II SA/Wa 1019/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Pisula-Dąbrowska Sędzia WSA Iwona Dąbrowska Sędzia WSA Olga Żurawska-Matusiak (spr.) Protokolant specjalista Elwira Sipak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 października 2010 r. sprawy ze skargi M. J. na decyzję Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] maja 2010 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych decyzją z [...] maja 2010 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 156 § 1 k.p.a. oraz art. 12 pkt 2 i art. 22 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2002 r. Nr 101, poz. 926 z późn. zm.), utrzymał w mocy swoją decyzję z [...] marca 2010 r. o sygnaturze [...] , odmawiającą uwzględnienia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji tego organu z [...] maja 2005 r., znak: [...] , umarzającej postępowanie w sprawie przetwarzania danych osobowych M. J. (dalej jako skarżący) przez [...] Bank S.A. z siedzibą w [...] oraz przez Związek [...] z siedzibą w [...] . Do wydania powyższej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym. Do Biura Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych (dalej jako Generalny Inspektor) wpłynęło 10 stycznia 2010 r. pismo skarżącego, które zostało potraktowane jako wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Generalnego Inspektora z [...] maja 2005 r. Decyzją tą Generalny Inspektor umorzył postępowanie z wniosku skarżącego oraz jego żony – K. J., o nakazanie Związkowi [...] usunięcia ich danych osobowych z rejestru bankowego Międzybankowej Informacji Gospodarczej, przekazanych przez [...] Bank S.A. W uzasadnieniu tej decyzji organ wskazał, że umorzenie postępowania nastąpiło z uwagi na fakt, iż skarżący, jak i jego żona zawarli umowę kredytu jako przedsiębiorcy, w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Dane dotyczące przedsiębiorców, a więc skarżącego i jego żony, wpisane zostały do ewidencji działalności gospodarczej, która na mocy przepisu art. 7a ust. 2 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. – Prawo działalności gospodarczej jest jawna, a dane zawarte w ewidencji nie podlegają przepisom ustawy o ochronie danych osobowych, gdyż przepisy dotyczące ewidencji działalności gospodarczej wyłączają stosowanie przepisów ustawy o ochronie danych osobowych. Ponadto organ wskazał, że drugą przesłanką umorzenia postępowania był brak przedmiotu sporu, bowiem dane osobowe skarżącego i jego żony nie figurowały w systemie Międzybankowej Informacji Gospodarczej, gdyż zostały usunięte w 2003 r. ze zbioru prowadzonego przez Związek [...] . Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w zakresie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] maja 2005 r., Generalny Inspektor wydał [...] marca 2010 r. decyzję odmawiającą uwzględnienia wniosku. W uzasadnieniu organ wskazał, że nie została spełniona żadna z określonych w art. 156 § 1 k.p.a. przesłanek stwierdzenia nieważności. Podkreślił przy tym, że skarżący nie wykazał, aby zaistniały przewidziane w tym przepisie przesłanki, które czyniłyby jego żądanie zasadnym. Wskazał przy tym, że umorzenie postępowania nastąpiło z uwagi na fakt, że dane osobowe osób prowadzących działalność gospodarczą nie podlegają przepisom ustawy o ochronie danych osobowych oraz z uwagi na fakt, że dane osobowe skarżącego zostały usunięte z rejestru bankowego Międzybankowej Informacji Gospodarczej zanim skarżący złożył swój wniosek do Generalnego Inspektora. Od decyzji tej skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W jego uzasadnieniu wskazał, że decyzja jest niesprawiedliwa, zawiera nieprawdziwe fakty i wydana została w oparciu o niezgodne z prawdą "żądania nakazania", gdyż nigdy o to nie wnosił. Podniósł, że kwestionowana decyzja zawierała stwierdzenie, że umowę kredytu zawarł wraz z żoną jako przedsiębiorca, natomiast obecnie organ wyjaśnia, że jako osoby prowadzące działalność. Zdaniem skarżącego umowę zawarł jako osoba fizyczna. Skarżący zaznaczył, że jego skarga nie dotyczyła działań Związku [...] , a wyłącznie [...] Banku S.A. Po przeprowadzeniu postępowania i ponownym rozpatrzeniu sprawy Generalny Inspektor stwierdził, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie zasługuje na uwzględnienie i wskazaną na wstępie decyzją utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Organ II instancji podniósł, że postępowanie administracyjne przeprowadzone przez Generalnego Inspektora miało na celu ustalenie istnienia wskazanych w art. 156 § 1 k.p.a. przesłanek dopuszczających stwierdzenie nieważności decyzji z [...] maja 2005 r. Organ podkreślił przy tym, że organ administracyjny, w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, wszczyna postępowanie w nowej sprawie, w której nie orzeka co do istoty sprawy rozstrzygniętej w wadliwej decyzji, lecz orzeka jako organ kasacyjny. W związku z tym w swej decyzji rozstrzyga wyłącznie co do nieważności decyzji, albo jej niezgodności z prawem, a nie jest władny rozstrzygać o innych kwestiach dotyczących istoty sprawy. Organ mając na uwadze powyższe oraz zarzuty podniesione przez skarżącego w jego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, zważył, że skarżący nie wykazał, aby zaszła którakolwiek przesłanka uzasadniająca zmianę decyzji Generalnego Inspektora z [...] marca 2010 r. Zdaniem organu wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie może zostać uwzględniony, gdyż przesłanki w nim wskazane nie zostały wymienione w przepisie art. 156 § 1 k.p.a. Konkludując, Generalny Inspektor podkreślił, że nie zaszła żadna z przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., które uzasadniałyby stwierdzenie nieważności decyzji z [...] maja 2005 r., a w związku z tym obowiązany był utrzymać w mocy swoje stanowisko z [...] marca 2010 r. Organ przypomniał ponadto, że decyzja z [...] maja 2005 r. nie została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości (przesłanka z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.), ponieważ organem właściwym do rozpatrzenia wniosku skarżącego oraz jego żony był Generalny Inspektor ze względu na wyłączną właściwość tego organu do załatwiania spraw z kategorii ochrony danych osobowych. Decyzja nie została wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa (przesłanka z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), gdyż rozstrzygnięcie zawarte w decyzji nie pozostawało w sprzeczności z przepisami, na podstawie których decyzja została wydana. Decyzja nie dotyczyła sprawy poprzednio już rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną (przesłanka z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.) i nie została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie (przesłanka z art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.), ponieważ otrzymali ją wyłącznie skarżący i jego żona, prezes zarządu [...] Bank S.A. oraz prezes zarządu Związku [...] . Decyzja nie była niewykonalna (czyli nie występowała przesłanka z art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a.), ponieważ nie nakładała ona żadnego obowiązku, który miałby być wykonany przez jej adresatów. Z powyższego powodu nie zachodziła również przesłanka z art. 156 § 1 pkt 6 k.p.a. Organ nie stwierdził także, aby decyzja zawierała wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa (przesłanka z art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a.), gdyż została wydana na podstawie obowiązujących przepisów prawa, które były zgodne z postanowieniami Konstytucji RP. Organ, ustosunkowując się do zarzutu niewyjaśnienia kwestii przetwarzania przez [...] Bank S.A. danych osobowych żony skarżącego, stwierdził, że z uwagi na brak pełnomocnictwa uprawniającego do występowania w imieniu żony, organ rozstrzygnął sprawę wyłącznie w kwestiach dotyczących osoby skarżącego. Odnosząc się natomiast do zarzutu, że skarga nie dotyczyła działań Związku [...] , a wyłącznie [...] Banku S.A., wskazał, że zarzut ten nie stanowi przesłanki przemawiającej za stwierdzeniem nieważności decyzji z [...] maja 2005 r., bowiem w postępowaniu z wniosku skarżącego i jego żony, Generalny Inspektor słusznie uznał za stronę tego postępowania Związek [...] , gdyż podmiot ten posiadał interes prawny w rozstrzygnięciu sprawy ze względu na fakt przetwarzania danych skarżącego i jego żony, a udostępnionych przez [...] Bank S. A. Decyzja Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych stała się przedmiotem skargi M. J. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze tej skarżący zarzucił bezprawne działanie banku, tj. zbieranie, przechowywanie danych osobowych i przetwarzanie danych osobowych bez zgody na ich przetwarzanie, dokonanie zgłoszenia danych osobowych do bankowego rejestru. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał w całości stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W piśmie z 11 lipca 2010 r. skarżący podniósł, że jego przewinieniem wobec banku było nieterminowe spłacenie kredytu, co jednak zostało uczynione w całości przed terminem ustalonym w umowie. Wskazał, że nieterminowe spłaty spowodowane były jego chorobą, w związku z tym bank zaliczył jego kredyt do kategorii "kredyty stracone" i przekazał jego dane osobowe bez zgody na ich przetwarzanie do rejestru bankowego. Podał, że bank w swoich działaniach postępował niezgodnie z obowiązującym prawem, tj. art. 51 Konstytucji RP, art. 105 pkt 4b i 5b, art. 105a pkt 2 i 3 ustawy – Prawo bankowe, ustawą o ochronie danych osobowych, ustawą o działalności gospodarczej i ustawą o ochronie zdrowia i życia. Skarżący nie zgodził się z twierdzeniem Generalnego Inspektora, że przedsiębiorców nie obejmuje ustawa o ochronie danych osobowych, bowiem, powołując się na orzeczenie NSA, wskazał, że dane osobowe przedsiębiorców podlegają słabszej lub mniejszej ochronie i nie jest to jednoznaczne z określeniem o całkowitym jej braku. Ponadto skarżący podniósł, że Związek [...] nie może być stroną postępowania. W kolejnym piśmie z 16 października 2010 r. skarżący podkreślił, że umowa o kredyt została zawarta przez osoby fizyczne, nie wyraził ponadto zgody na przetwarzanie danych osobowych. Podniósł, że Generalny Inspektor nie wydał decyzji w sprawie przetwarzania danych żony i nie podał od jakich osób bank uzyskał jej dane. W związku z tym wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji w sprawie przetwarzania danych osobowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sąd administracyjny wykonuje wymiar sprawiedliwości, poddając kontroli decyzje wydawane przez organy administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem, badając, czy właściwie zastosowano przepisy prawa materialnego oraz przestrzegano przepisów proceduralnych w postępowaniu administracyjnym. Tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa Sąd władny jest wzruszyć zaskarżoną decyzję. Nie każde jednak naruszenie prawa przez organy administracji publicznej daje sądowi podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji. Art. 145 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej jako p.p.s.a.) określa kiedy decyzje podlegają uchyleniu. Dokonując oceny zasadności wniesionej przez M. J. skargi na decyzję Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z [...] maja 2010 r., Sąd doszedł do przekonania, że skarga ta nie ma usprawiedliwionych podstaw. Na wstępie, na podkreślenie zasługuje, iż postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności – postępowanie administracyjne w trybie nadzwyczajnym, wszczynane na wniosek lub z urzędu, jest postępowaniem w nowej sprawie. W postępowaniu tym jest inny zakres orzekania niż w trybie zwykłym. Organ nie ma w nim możliwości rozstrzygania w tym przedmiocie, którego dotyczyła co do istoty obalana decyzja, lecz orzeka jako organ kasacyjny. Postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej ma na celu wyjaśnienie jej kwalifikowanej niezgodności z prawem, a nie ponowne rozpoznanie zakończonej sprawy. Organ administracyjny staje wobec kwestii często prawnych, które powinny być rozstrzygnięte wedle zasad stosowania kasacji. Art. 156 § 1 k.p.a. zawiera zamknięty katalog przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji i tylko zaistnienie jednej z nich uprawnia organ administracji publicznej do stwierdzenia nieważności decyzji. Zasada trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, wyrażona w art. 16 § 1 k.p.a., stanowi bowiem gwarancję pewności i stabilności obrotu prawnego. W rozpoznawanej sprawie M. J. wystąpił o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] maja 2005 r. o umorzeniu postępowania w sprawie ze skargi K. i M. J. dotyczącej nakazania Związkowi [...] usunięcia ich danych osobowych, przekazanych przez [...] Bank S.A. Postępowanie w tej sprawie zostało zainicjowane wnioskiem M. J. z 4 grudnia 2004 r., skierowanym do Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych, który następnie, na żądanie organu, był precyzowany, także w zakresie określenia strony wnioskującej. Przedmiot tego postępowania został po dokonaniu analizy pism strony, ostatecznie określony jak w decyzji z [...] maja 2005 r., o czym wnioskodawcy zostali powiadomieni pismem z 7 kwietnia 2005 r., informującym o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym i o prawie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. W odpowiedzi na to pismo wnioskodawcy nie skorygowali wskazanego przedmiotu postępowania. Nie skorzystali także z możliwości weryfikacji decyzji w trybie zwykłym, pomimo prawidłowego pouczenia (wniosek o ponownie rozpatrzenie sprawy został złożony po około 11 miesiącach). Organ orzekał zatem w zakresie wyznaczonym przez podany powyżej przedmiot postępowania i ostatecznie uznał, że postępowanie to należy umorzyć. Przyjął bowiem, że do K. i M. J. jako do przedsiębiorców, których dane osobowe w związku z zawartą umową kredytową są przetwarzane przez [...] Bank S.A. nie znajduje zastosowania ustawa o ochronie danych osobowych. Nadto organ zważył, że brak jest przedmiotu postępowania, albowiem jeszcze przed wszczęciem postępowania w sprawie dane K. i M. J. zostały usunięte z rejestru bankowego Międzybankowej Informacji Gospodarczej. Dokonując oceny tego rozstrzygnięcia z punktu widzenia przesłanek nieważnościowych, Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych – w ocenie Sądu – zasadnie uznał, że w sprawie nie zaistniały określone w art. 156 § 1 k.p.a. przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji o umorzeniu postępowania. Wprawdzie, rozstrzygając w przedmiocie wniosku z 1 października 2009 r., uzupełnionego pismami z 5 listopada 2009 r. i z 10 stycznia 2010 r. organ po ustaleniu, że okoliczności sprawy nie uzasadniają stwierdzenia nieważności, powinien odmówić stwierdzenia nieważności decyzji, której to postępowanie dotyczy, nie zaś odmawiać uwzględnienia wniosku. Nieprawidłowe określenie osnowy decyzji pozostaje jednak bez wpływu na wynik sprawy, albowiem przez szczegółowe określenie przedmiotu postępowania treść rozstrzygnięcia jest zrozumiała i niepozostawiająca wątpliwości interpretacyjnych. W skardze M. J. nie wskazuje, aby zaszła którakolwiek z wad decyzji wyliczonych w art. 156 § 1 k.p.a. Odnosi się natomiast do istoty sprawy, która, na co wskazano na wstępie, nie mogła być przez organ badana w trybie nadzwyczajnym stwierdzenia nieważności decyzji. Skarżący akcentuje, że nieprawidłowe były ustalenia organu, iż umowa kredytowa z [...] Bankiem została zawarta przez niego i żonę jako przedsiębiorców, co w konsekwencji doprowadziło organ do wniosku, że nie ma do nich zastosowania ustawa o ochronie danych osobowych. W ocenie Sądu materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie potwierdza tej okoliczności, co w konsekwencji prowadzi do wniosku, że stan faktyczny sprawy zainicjowanej wnioskiem z 4 grudnia 2004 r., nie został ustalony w pełnym zakresie w sposób prawidłowy. Następstwem tych wadliwych ustaleń było przyjęcie jednej z przesłanek prowadzących do umorzenia postępowania. Nie można jednak – zdaniem Sądu – uznać, że z tych przyczyn decyzja z [...] maja 2005 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Istotne w sprawie jest bowiem to, na co zasadnie wskazał organ w decyzji z [...] marca 2010 r., że przesłanką skutkującą umorzeniem postępowania był również brak przedmiotu postępowania jeszcze przed wszczęciem postępowania w sprawie. Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Przesłanka umorzenia postępowania może istnieć jeszcze przed wszczęciem postępowania, może także powstać w czasie trwania postępowania. Bezprzedmiotowość postępowania może wynikać przy tym z przyczyn podmiotowych i przedmiotowych. W rozpoznawanej sprawie, która, na co zwrócono uwagę wcześniej, dotyczyła nakazania Związkowi [...] usunięcia danych osobowych K. i M. J. z rejestru bankowego Międzybankowej Informacji Gospodarczej, zarówno w dacie wszczęcia postępowania, jak i w dacie rozstrzygnięcia przez organ, nie istniał przedmiot postępowania. Dane wnioskodawców zostały bowiem usunięte z ww. rejestru w 2003 r. W tak zarysowanych okolicznościach faktycznych organ nie był uprawniony do orzekania merytorycznie co do istoty sprawy, w tym do badania wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych, zobligowany był natomiast do umorzenia postępowania. Z tych względów Sąd uznał, że w ostatecznym rozrachunku, wydając decyzję o umorzeniu postępowania, organ nie dopuścił się rażącego naruszenia prawa, które musiałoby skutkować koniecznością stwierdzenia nieważności tej decyzji. Wbrew zarzutom skargi Związek [...] powinien być stroną postępowania zakończonego decyzją z [...] maja 2005 r., co było konsekwencją określenia przedmiotu tego postępowania. Skoro sprawa dotyczyła nakazania Związkowi [...] usunięcia danych osobowych K. i M. J. z rejestru bankowego Międzybankowej Informacji Gospodarczej, to podmiot ten niewątpliwie posiadał interes prawny określony w art. 28 k.p.a. Gdyby bowiem w sprawie zostało wydane rozstrzygnięcie merytoryczne uwzględniające żądanie, to dotyczyłoby ono bezpośrednio sfery prawnej tego podmiotu. W ocenie Sądu organ zasadnie uznał, że w przedmiotowej sprawie nie zaistniały także inne przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji z [...] maja 2005 r. Została ona wydana przez właściwy organ do spraw ochrony danych osobowych, w oparciu o prawidłowo określoną podstawę prawną i nie dotyczyło sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Nie zaistniała również przesłanka jej niewykonalności, czy też wywołania w wyniku jej wykonania czynu zagrożonego karą. Decyzja nie zawiera nadto wady powodującej jej nieważność z mocy prawa. Odnosząc się do pozostałych zarzutów i twierdzeń skarżącego zawartych w skardze i pismach procesowych kierowanych do Sądu, stwierdzić należy, że pozostają one bez wpływu na ocenę legalności zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej. Argumentacja zawarta w tych pismach była prezentowana także w toku postępowania administracyjnego i organ odnosił się do niej w zakresie niezbędnym dla rozpatrzenia sprawy. Dotyczy ona w głównej mierze istoty sprawy rozpoznawanej w trybie zwykłym i zakończonej umorzeniem postępowania i dlatego też nie może odnieść zamierzonego skutku. Powoływany przez skarżącego przepis art. 54 ustawy o ochronie danych osobowych nie mógł być w sprawie wykorzystany, gdyż jest to przepis znajdujący się w rozdziale dotyczącym przepisów karnych, odnoszący się do odpowiedzialności karnej za popełnienie przestępstwa w nim określonego i w ramach postępowania administracyjnego nie może być zastosowany. Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych nie jest przy tym podmiotem uprawnionym do ścigania tego typu przestępstw. Mając wszystkie powyższe względy na uwadze, Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi i dlatego też na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę tę oddalił.