizji zachodzącej między dwiema wartościami: transparentnością życia publicznego i koniecznością ochrony informacji, których ujawnienie mogłoby mieć negatywne konsekwencje dla dysponenta tych informacji, będącego przedsiębiorcą. Jest to zatem kolizja między konstytucyjnym prawem do informacji publicznej (art. 61 Konstytucji RP) i koniecznością ochrony innych, nie mniej cennych wartości konstytucyjnych, w tym przypadku wywodzonych z wolności działalności gospodarczej (art. 22 Konstytucji RP; w doktrynie wskazuje się, że tajemnica przedsiębiorstwa może być traktowana jako prawo podmiotowe o treści majątkowej – zob. A. Michalak [w:] Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Komentarz, wyd. II, red. M. Sieradzka, M. Zdyb, Warszawa 2016, wer. el. SIP LEX, art. 11; pkt 18-19). Sam ustrojodawca w art. 61 ust. 3 Konstytucji zastrzegł, że ograniczenie prawa dostępu do informacji publicznej może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa. Regulacja konstytucyjna znalazła odzwierciedlenie w treści art. 5 ust. 2 u.d.i.p. Ustawa o dostępie do informacji publicznej nie definiuje pojęcia tajemnicy przedsiębiorcy. Zgodnie z powszechnie akceptowanym poglądem, poszukując znaczenia tego pojęcia należy odwołać się do art. 11 ust. 2 u.z.n.k. W świetle tego przepisu, przez tajemnicę przedsiębiorstwa rozumie się informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne przedsiębiorstwa lub inne informacje posiadające wartość gospodarczą, które jako całość lub w szczególnym zestawieniu i zbiorze ich elementów nie są powszechnie znane osobom zwykle zajmującym się tym rodzajem informacji albo nie są łatwo dostępne dla takich osób, o ile uprawniony do korzystania z informacji lub rozporządzania nimi podjął, przy zachowaniu należytej staranności, działania w celu utrzymania ich w poufności. W świetle przywołanego przepisu art. 11 ust. 2 u.z.n.k., ochrona danych jako tajemnicy przedsiębiorstwa wymaga spełnienia dwóch przesłanek: formalnej i materialnej. Aspekt formalny sprowadza się do podjęcia przez przedsiębiorcę stosownych działań w celu utrzymania informacji w poufności. Tajemnica przedsiębiorstwa nie obejmuje takich danych, które są powszechnie znane osobom zwykle zajmującym się tym rodzajem informacji albo są dla nich łatwo dostępne. Aspekt materialny wymaga dokonania oceny spornych informacji pod kątem tego, czy są to takie informacje (techniczne, technologiczne, organizacyjne lub inne), które mają wartość gospodarczą. W aspekcie formalnym PKP[...] dowodziła, że informacje żądane przez wnioskodawcę zostały objęte tajemnicą na podstawie specjalnego dokumentu pt.: Procedura postępowania z informacjami stanowiącymi tajemnicę przedsiębiorstwa w PKP[...] o numerze [...], obowiązującego od dnia [...] lutego 2024 r. Powołano się przy tym na fakt, że w Ramowym wykazie rodzajów informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa PKP[...], będącym załącznikiem do tego dokumentu, oznaczono jako tajemnicę przedsiębiorstwa - informacje dotyczące podpisanych umów z kontrahentami, kalkulacji cen, marży i dane dotyczące porozumień cenowych. Odnosząc się do powyższego, należy podkreślić, że sam fakt przyjęcia wskazanego powyżej dokumentu nie przesądza o tym, że informacja o przychodach może być objęta tajemnicą przedsiębiorcy, jakim jest spółka Skarbu Państwa. Oczywiście z samego faktu wykonywania przez PKP[...] części zadań publicznych za pomocą powołanej spółki prawa handlowego nie wynika, aby wszystkie dane będące w jej dyspozycji musiały być udostępniane publicznie, jednakże spółki Skarbu Państwa są obowiązane do szerszego udostępniania informacji publicznej niż "zwykłe" spółki prawa handlowego. Wniosek ten wynika w szczególności z art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. a-h u.d.i.p. Zgodnie z tym przepisem udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o majątku publicznym, w tym o: a) majątku Skarbu Państwa i państwowych osób prawnych; b) innych prawach majątkowych przysługujących państwu i jego długach; c) majątku jednostek samorządu terytorialnego oraz samorządów zawodowych i gospodarczych oraz majątku osób prawnych samorządu terytorialnego, a także kas chorych; d) majątku podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 5, pochodzącym z zadysponowania majątkiem, o którym mowa w lit. a-c, oraz pożytkach z tego majątku i jego obciążeniach; e) dochodach i stratach spółek handlowych, w których podmioty, o których mowa w lit. a-c, mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów Kodeksu spółek handlowych, oraz dysponowaniu tymi dochodami i sposobie pokrywania strat; f) długu publicznym; g) pomocy publicznej; h) ciężarach publicznych. Mając na względzie, że ustawodawca w art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. e u.d.i.p. wprost wskazuje na konieczność udostępniania informacji o majątku publicznym, w tym o dochodach i stratach spółek handlowych, w których Skarb Państwa ma pozycję dominującą w rozumieniu k.s.h., ograniczenie prawa do uzyskania informacji o przychodach PKP[...] na podstawie dokumentu wewnętrznego nie wydaje się dopuszczalne. W świetle powyższego, organ zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej w uzasadnieniu decyzji o odmowie udostępnienia tych informacji powinien wyjaśnić, dlaczego konkretne informacje posiadają dla danego podmiotu określoną wartość gospodarczą (w aspekcie materialnym) i w czym się ona wyraża. W okolicznościach sprawy, Sąd uznał, że PKP[...] nie wykazała w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w sposób należyty, że odmowa udostępnienia wnioskowanej informacji podlega ograniczeniu na podstawie art. 5 ust. 2 u.d.i.p. w zw. z art. 11 ust. 2 u.z.n.k. Zdaniem Sądu, przyjąć należy, że wartość gospodarczą posiadają dla przedsiębiorcy wszelkie informacje, jakie dotyczą szeroko rozumianego gospodarowania jej mieniem, w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Istotne przy tym jest to, że ww. informacje winny być na tyle szczegółowe, aby istniał bezpośredni związek pomiędzy nimi, a prowadzoną działalnością gospodarczą. Innymi słowy, ważne jest, aby określone dane w sposób obiektywny obrazowały szczegóły prowadzonej działalności gospodarczej i przekładały się na istnienie interesu przedsiębiorcy w ich utajnieniu, czyli wartość gospodarcza musi mieć charakter obiektywny i odnosić się do danego przedsiębiorcy. Tymczasem PKP[...] w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie wykazała, że żądane informacje pozostają w bezpośrednim związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Podmiot zobowiązany ograniczył się do ogólnych stwierdzeń, że wnioskowana informacja dotycząca przychodu z tytułu zawartej umowy z Fundacją [...], to szczególnie chronione informacje handlowe, które w jednoznaczny sposób posiadają wartość gospodarczą i ich ujawnienie przez PKP[...] wraz z wynikającymi z nich szczegółami dotyczącymi wartości wyceny świadczeń może negatywnie wpłynąć na pozycję Spółki na rynku w przypadku negocjacji handlowych przyszłych umów z kontrahentami. Informacje żądane przez wnioskodawcę mają niewątpliwie pewną wartość gospodarczą, jednakże w świetle przedstawionych wyjaśnień, wątpliwości budzi przyjęcie, że ich udostępnienie naraża Spółkę na szkodę oraz odpowiedzialność odszkodowawczą. Samo wskazywanie bowiem na potencjalne zagrożenia jakie może wywołać wykorzystanie wnioskowanych danych o przychodzie przez podmioty konkurencyjne bez uwzględnienia szerszego aspektu funkcjonowania Spółki oraz przedmiotu żądanych danych nie świadczy o gospodarczo ważnym dla Spółki charakterze żądanych informacji. Nie jest przekonujące i wystarczające dla zastosowania art. 5 ust. 2 u.d.i.p. wobec informacji o przychodzie z tytułu umowy zawartej z Fundacją [...] twierdzenie, że są to szczególnie chronione informacje handlowe zawierające szczegółowe dane organizacyjne i biznesowe również z Fundacją [...], które stanowią wartość gospodarczą i ich ujawnienie przez PKP[...], może negatywnie wpłynąć na pozycję Spółki oraz Fundacji [...]. Bez znaczenia w tym względzie pozostaje brak zgody Fundacji [...] na ujawnienie przychodu z umowy zawartej z PKP[...] z powołaniem się na tajemnicę przedsiębiorstwa. Należy bowiem zwrócić uwagę, że Fundacja [...] została utworzona przez Polskie Koleje Państwowe S.A. z siedzibą w [...], tj. spółkę akcyjną, w której jedynym akcjonariuszem posiadającym 100% akcji jest Skarb Państwa (vide § 1 Statutu Fundacji, który dostępny jest na stronie internetowej Fundacji pod adresem: [...]). Celem Fundacji jest m.in.: poprawa bezpieczeństwa na obszarze kolejowym, wspieranie rozwoju transportu kolejowego, krzewienie kultury i sztuki, ochrona dóbr kultury i dziedzictwa narodowego, pomoc społeczna, ochrona i promocja zdrowia oraz działalność na rzecz osób niepełnosprawnych, działalność wspomagająca rozwój gospodarczy i rozwój techniki, porządek i bezpieczeństwo publiczne, promocja Rzeczypospolitej Polskiej za granicą, działalność na rzecz integracji europejskiej oraz rozwijanie kontaktów i współpracy między społeczeństwami (vide: § 6 Statutu). Powyższe cele Fundacja realizuje w sposób opisany w § 7 Statutu Fundacji, m.in. poprzez współpracę z władzami samorządowymi, rządowymi i organizacjami pozarządowymi w zakresie określonym w § 6 (pkt 13), jak również poprzez realizację zadań publicznych powierzonych przez organy administracji publicznej, w szczególności poprzez uczestnictwo w otwartych konkursach ofert i przyjmowanie zleceń realizacji zadania publicznego, a także składanie wniosków o realizację zadania publicznego z własnej inicjatywy oraz pośredniczenie w składaniu przez mieszkańców w ramach inicjatywy lokalnej wniosków o realizację zadania publicznego do jednostki samorządu terytorialnego - na podstawie ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (pkt 15). W świetle powyższego Spółce nie udało się w uzasadnieniu decyzji odmownej wiarygodnie sprecyzować jaki interes (gospodarczy) przedsiębiorcy przemawia za brakiem udostępniania informacji. Wszak z pewnością żądane dane o przychodzie z umowy z Fundacją [...] nie dotyczą informacji o charakterze technicznym, technologicznym i organizacyjnym. Dlatego też w zakresie materialnym nie można zasadnie wywieść, że żądane dane objęte są tajemnicą przedsiębiorcy. Zdaniem Sądu, Spółka nie wykazała w sposób przekonujący, że przychody z tytułu umowy zawartej z Fundacją [...] na emisję materiałów wyborczych lub referendalnych to dane, które mają istotną wartość gospodarczą dla Spółki. W ramach społecznej kontroli wydatkowania środków publicznych informacje o przychodach i kosztach ich uzyskania przez spółki Skarbu Państwa, co do zasady powinny być udostępniane. Powoływanie się na ochronę tajemnicy przedsiębiorcy w rozumieniu art. 5 ust. 2 u.d.i.p. jest w odniesieniu do przedmiotowego wniosku nieuprawnione. Jak wynika z treści art. 16 ust. 1 i 2 u.d.i.p., uzasadnienie decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej powinno spełniać wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a., a zatem powinno zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Uzasadnienie decyzji wydanej w oparciu o art. 5 ust. 2 u.d.i.p., ze względu na tajemnicę przedsiębiorcy, powinno zawierać konkretną, przekonującą argumentację na okoliczność spełnienia w sprawie przesłanki materialnej. Brak, ogólność lub pozorność takiej argumentacji świadczy o naruszeniu art. 107 § 1 i 3 k.p.a., skutkującym koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji. Taka właśnie sytuacja ma miejsce w rozpatrywanej sprawie, bowiem w wydanej w sprawie decyzji brak jest adekwatnego rozważenia, czy żądana informacja publiczna jest informacją objętą tajemnicą przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 5 ust. 2 w związku z art. 11 ust. 2 u.z.n.k. w aspekcie materialnym tej tajemnicy. Mając na względzie powyższe, Sąd uznał, iż PKP[...], odmawiając udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej, nie dokonała prawidłowych ustaleń co do zaistnienia przesłanek zastosowania przepisów art. 16 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 2 u.d.i.p. Konsekwencją uwzględnienia skargi przez Sąd jest konieczność ponownego rozpatrzenia przez PKP[...] wniosku skarżącego i rozważenie czy informacja o przychodzie z tytułu umowy zawartej z Fundacją [...] na emisję materiałów wyborczych lub referendalnych zawiera dane, które mogą być uznane za tajemnicę przedsiębiorcy. Spółka powinna wziąć pod uwagę ocenę prawną przedstawioną w niniejszym wyroku, którą stosownie do art. 153 p.p.s.a. jest związana. Rozpatrzenie wniosku powinno nastąpić poprzez udostępnienie informacji publicznej za pomocą czynności materialno-technicznej lub wydanie decyzji na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p. Mając na względzie wszystko powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z lit. a p.p.s.a. oraz art. 119 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania, obejmujących wpis od skargi (200 złotych), wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego w stawce minimalnej (480 złotych), Sąd postanowił jak w punkcie 2 sentencji wyroku. Odnosząc się do zawartego w odpowiedzi na skargę wniosku o zasądzenie od skarżącego kosztów postępowania, należy wskazać, że stosownie do przepisów działu V p.p.s.a., regulującego kwestię kosztów postępowania, przed sądem administracyjnym pierwszej instancji wyłączone zostało stosowanie zasady odpowiedzialności za wynik postępowania. Koszty postępowania zasądza się jedynie w razie uwzględnienia skargi i tylko na rzecz skarżącego (art. 200 ww. ustawy). Tak więc, nawet w przypadku oddalenia skargi, Sąd nie ma podstaw prawnych do zasądzenia od skarżącego na rzecz organu kosztów postępowania.